mały Clitocybula familia (Peck) Singer – gatunek grzybów z rzędu pieczarkowców (Agaricales).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Clitocybe, Incertae sedis, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1872 r. Charles Horton Peck, nadając mu nazwę Agaricus familia. Obecną nazwę nadał mu Rolf Singer w 1961 r. Pozostałe synonimy: Baeospora familia Singer 1938 Clitocybula familia (Peck) Singer 1954 Clitocybula familia var. compressa (Romagn.) H.E. Bigelow 1973 Collybia familia (Peck) Sacc. 1887 Collybia familia var. compressa Romagn. 1968 Gymnopus familia (Peck) Murrill 1916
Morfologia Kapelusz Średnica 1–2,5 cm, półkulisty do wypukłego z brzegiem wąsko podgiętym, czasami nieznacznie przekraczającym blaszki, wodnisty, sporadycznie szeroko płatkowaty lub słabo rowkowany, ale nie przejrzysty, czasami na środku z niewielkim garbkiem. Powierzchnia wilgotna, naga, pod lupą delikatnie omszona, biaława lub lekko dymna, w stanie wilgotnym z promienistymi prążkami, ale bez zmiany koloru. Blaszki Zbiegające na trzon, lub prawie wolne, wąskie (do 4 mm), zwężające się w pobliżu brzegu kapelusza, gęste lub średnio gęste, białe. Ostrza pod lupą postrzępione. Trzon Wysokość 6–7,5 cm, grubość 4 mm, czasami spłaszczony i żłobkowany, łatwo rozszczepiający się wzdłużnie, pusty (wewnątrz kory z białymi włókienkami). Powierzchnia biało owłosiona, podstawa filcowato-szczeciniasta, brudna i czasami dość szara, wierzchołek i środkowa część biała. Miąższ Bez wyraźnego zapachu i smaku. Cechy mikroskopowe Podstawki 15–30 × 4,5–5 µm, 4-zarodnikowe. Zarodniki 3,5–4(–5) µm, kuliste, gładkie, amyloidalne. Cystyd na blaszkach brak. W skórce kapelusza cylindryczne, wrzecionowate lub maczugowate dermatocystydy 22,5–80 × 7,5–15 µm i wąskie, cylindryczne strzępki o średnicy 2–5,5 µm, cienkościenne lub lekko pogrubione, w KOH z zawartością szklistą lub lekko żółtawą do brązowawej. Strzępki w miąższu cylindryczne do nieco rozdętych, 3–27 µm średnicy, cienkościenne lub pogrubione. Trama w blaszkach szeroka, o strzępkach prawie równoległych lub równoległych, cylindrycznych lub rozdętych, o średnicy 2,5–22,5 µm. Występują sprzążki. Kaulocystydy w pęczkach, prawie cylindryczne, maczugowate lub prawie bulwiaste, 18–60 × 5–12(–20) µm, w KOH bezbarwne, cienkościenne lub lekko pogrubione. Gatunki podobne Clitocybula familia od innych europejskich lejkóweczek odróżnia się tworzeniem większych i gęstszych skupisk, posiadaniem bardziej lub mniej rozwiniętej grzybni u podstawy trzonu, zwykle nie jest centralnie zagłębiona (lub tylko czasami stare okazy), gładkim lub czasami bardzo lekko włóknistym trzonem (nigdy nie jest wyraźnie promieniście włóknisty) i mniejszymi zarodnikami.
Występowanie i siedlisko Znane jest występowanie Clitocybula familia w Ameryce Północnej i Europie. Najwięcej stanowisk podano w Ameryce Północnej. Brak go w opracowanej przez Władysława Wojewodę w 2003 r. „Krytycznej liście wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski”, ale jego stanowiska w 2018 r. podali B. Gierczyk i inni.
Grzyb saprotroficzny nadrzewny. Owocniki w wiązkach na kłodach i pniakach od sierpnia do września, rzadko w październiku. W Czechach i na Słowacji występuje głównie na obumarłych pniach jodły pospolitej, rzadko świerka pospolitego.
Przypisy
Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Pieczarkowce