Pradziad (, , historyczna nazwa Keylichter Schneeberg) – najwyższy szczyt (góra) o wysokości 1491 m n.p.m. (podawane są też wysokości 1491,3 m n.p.m., 1492 m n.p.m. lub 1493 m n.p.m.) w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (), w północno-wschodnich Czechach, w obrębie gminy Malá Morávka. Jest najwyższym szczytem Jesioników (), Śląska Czeskiego, Górnego Śląska i Moraw, piątym w całych Czechach, a zarazem najwyższym szczytem Sudetów Wschodnich. Rozległość góry (powierzchnia stoków) szacowana jest na około 8,3 km², a średnie nachylenie wszystkich stoków wynosi około 9°. Pradziad jest szczytem o największej tzw. minimalnej deniwelacji względnej (wybitności) Wysokiego Jesionika (983 m), w porównaniu do najbliższego, wyższego szczytu Śnieżki (Karkonosze), względem kluczowej przełęczy o nazwie Bohdašínské sedlo.
Jedno z najpopularniejszych i najbardziej uczęszczanych górskich miejsc turystycznych w Czechach z wybitnym punktem widokowym i obserwacyjnym na wieży telewizyjnej. Znany ośrodek narciarski z rozbudowaną bazą turystyczną (schroniska i hotele górskie).
Historia mały|250px|Rzeźba legendarnego starca Pradziada przy wieży na górze Pradziad, którą wykonał Czech Jiří Halouzka (2015 rok) Nazwa góry pierwotnie brzmiała od około 1377 roku Keylichter Schneeberg, później od około 1611 roku Schneeberg. W 1497 roku po raz pierwszy nazwano górę Altvater, a w XIX wieku jako Vaterberg, oznaczającą najwyższą, najważniejszą, tak jak „dziadek” (najstarszy mężczyzna). Czeski przekład Praděd pojawia się po raz pierwszy w 1848 roku. „Pradziad” to też siwowłosy, sędziwy, wąsaty starzec pojawiający się w ludowych legendach, którego symbolizuje rzeźba z drewna dębowego, o wysokości 214 cm i wadze 600 kg, którą wykonał czeski rzeźbiarz Jiří Halouzka z Jiříkova, ustawiona w 2012 roku przy drodze wjazdowej na szczyt, nieopodal wieży.
Do XX wieku pod Pradziadem prowadzono gospodarkę pasterską, głównie wypas owiec oraz wyrąb lasów. Od początku XIX wieku terenami tymi zainteresowali się coraz liczniej przybywający turyści, a co za tym idzie chaty pasterskie zastępowano budową chat turystycznych, schronów i wież widokowych. Stopniowo działalność przesuwała się coraz bardziej w kierunku świadczenia usług turystycznych w związku ze spadkiem opłacalności wypasu zwierząt hodowlanych (owiec, bydła) na wyższych obszarach górskich. U schyłku (XVIII i XIX) wieku na szczycie Pradziada znajdowała się niewielka chata, która służyła jako schron przy złej pogodzie. Później zbudowano na jej miejscu mały budynek, ale jego pojemność wkrótce przestała być wystarczająca dla rosnącej liczby turystów, dlatego postanowiono zbudować wieżę widokową.
Kamienna wieża widokowa Altvaterturm mały|250px|Poštovní chata i wieża widokowa Altvaterturm na szczycie Pradziada (1946 rok) mały|250px|Wieża Altvaterturm – wierna rekonstrukcja z 2004 roku na wzgórzu Wetzstein koło Lehestenu w Turyngii (2005 rok) W latach 1903–1912 według projektu wiedeńskiego architekta Franza Rittera von Neumanna została wzniesiona przez organizację turystyczną o nazwie Morawsko-Śląskie Sudeckie Towarzystwo Górskie () pod nadzorem Františka Gregera z Jesionika kamienna, neogotycka wieża widokowa o niemieckiej nazwie Altvaterturm, do 1921 roku nazywana Habsburgwarte, a po przyłączeniu Kraju Sudetów do III Rzeszy nazywana Adolf Hitler Turm o wysokości 32,5 m oraz wymiarach poziomych (15 × 14,5) m. Była to masywna budowla z grubymi ścianami, głębokimi oknami, gotyckimi występami, zwieńczona blankami. Budowla ta miała 23 pokoje rozmieszczone na 7 piętrach. Na parterze znajdowała się restauracja, nad nią pokoje, a na szczycie platforma widokowa o wymiarach (7,8 × 7,8) m. Przy wieży znajdowała się drewniana chata, służąca jako bar. Odbiór techniczny wieży nastąpił 4 lipca 1912 roku. Od samego początku budowla źle znosiła trudne warunki klimatyczne i wymagała ciągłych napraw, dokonywanych w latach 1926–1934. W czasie II wojny światowej znajdowała się w niej stacja meteorologiczna Wehrmachtu. W pobliżu wieży widokowej zbudowano podczas II wojny światowej nieistniejący dziś budynek o nazwie Poštovní chata, który służył po wojnie jako restauracja, stacja meteorologiczna i siedziba Pogotowia Górskiego. Po wojnie w 1946 roku wieża została zamknięta dla turystów. Ponownie otwarta w latach 1951–1957, kiedy to po odkryciu szczelin w murach została ponownie zamknięta przez nadzór budowlany. 2 maja 1959 roku wieża uległa zawaleniu, a w 2004 roku, w Turyngii w Niemczech, na wzgórzu Wetzstein koło Lehestenu została wzniesiona wierna kopia wieży Altvaterturm.
