Tadeusz Przemysław Michał Grocholski herbu Syrokomla (ur. 3 maja 1839 w Pietniczanach, zm. 29 lipca 1913 w Strzyżawce) – malarz, ziemianin.
Syn Henryka Cypriana Grocholskiego i Ksawery Franciszki Brzozowskiej herbu Belina. Prawnuk Marcina Grocholskiego, kasztelana i ostatniego wojewody bracławskiego. Był bratem Marii Cecylii, Stanisława Wincentego i Heleny.
Absolwent szkoły podchorążych gwardii w Petersburgu. Porucznik gwardii konnej do 1859 r. Następnie studiował malarstwo w Paryżu (u Léona Bonnata), Madrycie, Monachium, Wiedniu (u ) i w Krakowie, gdzie zetknął się z Matejką i J. Kossakiem. W 1860 wraz z siostrą Marią przebywał w Biarritz, gdzie rysowali pejzaże i portrety. Najwcześniejsze znane prace Grocholskiego pochodzą z 1858 roku, z czasów prywatnych studiów malarskich w Petersburgu. Z kolei z pobytu w Odessie pochodzą portrety tamtejszych nauczycieli rysunków: Kochlera i Fr.Mahlmanna.
Po śmierci ojca w 1866 r. zajął się gospodarowaniem w rodzinnym majątku.
Ożenił się 30 sierpnia 1886 r. z Zofią Marią Zamoyską, córką (1820–1889). Ślub odbył się w Warszawie, w kościele św. Krzyża. Następnie państwo młodzi zamieszkali w przygotowanej dla nich Strzyżawce.
Ówczesna Strzyżawka w powiecie winnickim posiadała cegielnię, dwa młyny i gorzelnię założoną w 1850 r. W Stepanówce Grocholskiego funkcjonowała od 1866 r. cukrownia, zatrudniająca 700 ludzi i posiadająca 22 dyfuzory mieszczące 3520 wiader. W 1886/1887 r. przerobiono w niej 199 923 berkowce buraków.
Był wiceprezesem Podolskiego Towarzystwa Rolniczego w Winnicy. Wraz ze starszym bratem Stanisławem (1835–1907) organizował wystawy rolnicze oraz bank włościański.
Prowadząc działalność gospodarczą, jednocześnie malował, głównie sceny z życia ludu, portrety (m.in. portret Władysława Czartoryskiego), obrazy religijne. W l. 1881-1901 brał udział w wystawach TPSP w Krakowie. We Lwowie na wystawie malarstwa polskiego otrzymał w 1894 r. srebrny medal. Wystawiał także w Paryżu i w Zachęcie. Wspólnie z Izabellą Działyńską malował freski w Gołuchowie. Był także mecenasem, wspierającym artystyczne talenty, m.in. pomógł Kazimierzowi Pochwalskiemu, a także na swój koszt wysłał na studia do Rzymu , chłopa ze swych posiadłości.
Tadeusz i Zofia Grocholscy mieli ośmioro dzieci (1887–1920), Remigiusza Adama (1888–1965), Zofię (1889–1969), Michała (1891–1924), Annę (1892–1977), Stanisława (1894–1895), (1896–1939), Ksawerego (1903–1947).
Przypisy
Bibliografia Karol Rolle, Grocholski Tadeusz Przemysław (1839-1913) malarz, ziemianin [w:] Polski Słownik Biograficzny, tom VIII, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo PAN, Wrocław – Kraków – Warszawa, 1959–1960, s. 589
Linki zewnętrzne
Kategoria:Członkowie organizacji ziemiańskich Tadeusz Kategoria:Polscy malarze realizmu Kategoria:Urodzeni w 1839 Kategoria:Zmarli w 1913