Victor Ambros (ur. 1 grudnia 1953 w Hanover w stanie New Hampshire) – amerykański biolog molekularny, razem z Garym Ruvkunem współlaureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny w 2024 r. W 2014 r. był jednym z laureatów Nagrody Wolfa w dziedzinie medycyny.
Życiorys Urodził się 1 grudnia 1953 r. w Hanover w New Hampshire jako jedno z ośmiorga dzieci. Jego ojciec, Longin Ambros, urodził się w 1923 r. w Dorgiszkach w powiecie oszmiańskim, w województwie wileńskim (II Rzeczpospolita). W latach 1937–1938 uczęszczał do Gimnazjum im. Króla Zygmunta Augusta w Wilnie. W czasie II wojny światowej został deportowany do III Rzeszy. Jako robotnik przymusowy pracował od 27 maja 1942 r. w Hesji, od 4 czerwca 1942 r. w Steinheim am Main (obecnie dzielnica Hanau)/Offenbach, a następnie przebywał w Dudenhofen. Po wyzwoleniu przez Amerykanów nauczył się mówić po angielsku i w 1946 r. wyemigrował do USA. Wraz z żoną, której rodzice pochodzili z Chin, prowadził farmę w stanie Vermont.
Victor Ambros w wieku 8–9 lat chciał zostać zawodowym baseballistą, ale potem pod wpływem ojca zaczął interesować się nauką. Mając 12 lat chciał zostać astronomem, gdy przeczytał historię Clyde’a Tombaugha, odkrywcy Plutona. Wówczas rodzice kupili mu zabawkowy teleskop.
Całe życie zawodowe związany był z Nową Anglią. Po szkole średniej podjął studia na Massachusetts Institute of Technology, gdzie w 1975 r. uzyskał licencjat z nauk o przyrodzie, a w 1979 r. obronił na tej samej uczelni doktorat z biologii i odbył tam staż podoktorski (pod kierunkiem Roberta Horvitza). W 1984 r. przeniósł się na Harvard University, a w 1992 r. do Dartmouth College. W 2007 r. został wybrany do Narodowej Akademii Nauk USA. Rok później przeniósł się do szkoły medycznej Uniwersytetu Massachusetts w Worcester.
7 października 2024 r. Komitet Noblowski docenił wkład Ambrosa oraz Ruvkuna w odkrycie mikroRNA i jego roli w potranskrypcyjnej regulacji ekspresji genów. W maju 2025 r. otrzymał tytuł doktora honoris causa Politechniki Śląskiej. W 2026 r. podjął starania o uzyskanie obywatelstwa polskiego i uzyskał je 17 wrześniu tego roku.
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Massachusetts Institute of Technology Kategoria:Amerykańscy biolodzy molekularni Kategoria:Amerykańscy nobliści Kategoria:Nobliści – fizjologia i medycyna Kategoria:Amerykanie pochodzenia polskiego Kategoria:Laureaci Nagrody Wolfa w dziedzinie medycyny Kategoria:Urodzeni w 1952 Kategoria:Doktorzy honoris causa Politechniki Śląskiej