thumb|Prądnik Czerwony, północna część osiedla thumb|XVII-wieczna kaplica św. Jana Chrzciciela thumb|Kaplica na Cmentarzu Prądnik Czerwony thumb|Jeden z placów zabaw na osiedlu thumb|Typowy blok mieszkalny thumb|Potok Sudół Dominikański przepływający przez osiedle thumb|Panorama Krakowa widziana z osiedla: po lewej charakterystyczny Szkieletor, po prawej Wawel thumb|Prądnik Czerwony, widok od ul. Strzelców thumb|Widok na bloki Prądnika Czerwonego z Mistrzejowic Prądnik Czerwony – dawna podkrakowska wieś, a obecnie jednostka urbanistyczna w Krakowie, którego większą część zajmuje osiedle mieszkaniowe zlokalizowane kilka kilometrów na północ od centrum. Wchodzi w skład Dzielnicy III Prądnik Czerwony, która w jest zamieszkiwana przez ponad 40 tys. ludzi. Na osiedlu dominuje wysoka zabudowa mieszkalna (bloki 15-, 12-, 10- i 4-piętrowe), w większości należąca do Spółdzielni Mieszkaniowej Prądnik Czerwony. Pozostałości starej zabudowy zlokalizowane są przy al. 29 Listopada oraz ul. Dobrego Pasterza.
Granice rejonu Prądnik Czerwony Prądnik Czerwony od północy i zachodu ogranicza linia kolejowa (numer 8 Kraków Główny – Warszawa Centralna), która stanowi granicę z osiedlami Prądnik Biały oraz Gotyk, od wschodu graniczy z Batowicami oraz Mistrzejowicami – Osiedla Oświecenia i Złotego Wieku.
Historyczną południową granicę Prądnika Czerwonego wytycza linia zabytkowych już pozostałości po tzw. rogatce warszawskiej i rakowickiej. W XIX w. do Prądnika Czerwonego należał pas terenu pomiędzy traktem warszawskim (obecną al. 29 listopada) a drogą do Olszy i Rakowic (obecna ul. Rakowicka). Klin ten sięgał na południe aż po wybudowany później kościół i klasztor Karmelitów Bosych (przy obecnej ul. Rakowickiej), leżący już w dawnych granicach Krakowa. Zachodnia granica gminy przebiegała o wiele dalej na zachód, niż obecnie – biegła mniej więcej równolegle do traktu warszawskiego (obecna al. 29 Listopada) po jego zachodniej stronie. Jej śladem jest obecnie przebieg ul. Marczyńskiego oraz układ niezabudowanych jeszcze pól uprawnych w rejonie pomiędzy ul. Banacha a ul. Witkowicką – na terenie Prądnika Czerwonego role miały i mają układ północ-południe, na terenie sąsiednich Witkowic role mają układ wschód-zachód. Obecne osiedle Gotyk oraz wschodnia część dzisiejszej Górki Narodowej należały wówczas do Prądnika CzerwonegoPrądnik Czerwony in Galizien, mapa katastralna Gminy z roku 1871, egzemplarz ze zbiorów Centralnego Archiwum Wojskowego, sygnatura Dok.I.371.5.219.. Zwyczajowo część na południe od rzeki Białuchy nazywa się Warszawskim (Przedmieściem). Na południu graniczy też z dawnymi podkrakowskimi wsiami, którymi były Rakowice i Olsza (rozdziela je ul. Lublańska).
Historia Średniowiecze Dawna wieś nad Prądnikiem i Sudołem Dominikańskim, 3,5 km na północ od centrum Krakowa przy historycznej drodze królewskiej. W źródłach pisanych pierwsza wzmianka o wsi pojawia się w 1105, w dokumencie legata papieskiego Idziego wyliczającego tereny należące do klasztoru Benedyktynów w Tyńcu. Z tego powodu Prądnik bywał także nazywany tynieckim. W źródłach pojawia się także nazwa Prądnik Wielki, co odróżniało go od Prądnika Małego, zwanego też Prądnikiem Biskupim (Prandnik Episcopalis).
Osada od północy graniczyła z Węgrzcami, od wschodu z wsiami Batowice, Mistrzejowice i Rakowice, a od południa z Dąbiem i Grzegórzkami. Grunty Prądnika dochodziły aż do kościoła parafii św. Mikołaja, która historycznie była związana z benedyktynami z Tyńca. Z tego też powodu tereny prądnickie aż do lat 20. XX w. należały do parafii św. Mikołaja. Jan Długosz określał tereny Prądnika jako „przedmieście za bramą św. Mikołaja”.
