Kwas liponowy, kwas α-liponowy – organiczny związek chemiczny z grupy kwasów karboksylowych. Jest to ośmiowęglowy, nasycony kwas tłuszczowy, w którym atomy węgla 6, 7 i 8 wraz z dwoma atomami siarki tworzą pierścień . Po redukcji pierścienia powstaje .
Atom węgla 6 łańcucha węglowego kwasu liponowego (i dihydroliponowego) jest chiralny. Naturalnie występujący związek ma konfigurację R, natomiast produkt syntetyczny jest mieszaniną racemiczną obu enancjomerów R i S.
Amid kwasu liponowego (), jako kofaktor (koenzym), bierze udział w reakcji dekarboksylacji oksydacyjnej α-ketokwasów, wspierając produkcję ATP. Uczestniczy w przemianie kwasu pirogronowego do octanu i dwutlenku węgla oraz w rozszczepianiu glicyny.
Zarówno kwas liponowy, jak i kwas dihydroliponowy, mogą pełnić rolę w unieszkodliwianiu rodników („zmiatacze” wolnych rodników). Poza tym wykazują rolę w regeneracji zredukowanych postaci innych przeciwutleniaczy, takich jak witamina C i witamina E.
Kwas liponowy ma zdolność chelatowania jonów metali przejściowych.
Występowanie Kwas liponowy w przeciwieństwie do witamin nie musi być dostarczany człowiekowi z pożywieniem. Jest syntetyzowany w mitochondriach z kwasu kaprylowego.
Występuje w wielu produktach żywnościowych. Najwięcej w brokułach, szpinaku i podrobach, w mniejszych ilościach w pomidorach, roślinach strączkowych i brukselkach.
Zastosowanie Związek ten wykorzystywany jest w leczeniu różnych schorzeń: neuropatia cukrzycowa – zarówno w postaci dożylnej (zazwyczaj stosuje się wlewy codziennie przez kilkanaście dni), jak i w postaci doustnej. Działanie jest plejotropowe, poprzez oddziaływanie na stres oksydacyjny, śródbłonek naczyń oraz metabolizm neuronów. zatrucia metalami ciężkimi hepatopatie (schorzenia wątroby), między innymi MASLD
Postuluje się wykorzystanie antyoksydacyjnych właściwości w otępieniach i chorobach autoimmunologicznych.
Skutki niedoboru W złożonej kwasicy malonowej i metylomalonowej spowodowanej niedoborem enzymu , mitochondrialna synteza kwasów tłuszczowych, która jest reakcją prekursorową biosyntezy kwasu liponowego, jest upośledzona. Rezultatem jest obniżony stopień lipoilacji ważnych enzymów mitochondrialnych, takich jak kompleks dehydrogenazy pirogronianowej i . Suplementacja kwasem liponowym nie przywraca funkcji mitochondriów.
Zobacz też
Przypisy
Kategoria:Disiarczki organiczne Kategoria:Ditiolany Kategoria:Kwasy karboksylowe Kategoria:Przeciwutleniacze Kategoria:Związki chelatujące