thumb|Plan fragmentu wyykopalisk
Shortugai (Shortughai) – starożytna osada protomiejska oraz placówka handlowa zaliczana do Cywilizacji doliny Indusu, pochodząca z przełomu III i II tysiąclecia p.n.e. Położona w dorzeczu Amu-darii (starożytnego Oksusu), w pobliżu licznych kopalń lapis lazuli.
Lokalizacja w pewnym oddaleniu od doliny Indusu i głównych ośrodków kultury harappańskiej czyni to miejsce najdalej na północ wysuniętą i znaną osadą należącą do Cywilizacji doliny Indusu.
Obecnie jest to stanowisko archeologiczne w północnym Afganistanie, w prowincji Tachar.
Placówka handlowa W czasach kultury harappańskiej miejsce to było placówką handlową powiązaną głównie ze znajdującymi się nieopodal kopalniami lapis lazuli. Prawdopodobnie handlowano tutaj także cyną, wielbłądami oraz innymi lokalnie dostępnymi surowcami i towarami.
Wykopaliska Miejsce prowadzenia wykopalisk składa się z dwóch wzgórz oznaczonych literami A oraz B. Na jednym ze wzgórz ulokowana była handlowa osada protomiejska, na drugim zaś obronna cytadela. Każde ze wzgórz zajmuje obszar około dwóch hektarów. Znaleziska Stanowisko archeologiczne zostało odkryte w 1976 roku, od tamtego czasu archeologowie odkryli między innymi liczną, wykonaną z lapis lazuli i karneolu biżuterię, terakotowe figurki oraz przedmioty wykonane z brązu. Inne typowe dla kultury harappańskiej znaleziska to między innymi kwadratowe pieczęcie z nieodszyfrowanymi inskrypcjamiFrancfort: Fouilles de Shortughai, pl. 75, no. 7 i motywami nosorożca, gliniane figurki przedstawiające bydło i wozyFrancfort: Fouilles de Shortughai, pls. 81-82, a także zdobiona ceramikaFrancfort: Fouilles de Shortughai, pls. 59-61. Pozostałe znaleziska to między innymi ceramika z motywami harappańskimi, gliniane słoje, przedmioty zdobione złotem, wiertła, koraliki, ozdoby z muszli i inne. Wszystkie one potwierdzają przynależność osady do Cywilizacji doliny Indusu.
Cegły używane do budowy posiadają cechy typowe dla cegieł, jakie wykorzystywano w ośrodkach kultury harappańskiej.
Rolnictwo W bezpośrednim sąsiedztwie znaleziono ślady prowadzenia zaawansowanej działalności rolniczej oraz nasiona, między innymi lnu. Suchy klimat powodował, że budowano kanały irygacyjne dostarczające wodę z odległej o 25 kilometrów Kokczy. Jedna z teorii mówi, że technologia irygacji pojawiła się na tych terenach razem z osadnikami z doliny Indusu. Inna teoria głosi, że tutejszy system irygacyjny jest efektem wpływów rozwijającej się w tym samym czasie sąsiedniej kultury Namazga-Tepe, na terenie dzisiejszego Turkmenistanu.
Zobacz też Harappa Mohendżo-Daro
Przypisy
Kategoria:Cywilizacja doliny Indusu Kategoria:Miasta starożytne Kategoria:Stanowiska archeologiczne w Afganistanie