Tragiczne wypadki Góra Pradziad w swojej historii kryje również tragiczne wypadki. Pierwszy z nich wydarzył się 11 stycznia 2003 w zamieci śnieżnej. Tego dnia kelner 28-letni Pavel Vavřin po południu wyruszył na nartach biegowych ze schroniska Barborka, gdzie pracował, do pobliskiej wieży telewizyjnej Praděd. Pił tam alkohol z kolegami w tamtejszej restauracji. Kiedy dowiedział się, że nie będzie mógł nocować w hotelu na wieży, postanowił wracać. Kiedy się nie pojawił następnego dnia w pracy, jego koledzy skontaktowali się z ratownikami górskimi, którzy rozpoczęli akcję poszukiwawczą. Poszukiwania zakończyły się niepowodzeniem i zostały zawieszone w lutym z powodu obfitych opadów śniegu. Jego ciało zostało odnalezione dopiero po kilku miesiącach w maju na stoku północno-zachodnim Pradziada. Jego pamięć uczczono umieszczeniem tablicy pamiątkowej w Kapliczce ofiar Jesioników przy przełęczy Červenohorské sedlo.
Drugi śmiertelny wypadek wydarzył się 5 marca 2016. 59-letni narciarz biegowy Petr Hrouda nagle zasłabł podczas narciarskiej wędrówki w okolicach Pradziada. Na miejsce zostali wezwani ratownicy górscy. Przybyła również karetka pogotowia z Vrbna pod Pradědem, a z Ostrawy wystartował śmigłowiec Lotniczego Pogotowia Ratunkowego. Pomimo ponad godzinnej akcji ratunkowej jego życia nie udało się uratować, a przyczyną zgonu okazał się zawał mięśnia sercowego. On również ma tablicę pamiątkową umieszczoną w Kapliczce ofiar Jesioników.
Kolejny, podobny wypadek zdarzył się 19 listopada 2022, kiedy to 79-letni mężczyzna Karel Tisk upadł kilkaset metrów poniżej szczytu i w rezultacie doznał niewydolności krążenia. Niezwłocznie przystąpiono do udzielenia pierwszej pomocy. Pomimo tego sędziwy mężczyzna zmarł.
Charakterystyka Lokalizacja Góra Pradziad położona jest niemalże w centralnym rejonie całego pasma Wysokiego Jesionika, leżąca w części Wysokiego Jesionika, w północno-wschodnim obszarze (mikroregionu) o nazwie Masyw Pradziada () i jest głównym szczytem tego Masywu, leżącym na jego głównym grzbiecie, w jego środkowej części ciągnącej się od przełęczy Červenohorské sedlo do przełęczy Skřítek. Pradziad jest szczytem dobrze rozpoznawalnym i charakterystycznym z trzonem wysmukłej wieży, przypominającej kształtem rakietę kosmiczną, ustawionej na jego wierzchołku, a co za tym idzie najlepiej rozpoznawalnym szczytem tego pasma. Jest dobrze widoczny z wielu punktów widokowych oraz wyższych miejsc w promieniu nawet kilkuset kilometrów, nie tylko w Czechach, ale również w południowo-zachodnich województwach Polski: opolskim czy dolnośląskim. Widoczny z wielu szczytów pasma Wysokiego Jesionika oraz z wielu innych odkrytych miejsc.
