Więzienie w Pitești () – zakład karny w rumuńskim Pitești, najbardziej znany ze swojego brutalnego eksperymentu reedukacyjnego (), który prowadzono w okresie stalinowskim od grudnia 1949 r. do września 1951 r.
Budowa i początki Prace nad więzieniem rozpoczęto za króla Karola II w 1937 roku, a ukończono w 1941 roku, za rządów Iona Antonescu. W tamtym czasie był to najnowocześniejszy ośrodek zatrzymań w Rumunii. Położony na północnym krańcu Pitești, budynek składał się z czterech poziomów: piwnicy, parteru i dwóch górnych pięter zbudowanych na kształt litery T. Pierwsi więźniowie polityczni, których tam przetrzymywano, przybyli w 1942 roku; były to osoby podejrzewane o udział w rebelii Żelaznej Gwardii. Niedługo po utworzeniu Securitate w sierpniu 1948 r. więzienie Pitești stało się ośrodkiem detencji zatrzymanych studentów.
Eksperyment reedukacyjny Eksperyment prowadzono z pomocą grupy młodych więźniów politycznych, zwolenników faszystowskiej Żelaznej Gwardii pod przywództwem .
Według pisarza , celem eksperymentu była reedukacja więźniów poprzez zmuszenie ich do odrzucenia dawnych przekonań religijnych czy ideologii i ostateczną zmianę ich osobowości do całkowicie posłusznej względem partii komunistycznej.
Według pisarzy i Romulusa Rusana, eksperyment opierał się na karach psychicznych (głównie bazujących na upokorzeniu) i torturach fizycznych. Początkowo dyrektor więzienia Dumitrescu nie był zwolennikiem takiej reedukacji, zmienił jednak zdanie pod wpływem nacisków ze strony Iona Mariny, lokalnego przedstawiciela Securitate. Marina ściśle współpracował z kierownictwem Dyrekcji Więziennictwa, zwłaszcza z Iosifem Nemeșem, szefem Służby Operacyjnej, i Tudorem Sepeanu, szefem Służby Inspekcyjnej.
Etapy „reedukacji” „Reedukacja” była podzielona na 3 etapy:
Pierwszy etap – zewnętrzna demaskacja Każdy uczestnik eksperymentu był początkowo dokładnie przesłuchiwany, a tortury miały na celu ujawnienie intymnych szczegółów jego życia. W związku z tym wymagano od nich ujawnienia wszystkiego, co – jak sądzono – ukryli podczas poprzednich przesłuchań; wielu więźniów, licząc na uniknięcie tortur, przyznawało się do urojonych występków.
Drugi etap – wewnętrzna demaskacja Druga faza wymagała od torturowanych ujawnienia nazwisk osób, które zachowywały się wobec nich mniej brutalnie lub z większą pobłażliwością w czasie odsiadki. Miało to na celu nastawienie tych osób negatywnie względem więźnia, a u samej ofiary wytworzenie uczucia skrajnej samotności i braku możliwej pomocy od kogokolwiek spośród współosadzonych.
Trzeci etap – publiczna moralna demaskacja Stosowano także publiczne upokorzenie, zwykle na trzecim etapie, gdy więźniowie byli zmuszani do publicznego wyrzeczenia się swojej lojalności oraz wszystkich swoich osobistych przekonań i wartości. Więźniowie religijni musieli bluźnić przeciwko symbolom religijnym i świętym tekstom oraz brać udział w pseudoparodiach eksperymentów, podczas których wykorzystywano m.in. fekalia.
Ofiary Pitești Szacunki dotyczące całkowitej liczby osób, które przeszły przez eksperyment, wahają się od 780 do 5000 osób. Dziennikarze Laurențiu Dologa i Laurențiu Ionescu szacują, że w Pitești zginęło prawie 200 więźniów, natomiast historyk Mircea Stănescu podaje liczbę 22 zgonów w tym okresie eksperymentu, z czego 16 miało udokumentowany bezpośredni udział w „reedukacji”.
Kres Eksperyment przerwano po wewnątrzpartyjnych czystkach i zerwaniu z nurtem stalinowskim. Nadzorców eksperymentu postawiono przed sądem; podczas gdy dwudziestu więźniów pomagających w eksperymencie skazano na śmierć, funkcjonariuszom więziennym wymierzono jedynie łagodne wyroki.
Dziennikarz i działacz antykomunistyczny Virgil Ierunca nazwał „eksperyment reedukacyjny” największym i najbardziej intensywnym programem tortur opartych na praniu mózgu w bloku wschodnim, a laureat Nagrody Nobla Aleksander Sołżenicyn nazywał go „najstraszniejszym aktem barbarzyństwa we współczesnym świecie”.
Czasy współczesne Więzienie zostało przekształcone w muzeum w 2014 r. przy pomocy środków prywatnych, a w 2023 r. zostało uznane za zabytek historyczny. W 2024 r. rząd rumuński umieścił obiekt, wraz z czterema innymi więzieniami wykorzystywanymi w czasach komunizmu, na rumuńskiej liście informacyjnej UNESCO – liście obiektów, które Rumunia zamierza rozpatrzyć do zgłoszenia do wpisu na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Przypisy
Kategoria:Pitești Kategoria:Zbrodnie komunistyczne Kategoria:Komunizm w Rumunii Kategoria:Więzienia w Rumunii Kategoria:Obiekty z list informacyjnych światowego dziedzictwa