Gąska białobrzega (Tricholoma triste (Scop.) Quél.) – gatunek grzybów należący do rzędu pieczarkowców (Agaricales).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Tricholoma, Tricholomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy zdiagnozował go w 1772 r. Giovanni Antonio Scopoli, nadając mu nazwę Agaricus tristis. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu Lucien Quélet w 1874 r. Niektóre synonimy: Tricholoma myomyces var. triste (Scop.) J.E. Lange 1933 Tricholoma terreum var. triste (Scop.) Costantin & L.M. Dufour 1891 Tricholoma triste var. scalpturatodes Bon 1994 Polską nazwę nadała w 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego.
Morfologia Kapelusz Średnica 1,5–2,8 cm, początkowo dzwonkowaty, potem szeroko wypukły, na koniec płaskowypukły. Powierzchnia szorstka, za młodu owłosiona, błyszcząca lub drobno łuskowata, często promieniście popękana i odsłaniająca białawy miąższ. Brzeg podwinięty, w młodym wieku mocno strzępiasty, szarawobrązowy, często jaśniejszy od reszty kapelusza. Blaszki Faliste, jasnoszare do szarych, o szerokości 2–5 mm, dość gęste, cienkie do nieco grubych. Ostrza ząbkowane, tej samej barwy. Trzon Wysokość 2–3 cm, grubość 0,7–1 cm, cylindryczny z lekko bulwiastą podstawą i grzybnią u podstawy. Powierzchnia jasnoszara, sucha, jedwabiście włóknista, z łuszczącym się wierzchołkiem, biała do bardzo jasnoszarej. Brak pierścienia i pochwy. Miąższ Białawy, bez wyraźnego zapachu i smaku.
Cechy mikroskopowe Bazydiospory 6–9 × 3,8–5 µm, Q = 1,5–2,3 µm, Qav = 1,9, elipsoidalne do wąsko elipsoidalnych, w 5% KOH szkliste, nieamyloidalne, gładkie, z wydatnym wierzchołkiem. Podstawki 17–32 × 4,8–7,8 µm, cienkościenne, w 5% KOH szkliste, maczugowate, 4-zarodnikowe. Cheilocystydy 26–34 × 5,3–7,3 µm, maczugowate lub jajowate, w 5% KOH szkliste. Skórka w kapeluszu typu cutis do trichoderma, zbudowana ze strzępek o szerokości 3,6–7,9 µm, w KOH szklistych, cienkościennych, rozgałęzionych, z przegrodami, słabo zróżnicowanych, bez sprzążek. Skórka trzonu typu cutis, składająca się z cylindrycznych strzępek o średnicy 2,5–8 µm, rozgałęzionych, septowanych, równoległych, cienkościennych, w KOH szklistych. Kaulocystydy 7–16 × 5–7 µm, nieliczne, wąsko maczugowate, wąsko stożkowe, bez sprzążek.
Występowanie Znane jest występowanie Tricholoma triste w Ameryce Północnej, Europie i Azji, podano także jeden rejon występowania w Ameryce Południowej. W Polsce po raz pierwszy jego stanowiska w 2020 r. podali B. Gierczyk i T. Ślusarczyk.
Gąski to naziemne grzyb mykoryzowy tworzące ektomykoryzy z drzewami.
Przypisy
Kategoria:Gąskowate Kategoria:Mykobiota Polski