Kolejna informacja to potwierdzenie w 1275 własności benedyktyńskiej przez księcia Bolesława Wstydliwego. W tym czasie wytyczono drogowe centrum zabudowy (wzdłuż obecnej ulicy Dobrego Pasterza). W 1327 powstało sołectwo prądnickie (w relacji Długosza w 1400), z pierwszym sołtysem Janem Stepko. W 1479 Długosz nabył część gruntów Prądnika i planował sprowadzenie tutaj kartuzów. Po jego śmieci plany jednak nie doszły do skutku. W XV w. na terenie Prądnika zaczynają powstawać folwarki krakowskich klasztorów: jezuitów, dominikanów i franciszkanów. Przynależność danego folwarku oznaczano przymiotnikiem dodawanym do nazwy Prądnik. Był więc Prądnik Benedyktyński, Prądnik Dominikański, Karmelitański, zwany także Bosackim, oraz Franciszkański. W 1491 wybudowano pierwszy młyn papierniczy na terenie Polski.
Czasy nowożytne Wieś ucierpiała w trakcie walk jakie toczyły na jej terenie w 1587 wojska arcyksięcia Maksymiliana Habsburga z wojskami Jana Zamoyskiego. Podobno wówczas powstała ostateczna nazwa wsi Prądnik Czerwony i nawiązywała do krwi rozlanej na jej terenach podczas walki.
Pod koniec XVI w. powstał renesansowy dwór rodziny Cellari, w którym gościł król Władysław IV Waza. W 1642 na terenie folwarku należącego do klasztoru dominikanów powstała barokowa kaplica pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela, która istnieje do dzisiaj.
Wiek XIX W latach 1800–1803 na części gruntów dawniej folwarku Bosackiego założono Cmentarz Rakowicki. Pod koniec XIX w. Prądnik Czerwony tworzył z Olszą jedną gminę. W 1890 liczył 166 domów i 2750 mieszkańców (w tym ponad 700 żołnierzy). Według austriackiego spisu ludności z 1900 w 194 budynkach na Prądniku Czerwonym na obszarze 499 hektarów mieszkało 3995 osób, z czego 3737 (93,5%) było katolikami, 207 (5,2%) wyznawcami judaizmu, 30 (0,8%) grekokatolikami, a 21 (0,5%) innej religii lub wyznania, 3743 (93,7%) było polsko-, 152 (3,8%) niemiecko-, 19 (0,5%) rusko-, a 37 (0,9%) innojęzycznymi.
W II połowie XIX wieku na terenie gminy zaczęły powstawać obiekty wojskowe, należące do Twierdzy Kraków. Pierwszym był szaniec polowy FS 13, zbudowany w roku 1854 w miejscu zbiegu obecnych ulic Prandoty, Grochowskiej, Beliny-Prażmowskiego i Rakowickiej w ramach pospiesznych przygotowań austriackich do wojny z Rosją w ramach tzw. wojny krymskiej. Był to typowy sześcioboczny, ziemny szaniec, jakich wybudowano wówczas wokół Krakowa około 30. Kolejnym obiektem był ziemny (planowano murowany) bastion IV i przyległe odcinki wałów, zrealizowane w latach 60. Po roku 1887 linię wałów przesunięto na północ, na wysokość fortu 12 Luneta Warszawska (istnieje do dziś, przy ul. Kamiennej) i szańca FS 13. Lunetę Warszawską przenumerowano wówczas na bastion IVa, zaś szaniec 13 przekształcono i przenumerowano na bastion IVb. Linia wałów łącząca bastion IVb z bastionem V (Fort Lubicz) dała później początek al. Belimy Prażmowskiego.
We wnętrze niepotrzebnego już bastionu IV wbudowano dużą, nowoczesną piekarnię; w kolejnych latach, jeszcze w czasach austriackich, zniwelowano jego wały. Piekarnia powstała w ramach rozbudowy zespołu magazynów żywnościowych Twierdzy, zlokalizowanego między dworcem kolejowym a ul. Rakowicką. Budynek piekarni istnieje do dziś, znajduje się obok budynku Muzeum Armii Krajowej (pierwotnie mieszczącego administrację magazynów i koszary dla ich obsługi); między nimi stoi jeszcze budynek fabryki konserw i przetworów mięsnych. Budynek administracyjno – koszarowy i fabrykę konserw łączy wspólnym system podziemny, wybudowany jako magazyn chłodnia do przechowywania mięsa i warzyw (nigdy nie było tam schronu dowodzenia twierdzy, którego ta po prostu nie posiadała). Zarówno fabryka konserw, jak i piekarnia są obecnie opuszczone i nieużytkowane.
