Krytonosek boliwijski (Scytalopus zimmeri) – gatunek małego ptaka z rodziny krytonosowatych (Rhinocryptidae). Występuje w Andach w Boliwii i Argentynie. W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN klasyfikowany jest jako gatunek najmniejszej troski.
Systematyka Takson ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisali amerykańscy ornitolodzy James Bond i Rodolphe Meyer de Schauensee w 1940 roku na łamach „Notulae Naturae”. Autorzy nadali mu nazwę Scytalopus superciliaris zimmeri, uznając go za podgatunek krytonoska białobrewego, a jako miejsce typowe podali Padilla, departament Chuquisaca w Boliwii. Później krytonosek boliwijski był klasyfikowany jako podgatunek krytonoska magellańskiego (S. magellanicus), aż w końcu w 1997 roku Krabbe i Schulenberg uznali go za osobny gatunek. Jest to gatunek monotypowy.
Etymologia Scytalopus: skutalē lub σκυταλον skutalon „kij, pałka”; πους pous, ποδος podos „stopa”. zimmeri: od nazwiska Johna T. Zimmera – amerykańskiego ornitologa.
Morfologia Długość ciała 10,5 cm. Masa ciała samców 17,6–19,9 g, jedna zbadana samica ważyła 15,9 g.
Mały ptak, którego dziób jest czarniawy lub czarny. Nogi i stopy od bladobrązowych z przodu i brązowych od tyłu lub całkowicie jasnosłomkowożółte. Nie występuje dymorfizm płciowy. Dorosłe osobniki mają szarą głowę na szczycie z brązowawymi przebarwieniami. Nad okiem biały pasek skroniowy. Podgardle, gardło i boki szyi białe. Górne części ciała szarawe z wyraźnymi brązowawymi przebarwieniami. Kuper, ogon, pokrywy nadogonowe i podogonowe matowobrązowe, pręgowane ciemniejszym odcieniem brązu. Dolna część piersi i brzuch szare.
Zasięg występowania Krytonosek boliwijski występuje na stokach Andów w departamentach Tarija i Chuquisaca w Boliwii oraz prowincjach Salta i Jujuy w północnej Argentynie. Zasięg występowania (EOO, Extent of Occurrence) według szacunków organizacji BirdLife International obejmuje około 65,7 tys. km². Występuje w zakresie wysokości od 1550 do 3420 m n.p.m.
Ekologia i zachowanie Jego głównym habitatem są skaliste wąwozy i zacienione miejsca w lasach olszowych (Alnus), mieszanych lasach olszowo-zastrzalinowych (Alnus/Podocarpus) oraz w lasach PolylepisLasy Polylepis są to formacje leśne, których górna granica występowania przewyższa 5000 m n.p.m., znacznie powyżej naturalnego poziomu występowania innych lasów. Składają się głównie z drzew rodzaju Polylepis, krzewów i traw. Drzewa Polylepis są sękate i mają zazwyczaj niewielką wysokość (chociaż pewne gatunki osiągają wysokość przekraczającą 10 m), szorstką i grubą wielowarstwową korę. Tworzą zarówno gęste skupiska, jak i niewielkie kępy drzew.. Spotykany jest także na otwartych przestrzeniach z trawami i głazami, w kępach traw i krzewach. Żeruje na ziemi i w jej pobliżu. W żołądkach przebadanych okazów znaleziono nasiona, ziarna piasku i nieco owadów, w jednym z żołądków były wyłącznie małe owady. Długość pokolenia jest określona na 2,9 roku.
Rozmnażanie Istnieje bardzo mało informacji na temat rozmnażania tego gatunku. Widziano ptaki karmiące pisklęta w październiku, osobnika młodocianego odłowiono w kwietniu. Jedno znane gniazdo było umieszczone w szczelinie skalnej około 3 m nad ziemią w pobliżu wyschniętego strumienia; oboje rodzice zajmowali się pisklętami.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN krytonosek boliwijski jest uznawany za gatunek najmniejszej troski (LC, ). Wielkość populacji nie jest oszacowana, gatunek ten jest opisywany jako dość pospolity. BirdLife International ocenia trend liczebności populacji jako spadkowy ze względu na wylesianie w obrębie zasięgu występowania gatunku.
Uwagi
Przypisy
Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Krytonosowate Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Fauna Argentyny Kategoria:Fauna Boliwii Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1940 roku