Wairarapa Moana () – obszar chroniony znajdujący się w Nowej Zelandii, w południowej części Wyspy Północnej, obejmujący jezioro Wairarapa oraz otaczające je tereny podmokłe.
W 2020 roku został wpisany na listę konwencji ramsarskiej. Od 2014 roku teren o łącznej powierzchni 13 300 ha, który oprócz mokradeł Wairarapa Moana obejmuje również odcinki rzeki Ruamahanga i jej dopływów, stanowi ostoję ptaków IBA organizacji BirdLife International.
Charakterystyka thumb|left|Lake Ōnoke (pośrodku) i Zatoka Pallisera (2024) Wairarapa Moana jest największym obszarem bagiennym w południowej części Wyspy Północnej. Rozciąga się na długości ok. 30 km i obejmuje słodkowodne jezioro Wairarapa (trzecie co do wielkości jezioro Wyspy Północnej) wraz z otaczającymi je bagnami i mokradłami, słonawe jezioro o charakterze przybrzeżnej laguny, którą od Zatoki Pallisera () oddziela żwirowa mierzeja, liczne rzeki i strumienie (w tym odcinek rzeki Ruamahanga łączącej oba jeziora), a także słone bagna przybrzeżne.
Określenie Wairarapa Moana oznacza w języku maoryskim „morze lśniącej wody” i był to obszar, który został zasiedlony przez Maorysów ok. 800 lat temu jako jeden z pierwszych na wyspie. Jest to teren o dużym znaczeniu kulturowym i duchowym dla tego ludu, bowiem bogate zasoby ryb – zwłaszcza słodkowodnych węgorzy – oraz ptactwa wodnego zapewniały obfite zbiory pożywienia ().
thumb|left|Mewa czarnodzioba w Ogrodzie Botanicznym w Christchurch (2020) Jezioro Wairarapa zostało po raz pierwszy objęte ochroną w 1989 roku na mocy National Water Conservation (Lake Wairarapa) Order 1989. Wkrótce potem uznano duchowe i kulturowe znaczenie terenów podmokłych jeziora dla Maorysów, a w 2000 roku opracowano plan ich ochrony. W 2008 roku powołano Wairarapa Moana Wetlands Project, w ramach którego lokalne samorządy, organizacje oraz rdzenna ludność współpracują celem ochrony i renaturalizacji tego terenu.
Współcześnie obszarem chronionym zarządza nowozelandzki Department of Conservation (), rada regionu Wellington, rada dystryktu South Wairarapa oraz przedstawiciele trzech maoryskich iwi („plemion”) zamieszkujących ten teren: Ngāti Kahungunu ki Wairarapa, Rangitāne o Wairarapa i Rangitāne o Tamaki Nui-ā-Rua.
Do zagrożeń dla mokradeł Wairarapa Moana oraz jezior Wairarapa i Ōnoke zalicza się spływy nawozów z okolicznych pól uprawnych skutkujące eutrofizacją wód, wkraczanie na ten obszar gatunków inwazyjnych, które wypierają przedstawicieli rodzimej flory i fauny oraz trzęsienia ziemi.
W 2020 roku mokradła zostały wpisany na listę konwencji ramsarskiej. Od 2014 roku teren o łącznej powierzchni 13 300 ha, który oprócz mokradeł Wairarapa Moana obejmuje również odcinki rzeki Ruamahanga i jej dopływów, stanowi ostoję ptaków IBA organizacji BirdLife International.
Fauna thumb|Węgorz nowozelandzki (2023) Na obszarze mokradeł Wairarapa Moana występuje ponad 50 rzadkich i zagrożonych gatunków roślin i zwierząt. Zarejestrowano tu występowanie ponad 100 gatunków ptaków, co odpowiada 23% awifauny całej Nowej Zelandii, podczas gdy Wairarapa Moana zajmuje jedynie 0,03% powierzchni tego kraju. Gniazduje tu bliska zagrożenia (Chroicocephalus bulleri), natomiast skrętodziób (Anarhynchus frontalis) oraz krytycznie zagrożone wyginięciem sieweczka nowozelandzka (Anarhynchus obscurus) i szczudłak czarny (Himantopus novaezelandiae) są gatunkami okazjonalnie zalatującymi. Żyje tu również (Chlidonias albostriatus), bąk australijski (Botaurus poiciloptilus), perkoz maoryski (Poliocephalus rufopectus), biegus wielki (Calidris tenuirostris) i rycyk (Limosa limosa).
Zagrożoną wyginięciem ichtiofaunę reprezentują m.in. (Anguilla dieffenbachii) oraz , , , i . Poza nimi występują też aldrycheta (Aldrichetta forsteri), , aripis (Arripis trutta), oraz . Tereny bagienne zamieszkują ważne z punktu widzenia bioróżnorodności bezkręgowce, m.in. małż , krab , krewetka oraz endemiczne dla Nowej Zelandii lasonogi z rodzaju i rakowce z rodzaju znane powszechnie pod maoryską nazwą kōura. Żyje tu również rzadki gatunek endemicznego pająka katipo (Latrodectus katipo) oraz ćma .
Flora thumb|Drzewa Dacrycarpus dacrydioides w dolinie rzeki Ruamahanga (2021) Na terenie Wairarapa Moana występuje również duża różnorodność roślin, w tym nowozelandzkich gatunków endemicznych, do których należy m.in. turzyca , grubosz , sitniczka i jaskier , a także , , , oraz roślina pasożytnicza . Rośnie tu również rzadka trawa bagienna oraz wiechlina , zaś spośród drzew wyróżniają się kordylina australijska (Cordyline australis), (), zastrzalin totara (Podocarpus totara) oraz gatunki z rodzaju , Hoheria i Sophora (), które są pozostałościami po rozległych lasach niegdyś porastających wyspę.
Przypisy
Kategoria:Geografia Nowej Zelandii Kategoria:Obszary Ramsar Kategoria:Wellington (region)