SM UB-53 – niemiecki okręt podwodny z okresu I wojny światowej, jedna z 96 zbudowanych jednostek typu UB III. Okręt miał wyporność 516 ton w położeniu nawodnym i 651 ton pod wodą, a jego główną bronią było 10 torped o kalibrze 500 mm wystrzeliwanych z pięciu wyrzutni. Napędzana silnikami wysokoprężnymi i elektrycznymi jednostka rozwijała prędkość 13,6 węzła na powierzchni i 8 węzłów w zanurzeniu, osiągając zasięg nawodny wynoszący 9040 Mm przy prędkości 6 węzłów (i 55 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą).

UB-53 został zwodowany 9 marca 1917 roku w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu, a do służby w Kaiserliche Marine wcielono go 21 sierpnia 1917 roku. Przebazowany na Morze Śródziemne został nominalnie wcielony w skład Kaiserliche und Königliche Kriegsmarine pod nazwą SM U-84, pływając w składzie . W czasie służby operacyjnej okręt odbył pięć patroli bojowych, podczas których zatopił 14 statków o łącznej pojemności  BRT. SM UB-53 zatonął 3 sierpnia 1918 roku po wejściu na miny morskie w trakcie forsowania blokady Cieśniny Otranto, a na jego pokładzie zginęło 10 członków załogi.

Projekt i budowa Wydane w kwietniu 1915 roku przez Inspektorat U-Bootów memorandum wzywało kierownictwo Cesarskiej Marynarki Wojennej do zaprojektowania i budowy uproszczonego typu okrętu podwodnego, który miał zostać wykorzystany w działaniach blokadowych Wielkiej Brytanii. Budowa dużych, oceanicznych okrętów podwodnych trwała zbyt wiele czasu, podobnie jak używanych do ich napędu silników wysokoprężnych o dużej mocy, co powodowało duży niedobór jednostek tej klasy w niemieckiej flocie. Wznowienie na początku 1916 roku nieograniczonej wojny podwodnej sprawiło, że konieczne stało się opracowanie średniej wielkości okrętu podwodnego uzbrojonego w torpedy, który można było szybko zbudować. Przybrzeżne okręty typu UB II były zbyt słabo uzbrojone i miały niewystarczający zasięg, przez co ich użycie ograniczone było przeważnie do wód Morza Północnego i kanału La Manche, natomiast nowo projektowane torpedowe okręty podwodne musiały być zdolne do operowania wokół Wysp Brytyjskich i na Morzu Śródziemnym. Zrezygnowano z wcześniejszego schematu prostych jednostek jednokadłubowych z zewnętrznymi zbiornikami balastowymi na rzecz konstrukcji dwukadłubowej.

Projekt nowego okrętu podwodnego średniej wielkości oparto na konstrukcji udanych podwodnych stawiaczy min typu UC II. Dziobowej części okrętu nadano nowy profil, a szyby minowe zastąpiono przedziałem torpedowym z czterema wewnętrznymi wyrzutniami torped; powiększono również wyposażony w dwa peryskopy kiosk. Znacznie została powiększona moc silników spalinowych i elektrycznych, jak również pojemność zbiorników paliwa, jednak odbyło się to kosztem zmniejszenia o 40% wielkości baterii akumulatorów i o blisko 30% ich pojemności w stosunku do , przez co spadła prędkość podwodna i zasięg. Okręty charakteryzowały się doskonałą manewrowością i krótkim czasem zanurzania wynoszącym 30 sekund. Budowa okrętów o nadanym przez Inspektorat U-Bootów numerze projektu 44, zwanych później typem UB III, miała rozpocząć się po zrealizowaniu przez stocznie kontraktów na budowę jednostek typu UB II i UC II, czyli najwcześniej wiosną 1917 roku.

Przyszły UB-53 zamówiony został 20 maja 1916 roku jako jednostka z liczącej 24 jednostki I serii okrętów typu UB III. Powstał w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu jako jeden z 26 okrętów typu UB III zbudowanych w tej wytwórni. UB-53 otrzymał numer stoczniowy 298 (Werk 298). Stępkę okrętu położono w 1916 roku, a zwodowany został 9 marca 1917 roku. Koszt budowy okrętu wyniósł 3 mln 276 tys. marek.

