Collegium Polonicum w Słubicach

Collegium Polonicum w Słubicach – wspólna jednostka naukowa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz Uniwersytetu Europejskiego Viadrina we Frankfurcie nad Odrą. Prowadzi interdyscyplinarną działalność naukowo-dydaktyczną w zakresie polsko-niemieckich, europejskich, międzykulturowych i transgranicznych zagadnień. Collegium Polonicum jest jednocześnie filią Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, w budynku którego znajduje się siedziba tej wspólnej jednostki. Został on wzniesiony w latach 1992–2001 jako miejsce wspólnego nauczania i badań. Collegium Polonicum jako filia Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu jest jednym z czterech ośrodków zamiejscowych tej uczelni, a w szczególności siedzibą European New School of Digital Studies oraz Uniwersyteckiego Liceum Ogólnokształcącego w Słubicach.

Historia thumb|Widok ze strony Frankfurtu nad Odrą Reaktywacja Uniwersytetu Europejskiego Viadrina we Frankfurcie nad Odrą po 1989 roku jako uniwersytetu europejskiego nawiązywała głównie do misji założycielskiej, definiowanej jako „wypełnianie specjalnych zadań w zakresie polityki zagranicznej w stosunkach polsko-niemieckich oraz kulturowo w odniesieniu do Europy” (niem.: „außenpolitisch im deutsch-polnischen Verhältnis und kulturell mit Blick auf Europa besondere Aufgaben zu erfüllen”). W celu zapewnienia bliskiej współpracy naukowej ze stroną polską oraz przydziału jednej trzeciej miejsc studenckich dla polskich kandydatów, podjęto w fazie założycielskiej współpracę z czterema polskimi uczelniami, w tym z Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Narodził się pomysł wzniesienia infrastruktury uczelnianej w Słubicach, pierwotnie wyłącznie w postaci domów akademickich dla polskich studentów studiujących na Uniwersytecie Europejskim. Jednak porozumienie o współpracy pomiędzy Ministrem Edukacji Narodowej RP i Ministrem Nauki i Kultury Kraju związkowego Brandenburgia, podpisane 6 września 1991 w dniu uroczystego otwarcia Uniwersytetu Europejskiego Viadrina, zawiera już stwierdzenie, iż w Słubicach „powstanie wspólna placówka naukowo-dydaktyczna wraz z zapleczem bibliotecznym i laboratoryjnym oraz domy akademickie.” Uroczystości 25-lecia Collegium Polonicum w roku 2016 odnoszą się do tej daty. thumb|Tablica na gmachu Collegium Polonicum Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu skonkretyzował to stwierdzenie w postaci idei utworzenia „Collegium Polonicum” jako jednostki przeznaczonej do wspólnej działalności dydaktycznej i badawczej z Uniwersytetem Europejskim Viadrina. Powstanie takiej jednostki zostało uchwalone przez Senat Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu w dniu 25.05.1992. Po osiągnięciu porozumienia politycznego po stronie polskiej i niemieckiej utworzono tzw. Komisję Mieszaną Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i Uniwersytetu Europejskiego Viadrina. Opracowała ona koncepcję Collegium Polonicum, która została przejęta przez Senat Założycielski Uniwersytetu Europejskiego Viadrina (19 grudnia 1992) oraz przez Senat Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznanu (22.12.1992), ale już w dniu 16.10.1992 dokonano symbolicznego wmurowania kamienia węgielnego. Otwarcie pierwszej części Collegium Polonicum odbyło się w dniu 10 czerwca 1998, a całego gmachu z biblioteką – 1 lutego 2001. Collegium Polonicum uzyskało status ośrodka zamiejscowego wzgl. filii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, w skład której wchodzi biblioteka. W dniu 2.10.2002 podpisano w Warszawie Umowę między Ministrem Edukacji Narodowej i Sportu Rzeczypospolitej Polskiej a Ministerstwem Nauki, Badań i Kultury Kraju Związkowego Brandenburgii w sprawie Collegium Polonicum w Słubicach. Umowa stanowi wiążącą podstawą prawną współpracy pomiędzy Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu a Uniwersytetem Europejskim Viadrina w Collegium Polonicum. Konsensus podstawowy – w oparciu o wspólną koncepcję obu uczelni z 1992 roku – polega na tym, iż strona polska finansuje budowę i utrzymanie gmachu i zaplecza Collegium Polonicum, a strona niemiecka – utworzenie i utrzymanie 5 katedr.

