Joanna Rawik, de domo Szamota, 1° voto Gronkowska, 2° voto Petrusewicz (ur. 31 stycznia 1934 w Czerniowcach, zm. 15 sierpnia 2026) – polska piosenkarka, aktorka, dziennikarka.

Życiorys Córka Wiktorii i Ludwika Szamotów. Jako siedmioletnie dziecko uczyła się gry na skrzypcach. Podjęła pracę jako maszynistka we wrocławskim Ossolineum. Marzyła o dziennikarstwie.

Jako piosenkarka debiutowała w połowie lat 50. XX wieku w kabarecie dziennikarzy Kaczka. Studiowała w latach 1955–1956 w Studium Teatralnym Ireny Byrskiej i Tadeusza Byrskiego w Kielcach, następnie występowała w Teatrze Ziemi Łódzkiej i Teatrze Objazdowym w Lublinie (1956–1958), śpiewała z zespołem jazzu tradycyjnego 7 Czarcich Łap (I miejsce na konkursie muzycznym w Lublinie), współpracowała z krakowskim klubem Pod Jaszczurami i kabaretem Kundel. W tym okresie nagrała też tytułową piosenkę do filmu Ostrożnie Yeti (1960) w reżyserii Andrzeja Czekalskiego, wyemitowaną na zakończenie filmuJ. Rawik, Muzyka życia, Warszawa 2013..

Pseudonim Joanna Rawik przyjęła pod wpływem lektury Łuku triumfalnego Ericha Marii Remarque’a.

Zdobyła znaczną popularność pod koniec lat 60. XX wieku, śpiewając niskim, charakterystycznym głosem. Współpracowała z wieloma zespołami (m.in. z grupą wokalno-instrumentalną Dzikusy), koncertowała w Polsce i za granicą (m.in.: Czechosłowacja, Finlandia, Francja, Węgry, Jugosławia, Australia, Stany Zjednoczone), nagrywała płyty, audycje radiowe i programy telewizyjne. Występowała w radiowym programie Podwieczorek przy mikrofonie, w filmach i serialach telewizyjnych Strachy i Żelazna obroża. Brała udział w Festiwalu Piosenki Radzieckiej w Zielonej Górze i Festiwalu Piosenki Żołnierskiej w Kołobrzegu. W 1966 i 1967 r. reprezentowała Polskę na Międzynarodowym Festiwalu Piosenki w Sopocie piosenkami Nie chodź tą ulicą i Po co nam to było. W 1969 r. wystąpiła tam poza konkursem z piosenką Romantyczność. W 1966 r. wystąpiła z innymi polskimi wykonawcami w paryskiej Olimpii w programie Grand Music-hall de Varsovie.

Od początku lat 70. stale współpracowała z Polskim Radiem, prowadząc m.in. audycje „Joanna Rawik zaprasza do pałacyku WTM”, „Tłumem otoczyć życia swego dramat” oraz „W poszukiwaniu tonacji durowej”www2.polskieradio.pl/archiwum/.

Była wykładowczynią historii piosenki francuskiej w Szkole Wyższej im. Pawła Włodkowica w Płocku.

Na początku lat 90. była członkinią redakcji miesięcznika „Twój Styl”. Następnie, w latach 1994–2008, była w redakcji miesięcznika „Dziś”, kierowanego przez Mieczysława F. Rakowskiego. Jednocześnie od początku lat 2000. była stałą felietonistką „Aneksu”, dodatku do dziennika „Trybuna”.

Od 2020 roku prowadziła w poniedziałki autorską audycję Sztuka jest magią na antenie Radia Wnet. W 2023 rozpoczęła prowadzenie własnego programu Piaf, czyli wróbel, poświęconego piosence francuskiej, który był emitowany co niedzielę, w Pierwszym Programie Polskiego Radia.

Życie prywatne Matka Joanny, Wiktoria z domu Duda, była Rumunką. Joanna Rawik dzieciństwo spędziła w Rumunii, w Hermannstadt (dzisiejszy Sybin). Miała starszą siostrę Ludmiłę. Do Polski przybyła w 1947 roku. Do trzynastego roku życia nie znała języka polskiego, choć mówiła już po rumuńsku, niemiecku i francusku.

Pierwszym mężem Joanny Rawik był aktor Stanisław Gronkowski, drugim Marek Petrusewicz, pierwszy polski rekordzista świata w pływaniu. Była w związku z aktorem Ignacym Gogolewskim.

Mieszkała w Warszawie na Mokotowie.

