Maria Klichowska (ur. 2 lipca 1897 r. w Swornegaciach, zm. 15 grudnia 1942 r. w Poznaniu) – członkini Związku Walki Zbrojnej, działająca w specjalnej komórce organizacyjnej w ramach akcji „Dorsze”.
Życiorys Maria Klichowska, z domu Gliszczyńska, pseudonim „Czerska”, urodziła się 2 lipca 1897 roku w Swornegaciach. Była córką Franciszka i Marii z Bruskich. W latach 1906–1907 brała udział w strajku protestacyjnym w Prusach Zachodnich przeciwko usuwaniu języka polskiego ze szkół. Od 1922 zamieszkała w Poznaniu.
Podczas II wojny światowej, wraz z synami, Zygmuntem i Zbigniewem, współdziałała w organizowaniu ucieczek i udzielaniu pomocy „Dorszom” – oficerom angielskim zbiegłym z obozu jenieckiego w Forcie VIII w Poznaniu. W 1941 zaangażowała się w działalność Związku Walki Zbrojnej. Kiedy w Poznaniu do akcji „Dorsze” powołano specjalną komórkę organizacyjną, pod kierownictwem podporucznika Witolda Verbno Łaszczyńskiego, Maria Klichowska weszła w jej skład. Poza Marią w sekcji działali: Klara Dolniak, Michalina Gorczycowa, Nikodem Kaliszan, Bolesław Kierczyński, Zbigniew Klichowski oraz Irena Markiewicz.
Akcja została zdekonspirowana 21 lutego 1942 roku. Tego dnia Gestapo aresztowało synów Marii Klichowskiej, Zygmunta i Zbigniewa Klichowskich. Marię, wraz z jej mężem, Bolesławem, aresztowano 27 lutego, i osadzono w Forcie VII. Maria starała się wziąć winę na siebie, by chronić synów i męża. 17 sierpnia 1942 roku została skazana na karę śmierci przez zgilotynowanie. Wyrok wykonano 15 grudnia 1942 w więzieniu przy ul. Młyńskiej w Poznaniu.
Po zakończeniu śledztwa dotyczącego całej rodziny Klichowskich, mąż Marii został zwolniony, synowie znaleźli się w obozach – Zbigniew w niemieckim obozie koncentracyjnym Mauthausen, Zygmunt w obozie karno-śledczym w Żabikowie.
Przypisy
Bibliografia H. Michalska, Słownik uczestniczek walki o niepodległość Polski 1939–1945. Poległe i zmarłe w okresie okupacji niemieckiej, Warszawa 1988. Łuczak A., Piotrowicz A., Ze strachem pod rękę i śmiercią u boku. Wielkopolanki w konspiracji 1939–1945, Poznań: Wydawnictwo Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu, ISBN 83-87816-95-7 Anna Adamska, Dziewczyny z AK – Wielkopolanki, Poznań 2006. Zbigniew Klichowski, „Byłem w rękach gestapo”, [w:] E. Odorkiewicz, Kryptonim „Dorsze”, Katowice 1971.
Linki zewnętrzne Instytut Pamięci Narodowej: Kobiety polskiej konspiracji 1939–1945: Maria Klichowska pseudonim „Czerska”. Instytut Pamięci Narodowej: Operacja „Dorsze”. Przystanek historia – „Dorsze” z Poznania. Historie rodzinne, rok 1940 sierpień – wrzesień angielscy jeńcy uciekają ze stalagu XX-A z Torunia
Kategoria:Urodzeni w 1897 Kategoria:Zmarli w 1942 Kategoria:Uczestnicy strajków szkolnych w zaborze pruskim Kategoria:Ludzie związani z Poznaniem Kategoria:Członkowie Związku Walki Zbrojnej Kategoria:Polacy i obywatele polscy straceni przez Niemcy nazistowskie w Okręgu Rzeszy Kraj Warty Kategoria:Straceni przez zgilotynowanie