Dane taktyczno-techniczne mały|lewo|alt=Wnętrze przedziału torpedowego siostrzanego okrętu podwodnego UB-110|Wnętrze przedziału torpedowego siostrzanego okrętu SM UB-53 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej. Długość całkowita wynosiła 55,3 metra, szerokość 5,8 metra i zanurzenie 3,68 metra. Kadłub sztywny miał 40,1 metra długości i 3,9 metra szerokości. Podzielony był grodziami na następujące przedziały (od dziobu): przedział torpedowy, pomieszczenia załogi, centrala, pomieszczenia załogi, przedział silników spalinowych, przedział silników elektrycznych oraz rufowy przedział torpedowy. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 8,25 metra. Dziób jednostki przystosowany był do przecinania sieci przeciwpodwodnych. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 516 ton, a w zanurzeniu 651 ton.

Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne MAN S6V35/35 o łącznej mocy 809 kW (1100 KM) przy 450 obr./min, a pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym SSW o łącznej mocy 580 kW (788 KM) przy 362 obr./min. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby o średnicy 1,4 metra każda. Jednostka wyposażona była w dwa stery kierunku i dwa podwójne stery głębokości. Okręt osiągał prędkość 13,6 węzła na powierzchni i 8 węzłów w zanurzeniu. Zasięg wynosił 9040 Mm przy prędkości 6 węzłów w położeniu nawodnym oraz 55 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą. Zbiorniki mieściły 75 ton paliwa, a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów po 62 ogniwa, zlokalizowanych pod przednim i tylnym pomieszczeniem mieszkalnym załogi. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 50 metrów, a czas wykonania manewru zanurzenia 30 sekund.

Głównym uzbrojeniem okrętu było pięć wewnętrznych wyrzutni torped kalibru 500 mm: cztery dziobowe i jedna na rufie, z łącznym zapasem 10 torped. Broń artyleryjską stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 8,8 cm TK C/08 L/30, z zapasem amunicji wynoszącym od 160 do 296 naboi. Okręt wyposażony był w dwa peryskopy: wachtowy i bojowy. Wyposażenie ratownicze stanowiła umieszczona na pokładzie łódź ratunkowa.

Załoga okrętu składała się z trzech oficerów oraz 31 podoficerów i marynarzy.

Służba 1917 rok SM UB-53 został wcielony do służby w Kaiserliche Marine 21 sierpnia 1917 roku. Dowództwo okrętu objął por. mar. (niem. Oberleutnant zur See) Robert Sprenger, wcześniej dowodzący UC-34. Po okresie szkolenia U-Boot otrzymał rozkaz udania się na Morze Śródziemne i 1 listopada wszedł w skład (niem. U-Flottille Pola). Okręt nominalnie wcielono do K.u.K. Kriegsmarine pod nazwą SM U-84, jednak załoga pozostała niemiecka.

17 grudnia na południowy wschód od Krety UB-53 zatopił grecki żaglowiec „Nina” o pojemności 126 BRT (na pozycji ). 31 grudnia w odległości 50 Mm na północ od Port Saidu U-Boot zatopił zbudowany w 1900 roku grecki parowiec „Lily” (2993 BRT), który wypłynął z Kalkuty (na pozycji ).

1918 rok Na początku 1918 roku niemieckie siły podwodne na Morzu Śródziemnym przeszły reorganizację, w wyniku której Flotylla Pola została podzielona na dwie części: I Flotylla w Poli (niem. I. U-Flottille Mittelmeer) i II Flotylla w Cattaro (II. U-Flottille Mittelmeer), a UB-53 znalazł się w składzie tej pierwszej.

