Agnieszka Joanna Pękala-Safińska – polska lekarka weterynarii, doktor habilitowany nauk weterynaryjnych, nauczycielka akademicka i pracownica naukowa Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, w latach 2000–2021 pracownica Państwowego Instytutu Weterynaryjnego.

Życiorys W 2000 roku ukończyła studia na Wydziale Medycyny Weterynaryjnej Akademii Rolniczej w Lublinie, uzyskując tytuł lekarza weterynarii. W 2006 roku ukończyła dwuletnie studia podyplomowe dla lekarzy weterynarii w Państwowym Instytucie Weterynaryjnym – Państwowym Instytucie Badawczym w Puławach, uzyskując tytuł specjalisty w zakresie chorób ryb.

W kwietniu 2006 roku rozpoczęła pod kierunkiem Jerzego Antychowicza przewód doktorski. Przygotowała rozprawę pt. Charakterystyka fenotypowa i genotypowa krajowych izolatów w aspekcie ich patogenności dla ryb. Na podstawie tej pracy uzyskała w kwietniu 2009 roku w tej samej instytucji stopień doktora nauk weterynaryjnych. Recenzentami rozprawy byli Antonina Sopińska i Józef Pilaszek.

W październiku 2018 roku wszczęto jej postępowanie habilitacyjne. W jego ramach przygotowała rozprawę pt. Infekcje bakteryjne ryb słodkowodnych – nowe zagrożenia. Na jej podstawie w kwietniu 2019 uzyskała na PIWet-PIB stopień doktora habilitowanego nauk weterynaryjnych. Recenzentami rozprawy byli Krzysztof Szulowski, oraz Aneta Nowakiewicz.

Kariera zawodowa Pękali-Safińskiej była związana z Państwowym Instytutem Weterynaryjnym – Państwowym Instytutem Badawczym w Puławach, w którym rozpoczęła pracę w 2000 roku jako specjalista inżynieryjno-techniczny w Zakładzie Chorób Ryb. W latach 2006–2009 pełniła w tej samej jednostce funkcję asystenta, a od 2009 roku zajmowała stanowisko adiunkta. Współpracę z instytucją zakończyła w 2021 roku. Następnie rozpoczęła pracę na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu, gdzie objęła stanowisko profesora uczelni w strukturach Katedry Nauk Przedklinicznych i Chorób Zakaźnych, funkcjonującej w ramach Wydziału Medycyny Weterynaryjnej i Nauk o Zwierzętach.

W 2025 roku została powołana w skład Rady Naukowej Morskiego Instytutu Rybackiego – Państwowego Instytutu Badawczego na kadencję 2025-2029. Na ten sam czas powierzono jej funkcję zastępcy przewodniczącego Rady Naukowej Instytutu Rybactwa Śródlądowego (IRS-PIB). Pełniła także funkcję krajowego kierownika specjalizacji nr 8, obejmującej choroby ryb oraz zwierząt akwakultury. W 2024 roku została powołana w skład Rady Doskonałości Naukowej, w struktury Zespołu X Nauk Weterynaryjnych.

Jest autorką ponad 50 artykułów naukowych. Do maja 2026 roku jej publikacje były cytowane ponad 700 razy, a wskaźnik Hirscha wynosił 14.

Działalność badawcza Zakres kompetencji Pękali-Safińskiej obejmuje choroby ryb, zarządzanie zdrowiem ryb, patogeny ryb, mikrobiologię oraz terapię ryb. Brała udział w przedsięwzięciach badawczych, obejmujących tematy finansowane w ramach działalności statutowej, projekty grantowe o charakterze krajowym i międzynarodowym oraz zadania realizowane w programie wieloletnim.

