Koszykarz okularowy, kolcogonek okularowy (Asthenes palpebralis) – gatunek małego ptaka z rodziny garncarzowatych (Furnariidae). Występuje w Ameryce Południowej – endemicznie na niewielkim terenie Peru. W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN klasyfikowany jest jako gatunek najmniejszej troski (LC, ).
Systematyka Takson ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał niemiecki przyrodnik Jean Cabanis w 1873 roku na łamach „Journal für Ornithologie”. Autor nadał ptakowi nazwę Schizoeaca palpebralis, tworząc dla niego rodzaj Schizoeaca (obecnie synonimizowany z Asthenes). Jako miejsce typowe Cabanis podał górę Maraynioc w regionie Junín w Peru. Badania molekularne opublikowane w 2011 roku wykazały, że koszykarz okularowy jest najbliżej spokrewniony z koszykarzem rdzawoczelnym Asthenes ottonis. Oba te gatunki były wcześniej zaliczane do rodzaju Schizoeaca. Koszykarz okularowy jest gatunkiem monotypowym.
Etymologia Asthenes: asthenes „nieistotny, mało znaczący”, od negatywnego przedrostka α- a-; σθενος sthenos „siła, moc”. palpebralis: „od powiek”, „powieka”.
Morfologia Mały ptak o tęczówkach barwy od jasnoszarej do kasztanowej. Dziób długi i cienki, żuchwa czarna, górna szczęka od czarnej do szarej. Nogi i stopy od szarych do niebieskoszarych. Górne części ciała i pokrywy skrzydeł są jednolicie ciemnokasztanowobrązowe. Głowa kasztanowobrązowa z nieco jaśniejszą twarzą i ciemniejszą koroną i kantarkiem. Wokół oczu białe pierścienie. Ogon długi, stopniowany, sterówki postrzępione ze spiczastymi końcami, jaśniejsze niż górne części ciała. Dolne części ciała jednolicie szare. Na brodzie wyraźna rdzawa lub pomarańczowo-ruda plama. Gardło, pierś i brzuch szare. Boki brązowawe podobnie jak pokrywy podogonowe. Długość ciała 18–20 cm, masa 16–18 g. Nie występuje dymorfizm płciowy. Młode osobniki podobne do dorosłych bez rdzawej palmy na brodzie, z bardziej brązowymi bokami i jaśniejszym brzuchem.
Wymiary szczegółowe: +Długość skrzydła (mm)61–63,5Długość ogona (mm)105–117Długość dzioba (mm)17–18
Zasięg występowania Koszykarz okularowy występuje na bardzo niewielkim obszarze peruwiańskich Andów w regionie Junín. Zasięg występowania (EOO, Extent of Occurrence) według szacunków organizacji BirdLife International obejmuje około 13,4 tys. km². Występuje zazwyczaj w zakresie wysokości od 3030 do 3710 m n.p.m.
Ekologia i zachowanie Jego głównym habitatem są wilgotne lasy karłowate oraz lasy mgliste w górnych partiach Andów. Długość pokolenia jest określona na 2,8 roku. Ptak ten żeruje samotnie lub w parach, głównie w podszycie. Preferuje niewielki drzewiaste krzewy lub niskie drzewa porośnięte mchem i porostami. Nie ma wielu informacji o diecie tego gatunku, składa się głównie z owadów.
Rozmnażanie Brak informacji o rozmnażaniu i gniazdowaniu tego gatunku.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN koszykarz okularowy jest uznawany za gatunek najmniejszej troski (LC, ). Wielkość populacji nie jest oszacowana, a gatunek ten opisywany jest jako dość pospolity. BirdLife International ocenia trend liczebności populacji jako stabilny.
Przypisy
Systematyka i nazewnictwo polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Garncarzowate Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1873 roku Kategoria:Taksony opisane przez Jeana Cabanisa Kategoria:Fauna endemiczna Peru