Marek Gacko (ur. 26 listopada 1949 w Białymstoku) – polski lekarz, specjalista w zakresie chirurgii ogólnej, chirurgii naczyń i transplantologii klinicznej, profesor nauk medycznych.
Droga zawodowa i naukowa Ukończył Technikum Elektryczne w Białymstoku w 1968, ze specjalnością: radio-telewizja. W latach 1969–1975 studiował na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej – AMB (obecnie Uniwersytet Medyczny – UMB) w Białymstoku.
Specjalizację pierwszego stopnia w zakresie chirurgii ogólnej uzyskał w 1980, drugi stopień w 1987. W 2003 uzyskał specjalizacje z chirurgii naczyniowej oraz z transplantologii klinicznej.
Na podstawie rozprawy Wpływ hipotermii i chemicznej kardioplegii na hemodynamikę lewej komory serca, w 1985 obronił stopień doktora nauk medycznych.
W 1999 na podstawie dorobku naukowego i rozprawy Rola lizosomalnych enzymów proteolitycznych w patogenezie tętniaka aorty, osiągnął stopień doktora habilitowanego nauk medycznych. W 2009 otrzymał tytuł naukowy profesora nauk medycznych.
Działalność zawodowa Po otrzymaniu dyplomu lekarza, w 1975 został zatrudniony w Klinice Chirurgii Klatki Piersiowej, Serca i Naczyń AMB a następnie od 1987 w Klinice Chirurgii Naczyń i Transplantacji AMB w Państwowym Szpitalu Klinicznym – PSK (obecnie Uniwersytecki Szpital Kliniczny – USK) w Białymstoku.
W 2001 objął funkcję kierownika Kliniki Chirurgii Naczyń i Transplantacji Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, którą pełnił do 2016.
W tym okresie wprowadził w klinice nowoczesne metody leczenia chorób naczyń: endowaskularne leczenie tętniaków aorty brzusznej z zastosowaniem stentgraftów, endowaskularne leczenie niedokrwienia kończyn dolnych, endowaskularne leczenie zwężeń tętnic szyjnych, leczenie zakażeń protez naczyniowych z użyciem allograftów konserwowanych metodą zimnego niedokrwienia. Wprowadzono także łączenie technik endowaskularnych z klasycznym zabiegiem operacyjnym (operacje hybrydowe).
Główne kierunki pracy naukowej
Ochrona mięśnia sercowego przed skutkami niedokrwienia podczas operacji serca z użyciem krążenia pozaustrojowego. Rola proteolizy w patologii ściany naczyniowej ze szczególnym uwzględnieniem patogenezy tętniaka aorty. Zaburzenia hemostazy w chirurgii naczyniowej. Badania nad allogenicznymi przeszczepami naczyniowymi.
Aktywność naukowa i dydaktyczna Autor i współautor 308 publikacji naukowych, w tym rozdziałów w podręcznikach dla studiów medycznych.
Promotor 6 prac doktorskich; opiekun 2 przewodów habilitacyjnych; kierownik 20 prac magisterskich; recenzent 11 prac doktorskich; 4 przewodów habilitacyjnych; recenzent 5 wniosków na tytuł naukowy profesora.
Najważniejsze publikacje
Adamski S., Gacko M., Furman M.,Głowiński S., Witkowski S., Ostapowicz J., Laudański J., Bernacki A.: Wpływ hipotermii i chemicznej kardioplegii na czynność serca. Kard. Pol. 1983, 26: 335-343. Gacko M., Chyczewski L.: Activity and localization of cathepsin B, D and G in aortic aneurysm. Int. Surg. 1997, 82: 398-402. Gacko M., Głowiński S.: Activities of proteases in parietal thrombus of aortic aneurysm. Clin. Chim. Acta 1998, 271: 171-177. Gacko M.: Eksperymentalny tętniak aorty. Post. Hig. Med. Dośw. 2000, 54: 699-722. Gacko M.: Rola lizosomalnych enzymów proteolitycznych w patogenezie tętniaka aorty. Pol. Przeg. Chir. 2000, 72:.806 – 814. Gacko M., Płoński A., Ostapowicz R., Andrzejewska A., Guzowski A., Łapiński R.: Allogenic arterial grafts in the treatment of patients with infected vascular grafts - the suggestion of a new way of allografts preservation. Acta Angiol., 2004, 39-45. Panek B., Gacko M., Pałka J.: Metalloproteinases, insulin-like growth factor-I and its binding proteins in aortic aneurysm. Intern. J. Exp. Pathol., 2004, 85: 159 – 164.
Członkostwo w organizacjach naukowych
Polskie Towarzystwo Angiologiczne; Polskie Towarzystwo Chirurgii Naczyniowej; Polskie Towarzystwo Lekarskie; Polskie Towarzystwo Transplantacyjne; Towarzystwo Chirurgów Polskich.
Działalność społeczna - Konsultant wojewódzki w dziedzinie transplantologii klinicznej (od 2001);
- Członek Państwowej Komisji Egzaminacyjnej dla specjalności chirurgia naczyniowa (od 2007).
Nagrody i odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi (2001); Nagrody Rektora AMB/UMB: indywidualną Io dwukrotnie w 2005 indywidualną IIo (1998), nagrody zespołowe – Io (1995 r.), IIo (1984, 1996, 1997, 1998, 2005, 2008) i IIIo (1983, 2008); Nagroda Naukowa Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego (2000); Nagroda Rektora UMB Za Całokształt Pracy Naukowej (2020).
Życie prywatne Żona Anna – doktor nauk przyrodniczych, artysta fotografik. Hobby: muzyka, wspinaczka wysokogórska, turystyka wodna.
Przypisy
Kategoria:Polscy chirurdzy Kategoria:Polscy transplantolodzy Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Kategoria:Ludzie nauki związani z Białymstokiem