Świerzbnica leśna (Knautia dipsacifolia Kreutzer) – gatunek rośliny z rodziny przewiertniowatych. Występuje w środkowej i południowej Europie na obszarze od Hiszpanii po Ukrainę sięgając o Niemcy i Polskę na północ oraz Włochy, Albanię i Rumunię na południu. W Polsce rośnie w Karpatach od Pienin na wschód, poza tym na rozproszonych, pojedynczych stanowiskach na niżu sięgając na północy po okolice Łodzi i Warszawy.
Morfologia thumb|left|180px|Kwiatostan thumb|left|180px|Owoce thumb|left|180px|Liście Pokrój Roślina zielna osiągająca 30–80 cm wysokości, rzadziej do 150 cm. Łodyga w dolnej części pokryta jest odstającymi szczecinkami bez włosków zakrzywionych w dół. Liście Zwykle niepodzielone, całobrzegie lub karbowane, jajowate do lancetowatych, o długości do 15, rzadziej 20 cm i szerokości od 2 do 6 cm. Najszersze w dolnej połowie lub w połowie, żywozielone i lśniące. Dolne liście zwężone są w szeroki ogonek, górne liście są siedzące. Kwiaty Zebrane w koszyczki, które na pędzie rozwijają się w liczbie od 1 do 3 i mają 2–4 cm średnicy. Kwiatostan wsparty jest listkami okrywy, które zwykle są krótsze, rzadziej dłuższe od kwiatów. Listki te są jajowato lancetowate i owłosione, zwłaszcza na brzegu. Korony kwiatów purpurowofioletowe. Owoce Pozorne – niełupki zrośnięte z kielichem i kieliszkiem, mają podługowaty kształt i osiągają ok. 6 mm długości oraz 2,5 mm szerokości. Są owłosione. Gatunki podobne Świerzbnica polna Knautia arvensis ma liście pierzastosieczne, szarozielone i gęsto owłosione; w dole łodygi ma włoski w dół zakrzywione. Rośliny z rodzaju driakiew Scabiosa mają korony 5-łatkowe i głęboko wcinane liście. Czarcikęs łąkowy Succisa pratensis i czarcikęsik Kluka Succisella inflexa mają liście całobrzegie, ale kwiatostany bardziej kulistawe (silniej wysklepione i bez powiększonych kwiatów na brzegu koszyczka).
Biologia i ekologia Bylina, hemikryptofit. Rośnie w murawach i zaroślach. Kwitnie od czerwca do września.
Zmienność W obrębie gatunku wyróżnia się 7 podgatunków: Knautia dipsacifolia subsp. catalaunica (Sennen ex Szabó) O.Bolòs & Vigo Knautia dipsacifolia subsp. dipsacifolia Knautia dipsacifolia subsp. gracilis (Szabó) Ehrend. Knautia dipsacifolia subsp. lancifolia (Heuff.) Ehrend. Knautia dipsacifolia subsp. pocutica (Szabó) Ehrend. Knautia dipsacifolia subsp. sixtina (Briq.) Ehrend. Knautia dipsacifolia subsp. turocensis (Borbás) Jáv. ex Kiss
Przypisy
Kategoria:Przewiertniowate