Kałłaurowie – rodzina szlachecka pochodząca z Wielkiego Księstwa Litewskiego herbu OstojaАлфавитный список дворянским родам Минской губернии, внесенным в дворянскую родословную книгу по 1-е июля 1903 года с приложением списка губернским и уездным предводителям и депутатам дворянства, а также секретарям депутатского собрания. - Минск, 1903. - S. 47.
Etymologia nazwiska Istnieją dwie teorie dotyczące pochodzenia nazwiska. W XIV wieku wielki książę Witold założył twierdzę Kałaur (Karawol, Kalavur, Kalaur), aby chronić południowe granice Wielkiego Księstwa Litewskiego. Urzędnicy mogli dodawać nazwę twierdzy do swojego nazwiska w formie przymiotnikowej. Na przykład, według jednej z wersji, Nyczko Karawulski zrobił to na początku XV wiekuUkraina Lithuanica: студії з історії Великого князівства Литовського. - Київ, 2019. - S. 162. Zamek popadł w ruinę w XVI wieku. W tym samym wieku Kałłaurowie uzyskali stanowiska państwowe w Księstwie Pinsk. Według innej teorii, rodzina ma tatarskie korzenie (tur. karaul - posterunek strażniczy). Teoria ta została wysunięta przez historyka Romana Goroshkevicha (1892-1962) w książce "Lista rodów szlachty pogranicza ziemi pińskiej"Horoszkiewicz, R. Spis rodów szlachty zaściankowej ziemi pińskiej. — Warszawa, 1937. — S. 21.
Historia Najwcześniejsza pisemna wzmianka dotyczyła pińskiego bojara i urzędnika Chwiedzki Lienkavič Kałaur. Zawarł on umowę kupna-sprzedaży ziemi ze sługą królewskim Orestem Kyhirem w 1521 rokuПисцовая книга бывшего Пинского Староства составленная по повелению короля Сигизмунда Августа в 1561-1566 годах Л. Войною (С переводом на русский язык) Ч. 2. - Вильна, 1874. S. 338.Ревизия пущ и переходов звериных в бывшем Великом Княжестве Литовском с присовокуплением грамот и привилегий на входы в пущи и на земли, составленная Старостою Мстибоговским Григорием Богдановичем Воловичем в 1559 году с прибавлением другой актовой книги, содержащей в себе привилегии, данные дворянам и священникам Пинскаго повета, составленной в 1554 году. - Вильна, 1867. S. 314. Członkowie rodziny brali udział w spisie wojskowym Wielkiego Księstwa Litewskiego w latach 1528-1567, co podkreślało ich status. Chwiedzka Lienkavič i Dzianis Korewulovič uczestniczyli w spisie z 1528 roku jako rycerze konniПерапіс войска Вялікага княства Літоўскага 1528 года. Метрыка Вялікага княства Літоўскага. - Мінск, 2003. S. 151. Czterech członków rodziny zostało zaliczonych do jazdy w spisie z 1567 roku: urzędnik dworski w Pinsk, Pronko Dzianisavič, Radko Siamionavič, Dałmat i Ivan.Русская историческая библиотека. Том 33. Литовская метрика. Отдел 1. Часть 3: Книги публичных дел. Переписи войска Литовского. - Петроград, 1915. S. 614,617
Chociaż Chwiedzki Lienkavič figurował jako właściciel nieruchomości w samym mieście Pińsku, majątek Kałłaurowicze, który najprawdopodobniej otrzymał za służbę i w którym osiadła gałąź rodu, został po raz pierwszy wspomniany w źródłach w 1567 roku. Rodzina odegrała ważną rolę w regionie. Na przykład, Piotr Kałłaur został wybrany przedstawicielem szlachty powiatu pińskiego w 1853 rokuАлфавитный список дворянским родам Минской губернии, внесенным в дворянскую родословную книгу по 1-е июля 1903 года с приложением списка губернским и уездным предводителям и депутатам дворянства, а также секретарям депутатского собрания. - Минск, 1903. - S. 47. Członkowie rodziny poparli powstanie styczniowe w latach 1863-1864. Pomnik ku czci powstańców Wasila, Siamiona Kałłaura i Antona Szalamickiego został odsłonięty w pobliżu Pińska w 1933 roku"Echa Polesia" No.1(37). — Brześć, 2013. — S. 24.
Niektórzy członkowie rodziny byli poddani represjom w latach 1940-1950. Według otwartych list 7 osób zostało prześladowanych w obwodzie pińskim Białoruskiej SRR.Indeks Represjonowanych. — Instytut Pamięci Narodowej. — Tryb dostępu: http://www.indeksrepresjonowanych.pl/int/wyszukiwanie/94,Wyszukiwanie.html.Жертвы политического террора в СССР. — Международное общество "Мемориал". — Режим доступа: http://lists.memo.ru/index11.htm.
Znani członkowie rodu Chwiedzka Lienkavič Kałaur – piński bojar, ziemianin, urzędnik i wojskowy z XV wieku. Wasyl Kałłaur – XIX-wieczny naczelnik Aulie-Ata, archeolog i orientalista. Mikołaj Kałłaur – XX-wieczny polski wojskowy, dyplomata i eseista. Pawieł Kałłaur – białoruski ekonomista i przewodniczący Narodowego Banku Białorusi.
Przypisy
Kategoria:Polskie rody szlacheckie Kategoria:Polska szlachta pochodzenia wielkolitewskiego Kategoria:Ostojowie