Zmarła 15 sierpnia 2026 r. w wieku 92 lat. Pochowana na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

Nagrody We Francji, po występach w Paryżu i Lyonie, nazwano ją Juliette Gréco znad Wisły. Została laureatką nagród podczas kilku edycji Krajowego Festiwalu Polskiej Piosenki w Opolu: 1966 – IV Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej – Nie chodź tą ulicą – III Nagroda w kategorii „Premiery” 1967 – V Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej – Po co nam to było – Nagroda WRN w Opolu za piosenkę 1969 – VII Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej – Romantyczność – Nagroda Dziennikarzy 1970 – VIII Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej – Chlebem i solą – Nagroda Przewodniczącego Zarządu Towarzystwa Przyjaciół Opola za piosenkę

Dyskografia EP Joanna Rawik- 1966, ( Polskie Nagrania, N 0428) LP Joanna Rawik- 1967, ( Polskie Nagrania, Pronit XL 0379) LP Joanna Rawik- Romantycznie- 1973, ( Polskie Nagrania, Muza SXL 1023) CD Recital Joanny Rawik- 1995, ( Polskie Nagrania PNCD 297) CD Joanna Rawik- Od piosenki do piosenki- 2005, ( Polskie Radio PRCD 854) CD Joanna Rawik- Złota kolekcja: Kocham świat- 2018, ( Pomaton EMI 01902 9 56727 0 6)

Piosenki Najważniejsze piosenki z jej repertuaru: Nie chodź tą ulicą (muzyka Lucjan Kaszycki, słowa Tadeusz Śliwiak) – sukces na radiowej Giełdzie Piosenki i na IV KFPP w Opolu w 1966 Mamy za mało siebie dla siebie (muzyka K. Ozga, słowa Tadeusz Śliwiak) Nie z każdej mąki będzie chleb (muzyka Jerzy Abratowski, słowa Jan Zalewski) Niczym się nie różnimy (muzyka R. Sielicki, słowa Jan Zalewski) Po co nam to było (muzyka Adam Skorupka, słowa Jan Zalewski), nagroda główna na V KFPP, Opole, 1967 Romantyczność (znana także jako Kocham świat – na motywie poloneza As-dur Fryderyka Chopina w opracowaniu muzycznym i z tekstem Wojciecha Popkiewicza), nagroda na VIII KFPP w Opolu

Książki Autorka książek biograficznych i o historii piosenki: Hymn życia i miłości – opowieść o Édith Piaf, Wydawnictwa Radia i Telewizji, Warszawa 1991, i wznowienie 1998 . Za kulisami sławy, „Twój Styl”, Warszawa 1992, . Maestra – opowieść o Wandzie Wiłkomirskiej, „Twój Styl”, Warszawa 1993, . autobiografia Kocham świat: wspomnienia z piosenką, Univ-Comp, Warszawa 1996, i wznowienie 2002 . Krótka opowieść o piosence, Wydawnictwo Naukowe Novum Novum, Płock 2002, . Edith Piaf: ptak smutnego stulecia, Studio Emka, Warszawa 2003, i wznowienie 2007 . Nasza Europa. Wspomnienia Zbigniew P. Kruszewski, Joanna Rawik, Jerzy Żabowski, Wydawnictwo Naukowe Novum, Płock 2006, . Epitafium dla wróbla, Wydawnictwo Naukowe Novum, Płock 2007, . Muzyka życia, Wydawnictwo Studio Emka, Warszawa 2013, . Po co nam to było, Wydawnictwo Studio Emka, Warszawa 2017, . Mój Łuk Triumfalny, Wydawnictwo Piesku, Warszawa 2025, ISBN 978-83-63887-27-8.

Filmografia 1975: Żelazna obroża – dyrektorowa 1979: Strachy – piosenkarka w prowincjonalnym teatrze 1983: Szkoda twoich łez – aktorka 1986: Kryptonim „Turyści” – piosenkarka w paryskiej restauracji (odc. 2)

Ordery i odznaczenia 1974 – Odznaka Honorowa „Zasłużonemu Opolszczyźnie” 1974 – Medal Za zasługi dla miasta Opola 1989 – Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” 2003 – Medal Pawła Włodkowica Szkoły Wyższej im. Pawła Włodkowica w Płocku 2009 – Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” 2019 – Medal 100-lecia Związku Artystów Scen Polskich 2024 – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski – pkt 4. 2025 – Odznaka Honorowa „Zasłużony dla Mazowsza”

Przypisy

Bibliografia

Marek Zaradniak, Joanna Rawik: Samotnik, ale nie kobieta samotna

Biografia na stronie bibliotekapiosenki.pl Wywiad

Linki zewnętrzne Joanna Rawik. discogs.com

Kategoria:Laureaci Festiwalu Piosenki Żołnierskiej Kategoria:Ludzie urodzeni w Czerniowcach Kategoria:Nauczyciele akademiccy Szkoły Wyższej im. Pawła Włodkowica Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową „Zasłużony dla Mazowsza” Kategoria:Polacy pochodzenia rumuńskiego Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polskie alty Kategoria:Polskie wokalistki Kategoria:Urodzeni w 1934 Kategoria:Zmarli w 2026