Budynek i zaplecze Projekt architektoniczny gmachu Collegium Polonicum autorstwa poznańskiego architekta Tomasza Durniewicza został wybrany w konkursie zorganizowanym przez Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Prace budowlane rozpoczęły się w 1995 roku. Otwarcie pierwszej części Collegium Polonicum odbyło się w dniu 10 czerwca 1998, a całego gmachu 1 lutego 2001. Powierzchnia użytkowa Collegium Polonicum wynosi 20 546 m². Z tego 14 579 m² przypada na część główną budynku z ok. 32 salami wykładowymi i laboratoryjnymi, dwiema salami konferencyjno-bankietowymi oraz dużą aulą na ok. 1000 miejsc, stołówką i biurami dla pracowników naukowych, technicznych i administracyjnych. 5967 m² przypada na część biblioteczną, połączoną mostkiem z głównym budynkiem. Koszty budowy wyniosły ok. 170 mln zł. thumb|Kampus studenckie w Słubicach thumb|Turystyczny znak drogowy Collegium Polonicum Równolegle do samego budynku Collegium Polonicum Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu wybudował w Słubicach kilka domów studenckich. W październiku 1993 roku pierwsi polscy studenci zapisani na Uniwersytet Europejski Viadrina mogli przenieść się do domu studenckiego Amicus w Słubicach, którego budowę ukończył Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu w miejscu planowanego hotelu dla pielęgniarek. Od 1994 roku na terenie pokoszarowym zbudowano kampus studencki według projektu Pracowni Architektonicznej BNS Warszawa. Składa się on z siedmiu budynków mieszkalnych, lokalów na klub studencki i usługi oraz przestrzeni na zajęcia sportowe. Pierwsze pokoje oddano do użytki w 1998 roku, a cała inwestycja została zakończona w 2003 roku oddaniem lokali w tzw. Domu doktoranckim. W sumie stworzono ponad 1100 miejsc dla studentów, głównie w pokojach jedno- i dwuosobowych, oraz 40 dwu- i trzypokojowych mieszkań dla pracowników uczelni w tzw. Domu doktoranta i ok. 40 miejsc hotelowo-noclegowych w pokojach jedno- i dwuosobowych. Budowa Collegium Polonicum wraz z kampusem studenckim została sfinansowana w 65% z budżetu RP, w 20% z funduszów europejskich w ramach programu PHARE i w 15% ze środków Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej. Zgodnie ze wspólną koncepcją z 1992 roku oraz z umową międzyministerialnym z 2002 roku właścicielem nieruchomości jest Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, i to on „zobowiązuje się ponosić bieżące koszty utrzymania i konserwacji budynków oraz koszty bieżącego wyposażenia w środki rzeczowe”. W 2013 roku Uniwersytet im. Adama Mickiewicza zaczął redukować swoje zasoby nieruchomości w Słubicach. Sprzedał kilka niezabudowanych działek, które zostały przeznaczone pod ewentualną rozbudowę bazy noclegowej i infrastruktury sportowej. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu sprzedał także dom studencki Amicus. Nabył go urząd miasta Słubice, który zagospodarował tam 50 lokali komunalnych. Dom doktoranta został w roku 2017 zaoferowany do sprzedaży przez Uniwersytet im. Adama Mickiewicza jako budynek mieszkalny o powierzchni użytkowej 1951,4 m² (powierzchnia działki 3530 m²). Mieszkającym poza Słubicami niepełnoletnim uczniom Uniwersyteckiego Liceum Ogólnokształcącego zaoferowano możliwość zakwaterowania w internacie Zespołu Szkół Technicznych w Słubicach im. inż. Tadeusza Tańskiego.

Struktury kierownictwa i kooperacji Zgodnie z koncepcją Collegium Polonicum z 1992 roku, w 1993 roku obie uczelnie powołały wspólnie dyrekcję Collegium Polonicum, składającą się z dyrektora naukowego i dyrektora administracyjnego. Uczestniczyli oni również w spotkaniach Komisji Mieszanej, na której omawiano wszystkie aspekty współpracy pomiędzy Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu a Uniwersytetem Europejskim Viadrina. Składała się ona z rektorów, prorektorów (od 1999 roku po stronie Uniwersytetu Europejskiego Viadrina – prezydenta i wiceprezydentów) oraz kanclerzy obu uczelni. Po rezygnacji dyrektora naukowego w 1997 roku zrezygnowano z tego stanowiska. Od tego czasu dyrekcja Collegium Polonicum składa się z dyrektora administracyjnego, właściwego dla Collegium Polonicum prorektora Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza oraz właściwego dla Collegium Polonicum wiceprezydenta Uniwersytetu Europejskiego Viadrina. Ta struktura została potwierdzona w umowie międzyministerialnej z 2002 roku, w której Komisja Mieszana została zlikwidowana i zastąpiona przez Komisję Stałą odpowiedzialną za Collegium Polonicum. Komisja ta składa się z rektora wzgl. prezydenta obu uczelni, kanclerzy i członków dyrekcji Collegium Polonicum.