Jak każdy region czy mikroregion tak i góra ma swoje ograniczenia wynikające z usytuowania względem sąsiednich gór czy szczytów, gdzie granicami są przełęcze czy inne załamania stoków, jak np. żleby czy doliny płynących rzek lub potoków. Górę ograniczają: od północnego wschodu dolina potoku Środkowa Opawa (), mało wybitna przełęcz o wysokości 1160 m n.p.m. w kierunku szczytu Sokol, dolina potoku o nazwie Sokolí potok, przełęcz o wysokości 1147 m n.p.m. w kierunku szczytu Prostřední vrch i dolina potoku Videlský potok, od wschodu przełęcz o wysokości 1197 m n.p.m. w kierunku szczytu Ostrý vrch, od południowego wschodu dolina potoku Biała Opawa (), od południa przełęcz U Barborky (najwyższa drogowa przełęcz Wysokiego Jesionika i Masywu Pradziada z asfaltową drogą o ograniczonym ruchu pojazdów i skrzyżowaniem turystycznym o nazwie U Barborky) w kierunku szczytu Petrovy kameny, od południowego zachodu dolina potoku Velký Dědův potok, płynącego w żlebie Důl Velkého Děda, dolina rzeki Divoká Desná, dolina potoku Malý Dědův potok, przełęcz o wysokości 1283 m n.p.m. w kierunku szczytu Divoký kámen i dolina nienazwanego potoku, będącego dopływem rzeki Divoká Desná, płynącego w żlebie Divoký důl, od zachodu przełęcz o wysokości 1407 m n.p.m. w kierunku szczytu Velký Děd oraz od północnego zachodu dolina potoku Česnekový potok (1), płynącego w żlebie Česnekový důl i przełęcz o wysokości 1341 m n.p.m. w kierunku szczytu Malý Děd. W otoczeniu góry znajdują się następujące szczyty: od zachodu Velký Děd, od północnego zachodu Medvědí hřbet, Velký Jezerník–JZ, Velký Jezerník i Malý Děd, od północy Kamzičí vrch, od północnego wschodu Sokol, Sokolí skála (1), Bučina i Prostřední vrch, od wschodu Ostrý vrch, od południowego wschodu Hradečná i Temná, od południa Petrovy kameny, od południowego zachodu Vysoká hole–JZ, Kamzičník, Zámčisko, Zámčisko–S, Nad soutokem, Velká Jezerná–J i Divoký kámen.
Stoki mały|500px|Mapa rozległości i stoków góry Pradziad W obrębie góry można wyróżnić siedem następujących zasadniczych stoków: północno-zachodni, ciągnący się od szczytu do przełęczy w kierunku szczytu Malý Děd północno-wschodni, ciągnący się od szczytu do przełęczy w kierunku szczytu Sokol, ograniczony dolinami potoków Środkowa Opawa i Sokolí potok Pradědský příkop, ciągnący się od drugorzędnego szczytu Praděd–V do przełęczy w kierunku szczytu Prostřední vrch (u podnóża tego stoku znajduje się najniższy punkt góry, który ma wysokość około 908 m n.p.m.) wschodni, ciągnący się od szczytu poprzez drugorzędny szczyt Praděd–V do przełęczy w kierunku szczytu Ostrý vrch, ograniczony od południa doliną potoku Biała Opawa południowy, krótki, ciągnący się od szczytu do przełęczy U Barborky południowo-zachodni, najdłuższy, ciągnący się od szczytu do doliny rzeki Divoká Desná, ograniczony żlebami Důl Velkého Děda (od południa) i Divoký důl (od północy) oraz przełęczą w kierunku szczytu Divoký kámen i potokiem Malý Dědův potok zachodni, ciągnący się od szczytu do przełęczy w kierunku szczytu Velký Děd Wszystkie stoki są zalesione mniej więcej od wysokości (1250–1400) m n.p.m. w dół – w zdecydowanej większości borem świerkowym, a u podnóża stoku północno-zachodniego występują niewielkie obszary pokryte lasem mieszanym. Powyżej zgodnie z piętrowym układem stref klimatyczno-roślinnych dominują hale wysokogórskie, pokryte łąką, a na stokach północno-zachodnim, północno-wschodnim, wschodnim i południowym – łanami kosodrzewiny. Niemalże wszystkie stoki charakteryzują się znaczną zmiennością wysokości i gęstości zalesienia, z występującymi licznymi polanami, przecinkami i przerzedzeniami. Na stoku północno-zachodnim występuje grupa skalna o nazwie Tabulové skály oraz u podnóża stoku wschodniego na wysokościach około (1090–1125) m n.p.m., blisko doliny potoku Biała Opawa inna kilkusetmetrowa grupa skalna.
Stoki mają stosunkowo łagodne, niejednolite i mało zróżnicowane nachylenia. Średnie nachylenie stoków waha się bowiem od 5° (stok zachodni) do 13° (stok północno-wschodni). Średnie nachylenie wszystkich stoków góry (średnia ważona nachyleń stoków) wynosi około 9°. Maksymalne średnie nachylenie stoku wschodniego, na wysokościach około 1120 m n.p.m., przy grupie skalnej w pobliżu doliny potoku Biała Opawa, na odcinku 50 m nie przekracza 45°. Stoki pokryte są siecią dróg oraz na ogół nieoznakowanych ścieżek i duktów. Przemierzając je zaleca się korzystanie ze szczegółowych map, z uwagi na zawiłości ich przebiegu, zalesienie oraz zorientowanie w terenie.