Choroby wirusowe ryb Jednym z pierwszych obszarów jej pracy była diagnostyka infekcji wirusowych u ryb. W PIWet-PIB wprowadziła do praktyki laboratoryjnej dwie techniki identyfikacji patogenów: seroneutralizację oraz immunofluorescencję. Zastosowanie tych metod umożliwiło wykrycie w Polsce wirusa zakaźnej martwicy układu krwiotwórczego (IHNV), co potwierdzono przy użyciu RT‑PCR oraz mikroskopii elektronowej.

Jersinioza łososiowatych W kolejnych latach skoncentrowała się na analizie – czynnika etiologicznego jersiniozy. W ramach jednej z pierwszej w kraju oceny, przeprowadziła charakterystykę 126 izolatów (fenotypową oraz genotypową z użyciem ERIC‑PCR). Ustalono obecność serotypów O1, O5 i O7. Wyniki posłużyły do opracowania zaleceń diagnostycznych dla krajowych laboratoriów weterynaryjnych. Równolegle prowadziła badania nad immunoprofilaktyką tej choroby.

Bakteryjna choroba nerek (BKD) Opracowała test ELISA przeznaczony do wykrywania . Uzyskane parametry diagnostyczne wyniosły odpowiednio: dokładność 96%, specyficzność 97% oraz czułość 96%. W latach 2014–2018 prowadziła monitoring populacji łososiowatych, wykazując sporadyczne występowanie BKD w Polsce; dane przekazywano do Europejskiego Laboratorium Referencyjnego.

Lipopolisacharyd bakterii Aeromonas We współpracy z Uniwersytetem Marii Curie‑Skłodowskiej realizowała badania nad strukturą LPS bakterii . Odpowiadała za analizę fenotypową izolatów, ich klasyfikację gatunkową metodami PCR i PCR‑RFLP oraz oznaczanie serotypów z wykorzystaniem surowic poliklonalnych.

Zakaźny zespół owrzodzenia (EUS) W celu oceny ryzyka introdukcji EUS przebadała 453 ryby ozdobne pochodzące z rynku krajowego i importu. Badania hodowlane oraz PCR nie potwierdziły obecności , co pozwoliło uznać brak występowania tej jednostki chorobowej w Polsce.

Choroby mięczaków W 2003 roku zorganizowała Krajowe Laboratorium Referencyjne ds. chorób mięczaków. Opracowała procedury diagnostyczne dla chorób egzotycznych i nieegzotycznych oraz rozpoczęła monitoring populacji omułka jadalnego (Mytilus edulis) w polskiej strefie Bałtyku.

Pozostałe badania Analizowała także wpływ pasożytów zewnętrznych oraz czynników środowiskowych na stan zdrowia ryb hodowlanych i ozdobnych. Współpracując z Zakładem Farmakologii i Toksykologii PIWet‑PIB, uczestniczyła w badaniach nad rozmieszczeniem i eliminacją metronidazolu u pstrąga tęczowego, wykazując utrzymywanie się pozostałości leku w wybranych tkankach do 42 dni po podaniu oraz wskazując mięsień jako optymalny materiał do kontroli pozostałości.

Agar art Pękala-Safińska zaangażowała się w projekt łączący naukę z twórczością artystyczną, zwany agar art. Wykorzystując zasoby prowadzonego przez nią banku gatunków bakterii, studentka trzeciego roku weterynarii, Martyna Pietrzak, stworzyła cykl portretów postaci świata mikrobiologii, takich jak Robert Koch, Louis Pasteur oraz Odo Bujwid. Przedsięwzięcie to stanowiło wkład w międzynarodowy konkurs Agar Art, organizowany przez Amerykańskie Towarzystwo Mikrobiologiczne.

Nagrody W 2021 roku otrzymała z rąk Henryka Kowalczyka nagrodę Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w uznaniu dla wybitnych osiągnięć we wdrażaniu wyników badań naukowych do praktyki rolniczej, przynoszących wymierne efekty ekonomiczne i społeczne.

Przypisy

Kategoria:Polscy lekarze weterynarii Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie