mały|Początek modlitwy eucharystycznej (kanonu) w Mszale Rzymskim (wydanie z 1904) Obrządek rzymski, także ryt rzymski (łac. ritus Romanus) – katolicki obrządek (właściwie grupa obrządków) z rodziny obrządków zachodnich, odwołujący się do miasta Rzymu jako do źródła kultywowanych zwyczajów liturgicznych.
Charakterystyka
Definicja Zasadniczo obrządki chrześcijańskie można podzielić na wschodnie i zachodnie. Wśród obrządków zachodnich (łacińskich) można wymienić: obrządek ambrozjański, mozarabski, gallikański (zanikły), celtycki (zanikły) i rzymski w szerokim sensie. Obrządki rzymskie odwołują się zasadniczo (bezpośrednio lub pośrednio) do praktyki miasta Rzymu (w tym liturgii papieskiej), podobnie jak na przykład obrządek bizantyjski odwołuje się do praktyki średniowiecznego Bizancjum.
Msza rzymska mały|Ołtarz w trakcie mszy w obrządku rzymskim (współczesnym): widoczny kielich przykryty palką, krzyż, jedna ze świec ołtarzowych oraz mszał (wydanie z 2002) otwarty na początku modlitwy eucharystycznej (tekst bardzo podobny do wydania z 1904, ale nad tekstem znajdują się nuty) Teksty mszalne wszystkich obrządków typu rzymskiego składają się ze zmiennych czytań, śpiewów i modlitw oraz części stałej (w niektórych wariantach zwanej kanonem). We mszy bizantyjskiej czytania i śpiewy są zmienne, natomiast modlitwy są stałe, podobnie jak anafora. We mszy mozarabskiej wszystkie części mszy (w tym przeważająca część modlitwy eucharystycznej) są zmienne.
Oficjum rzymskie Liturgie godzin typu rzymskiego odznaczają się przewagą elementów typu monastycznego (recytacja psałterza w ciągu określonego okresu, jednego tygodnia w układzie tradycyjnym, czterech tygodni w układzie zreformowanym po soborze watykańskim II) nad elementami typu katedralnego (częściami stałymi); w obrządku bizantyjskim jest odwrotnie. Śpiewane oficjum zawarte jest w różnych księgach, przede wszystkim w antyfonarzu, natomiast teksty (do recytacji bez śpiewu) wersji przedsoborowej zawarte są w Brewiarzu Rzymskim, a w wersji posoborowej w księdze Liturgii Godzin.
Wersje obrządku rzymskiego Wśród obecnie istniejących obrządków z grupy obrządków rzymskich można wymienić:
obrządki przedtrydenckie (odwołujące się do praktyki poprzedzającej sobór trydencki), na przykład: obrządek lyoński (rzymsko-lyoński); obrządek dominikański; obrządek trydencki (w Polsce czasem zwany klasycznym rytem rzymskim), odwołujący się do praktyki skodyfikowanej na soborze trydenckim; inną stosowaną niekiedy nazwą jest nadzwyczajna forma obrządku rzymskiego (łac. forma extraodrinaria ritus Romani); obrządek rzymski w swojej współczesnej, najbardziej rozpowszechnionej formie, zasadniczo skodyfikowanej po soborze watykańskim II, zwany też formą zwyczajną (łac. forma ordinaria ritus Romani); benedyktyni odprawiają mszę rzymską (trydencką lub współczesną), natomiast mają własną liturgię godzin z wieloma różnicami w stosunku do rzymskiej (zarówno w wersji przedsoborowej jak i posoborowej); czasami stosuje się nazwę obrządek monastyczny (ritus monasticus).
Mniej więcej od III lub IV wieku obrządek rzymski odprawiany był w języku łacińskim. Na niektórych obszarach istniał przywilej używania w liturgii języka cerkiewnosłowiańskiego. Od lat 70. XX wieku liturgię rzymską odprawia się również w językach narodowych (co do zasady jest to możliwość wymieniana na drugim miejscu, w praktyce jest to najbardziej rozpowszechniony wariant)„W obrządkach łacińskich zachowuje się używanie języka łacińskiego poza wyjątkami określonymi przez prawo szczegółowe.” Sacrosanctum Concilium, 36, 1..
Przypisy
Kategoria:Katolickie ryty liturgiczne