W roku 1887, w ramach kolejnego kryzysu w stosunkach z Rosją, pośpiesznie wzmacniano szańcami powstający wówczas III pierścień umocnień twierdzy. Na terenie ówczesnego Prądnika Czerwonego zbudowano wówczas ziemne szańce polowe piechoty IS V-5 (IS – Infanterie Schanz), położony na granicy z Węgrzcami (zachowany w polach, na granicy miasta i Gminy Zielonki, na północ od obecnej ul. Węgrzeckiej) oraz IS V-6, położony ponad doliną potoku Sudół po jej południowej stronie (zachowany, lecz zniekształcony poprzez przecięcie go polem uprawnym). Obok szańca V-6 usypano też polową baterię Fb V-IV, obecnie niezachowaną (istniała jeszcze w połowie lat 60. XX w.). Od szańca IS V-6 pochodzi zapewne nazwa obecnej ul. Reduta (ul. Reduta wraz z ul. Węgrzecką stanowią część tzw. dużej rokady, czyli drogi obwodowej twierdzy; na niektórych odcinkach zachowały jeszcze oryginalną nawierzchnię z łamanego wapienia, bardzo już jednak zniszczoną).
Ostatnią austriacko-węgierską budowlą obronną zrealizowaną na terenie Prądnika Czerwonego był fort pancerny pomocniczy 47 ½ „Sudół”, zrealizowany w latach 1895–1897.
Trudniejsza do ustalenia jest chronologia budowy zespołów magazynów amunicji (zwyczajowo, choć nie do końca poprawnie nazywanych prochowniami), których na terenie Prądnika powstało kilka. Dwa budynki magazynowe amunicji (Munitions Magazin) powstały przy granicy z gminą Górka Narodowa, przy obecnej ul. Kuźnicy Kołłątajowskiej. Istniały jeszcze w latach 80. XX wieku; obecnie w ich miejscu znajdują się bloki przy ul. Kuźnicy Kołłątajowskiej 2 i 4. Obecnie śladem po nich jest charakterystyczny ceglany mur (stanowiący ogrodzenie dawnego terenu prochowni od południa) oraz dwa załamania ul. Kuźnicy Kołłątajowskiej pod kątem prostym, na wysokości budynków nr 10 i 11a (droga omijała w ten sposób teren prochowni). Prochownie te nie otrzymały numerów porządkowych i w archiwalnych spisach figurują po prostu jako „dwa składy amunicji w Prądniku Czerwonym”Ewidencja 1.) obiektów fortecznych 2.) fort. magazynów amunicyjn., prochowni, 3.)był. składów inżynieryjnych i t.p., Centralne Archiwum Wojskowe, Dok.V.I.371.5.265.. W ich pobliżu, ale po wschodniej stronie szosy warszawskiej, przy obecnej ul. Księdza Meiera (w czasach austriackich stanowiła fragment tzw. „małej rokady” Twierdzy Kraków) znajdował się skład prochu czasu pokoju (Friedens Pulver Magazin), będący prochownią sensu stricto. On również istniał jeszcze w latach 80. XX stulecia; obecnie w tym miejscu znajduje się sklep „Biedronka” na osiedlu Gotyk. Rejony zakazów zabudowy, związane z tymi prochowniami, sięgały do skrzyżowania obecnych ul. Powstańców i al. 29 listopada; południowa granica rejonu zakazu biegła nieomal wzdłuż potoku Sudół aż po rejon dzisiejszej ul. Strzelców, bardzo – jak narzekały władze gminne – „ścieśniając gminę”.
Inny zespół prochowni znajdował się we wschodniej części gminy, na pograniczu z Rakowicami i Bieńczycami; znajdujące się tam dwa magazyny amunicyjne nosiły numery 22 i 23. Zespół ten również nie istnieje, jedynym jego śladem są zadrzewienia w rejonie obecnego przystanku autobusowego „Okulickiego”, po stronie ul. Kniaźnina.
Oprócz prochowni, na Prądniku powstał też duży zespół koszar barakowych (Barackenlager), zlokalizowany we wschodniej części wsi, po południowej stronie traktu do Mistrzejowic, czyli dzisiejszej ul. Dobrego Pasterza. Zespół ten powstał w roku 1887 i został następnie powiększony. Według niepotwierdzonych informacji, miał w nim stacjonować jeden z batalionów 16 pułku piechoty obrony krajowej. W okresie międzywojennym koszary nazwano imieniem hetmana wielkiego litewskiego Jana Karola Chodkiewicza i zakwaterowano tam oddziały 2 Pułku Lotniczego, stacjonującego na lotnisku RakowiceMateusz Drożdż, Szachownica z pawim piórem. Trzy tuziny lotniczych opowieści o ludziach i wydarzeniach związanych z Krakowem, Kraków 2013. Zajmowały rozległy teren, ograniczony od północy obecną ul. Dobrego Pasterza, od zachodu – ul. Lublańską i Rondem Barei, od południa – terenem obecnych CH „Krokus”, Quattro Business Park i OBI, a od wschodu – terenem hotelu Swing i parkingiem Aquaparku. Ostatnimi istniejącymi obiektami zespołu były opuszczone i niszczejące budynki przy ul. Dobrego Pasterza 118a i 118b, niegdyś mieszczące kwatery oficerskie. Rozebrano je w 2017 roku.
1900–1945