20 lutego na pozycji okręt zatopił zbudowany w 1891 roku grecki drewniany szkuner „Taxiarchis” o pojemności 292 BRT, płynący z Aleksandrii na Samos z ładunkiem o masie 400 ton (na pozycji ). 26 lutego w odległości 50 Mm od wybrzeży Cypru U-Boot zatrzymał i po ewakuacji załogi zatopił ogniem artyleryjskim francuski żaglowiec „Saida” (45 BRT). 2 marca na północ od Port Saidu (na pozycji ) UB-53 zatopił zbudowany w 1901 roku grecki parowiec „Euxeinos” o pojemności 2891 BRT. 6 marca w odległości 33 Mm na południowy zachód od Jaffy okręt podwodny storpedował bez ostrzeżenia i zatopił zbudowany w 1895 roku płynący pod balastem uzbrojony brytyjski parowiec „Kalgan” o pojemności 1862 BRT, a w wyniku ataku na pokładzie statku zginęła jedna osoba.

9 kwietnia na pozycji UB-53 zatopił zbudowany w 1894 roku portugalski parowiec „Aveiro” o pojemności 2209 BRT, który wypłynął z Malty (nikt nie zginął). 22 kwietnia na wodach na północ od Port Saidu okręt zatopił cztery alianckie jednostki: zbudowany w 1914 roku uzbrojony brytyjski parowiec „Welbeck Hall” (5643 BRT), płynący pod balastem z Pireusu do Port Saidu, storpedowany bez ostrzeżenia w odległości 75 Mm na północny wschód od portu docelowego (na jego pokładzie zginęło czterech członków załogi); francuski żaglowiec „Kheda Moulekar” o pojemności 40 BRT (na pozycji ); brytyjski żaglowiec „Marshalla” o pojemności 77 BRT (na pozycji ) oraz francuski żaglowiec „Sadika” o pojemności 45 BRT (na pozycji ). Dwa dni później na pozycji UB-53 zatopił francuski żaglowiec „Mabrouska” o pojemności 256 BRT. 27 kwietnia na pozycji okręt zatopił dwa francuskie żaglowce: „Azizeh” (30 BRT) i „Nemaat Kheda” (40 BRT).

23 maja dowódca okrętu por. mar. Robert Sprenger otrzymał awans na stopień kpt. mar. (niem. Kapitänleutnant).

3 sierpnia 1918 roku podczas forsowania blokady Cieśniny Otranto na pozycji SM UB-53 wszedł na dwie miny morskie, których wybuch spowodował zatopienie okrętu. Na pokładzie U-Boota zginęło 10 członków załogi, a uratowanych zostało 26 osób.

Podsumowanie działalności bojowej W latach 1917–1918 SM UB-53 odbył łącznie pięć misji bojowych, podczas których za pomocą torped, artylerii oraz ładunków wybuchowych zatopił 14 statków o łącznej pojemności  BRT. Na pokładach zatopionych jednostek zginęło co najmniej pięć osób, w tym cztery na brytyjskim parowcu „Welbeck Hall”. Pełne zestawienie strat przedstawia poniższa tabela:

Data Nazwa Państwo Tonaż Los jednostki 17 grudnia 1917 „Nina” 126 zatopiony 31 grudnia 1917 „Lily” 2993 zatopiony 20 lutego 1918 „Taxiarchis” 292 zatopiony 26 lutego 1918 „Saida” 45 zatopiony 2 marca 1918 „Euxeinos” 2891 zatopiony 6 marca 1918 „Kalgan” 1862 zatopiony 9 kwietnia 1918 „Aveiro” 2209 zatopiony 22 kwietnia 1918 „Kheda Moulekar” 40 zatopiony 22 kwietnia 1918 „Marshalla” 77 zatopiony 22 kwietnia 1918 „Sadika” 45 zatopiony 22 kwietnia 1918 „Welbeck Hall” 5643 zatopiony 24 kwietnia 1918 „Mabrouska” 256 zatopiony 27 kwietnia 1918 „Azizeh” 30 zatopiony 27 kwietnia 1918 „Nemaat Kheda” 40 zatopiony RAZEM zatopione: 14

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Nazwy okrętów niemieckich Kategoria:Niemieckie okręty podwodne typu UB III zatopione podczas I wojny światowej Kategoria:Niemieckie okręty podwodne zatopione przez miny Kategoria:Okręty podwodne typu UB III Kategoria:Okręty zbudowane w Blohm + Voss Kategoria:Statki i okręty zatopione w Cieśninie Otranto