Dyrekcja Collegium Polonicum

Dyrektor od 01.12.2022 Agnieszka Brończyk 15.10.1994 – 30.11.2022 dr Krzysztof Wojciechowski

Pełnomocnik Rektora ds. dydaktyki w Collegium Polonicum od 2023 dr hab. Justyna Krauze-Pierz, prof UAM do 08.08.2023 dr hab. Andrzej Pukacz, prof. UAM 1993–1997 prof. dr hab. Waldemar Pfeiffer

Wiceprezydent właściwy dla Collegium Polonicum ze strony Europejskiego Uniwersytetu Viadrina od 2024 – Prof. Dr. Eduard Mühle 2023-2024 prof. dr Dagmara Jajeśniak-Quast (do 1999 jako prorektor) 2017-2023 Janine Nuyken 2015–2017 prof. dr 2002–2015 Janine Nuyken 1997–2002 prof. dr

Prorektor właściwy dla Collegium Polonicum ze strony Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza od 2018 prof. dr hab. Tadeusz Wallas 2016–2018 dr hab. Beata Mikołajczyk, prof. UAM 2008–2016 prof. dr hab. Krzysztof Krasowski 2002–2008 prof. dr hab. Janusz Andrzej Wiśniewski 1997–2002 prof. dr hab. Stanisław Lorenc

Kadry naukowe w Collegium Polonicum Kadra naukowa Uniwersytetu Europejskiego Viadrina na katedrach finansowanych przez Kraj związkowy Brandenburgia dla Collegium Polonicum W koncepcji Collegium Polonicum, opracowanej wspólnie przez Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i Uniwersytet Europejski Viadrina w 1992 roku, przewidziano finansowanie przez Uniwersytet Europejski Viadrina pięciu katedr dla Collegium Polonicum. W umowie międzyministerialnej z 2002 roku Kraj związkowy Brandenburgia zobowiązuje się do tego, iż „ponosi koszty osobowe związane z zatrudnieniem pięciu profesorów oraz siedmiu współpracowników naukowych” wraz z rocznymi środkami administracyjnymi według przepisów i stawek Kraju związkowego Brandenburgia.

Etaty dla pięciu profesorów i siedmiu niesamodzielnych pracowników naukowych finansowane przez Kraj związkowy Brandenburgię dla Collegium Polonicum zostały rozdzielone na poniższe katedryStan na 30.06.2020 https://www.cp.edu.pl/de/o_nas/katedry/index.html.: Entangled History of Ukraine, Ochrona Europejskich Dóbr Kultury, Multicultural Communication (Slavonic and English Linguistics and Language Use), Polskiego Prawa Publicznego, Europejskiego i Gospodarczego, Polskiego i Europejskiego Prawa Prywatnego oraz Prawa Porównawczego, Polskiego Prawa Karnego.

Pozostała kadra naukowa Uniwersytetu Europejskiego Viadrina W sierpniu 2019 roku Kraj związkowy Brandenburgia zobowiązał się do sfinansowania Uniwersytetowi Europejskiemu Viadrina czterech profesur wraz ze środkami towarzyszących (w sumie 4,16 mln euro w latach 2019–2023) w ramach projektu European New School of Digital Studies. Mają one siedzibę w Collegium Polonicum, gdzie odbywają się zajęcia w języku angielskim na kierunku studiów Master of Digital Entrepreneurship (także sfinansowanego w ramach tego projektu).

Hojne wsparcie Kraju związkowego Brandenburgia w dziedzinie dotychczas nie reprezentowanej ani na Uniwersytecie Europejskim Viadrina, ani w Collegium Polonicum, jest uzasadnione faktem, że European New School of Digital Studies „zostanie pierwotnie utworzona jako jednostka naukowa Viadriny i perspektywicznie przekształcona w międzynarodowy wydział z udziałem zagranicznych uniwersytetów”. Jest to wspólny projekt Uniwersytetu EuropejskiegoViadrina oraz Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Kadra naukowa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu