Powiat Pulawy (niem. Landkreis Pulawy, Kreishauptmannschaft Pulawy, pol. powiat puławski) – jednostka podziału administracyjnego Generalnego Gubernatorstwa w latach 1939–1944, wchodząca w skład dystryktu lubelskiego. Siedziba powiatu znajdowała się w Puławach.
Po wybuchu II wojny światowej i agresji ZSRR na Polskę obszar II Rzeczypospolitej przedzieliła Linia Mołotowa. Na części terenów II RP okupowanych wojskowo przez III Rzeszę (a więc tej, która nie została anektowana bezpośrednio przez Niemców), na podstawie dekretu Adolfa Hitlera z 12 października 1939 (z mocą obowiązującą od 26 października 1939), utworzono jednostkę administracyjno-terytorialną o nazwie Generalne GubernatorstwoVerordnungsblatt des Generalgouverneurs für die Besetzten Polnischen Gebiete = Dziennik Rozporządzeń Generalnego Gubernatora dla Okupowanych Polskich Obszarów / hrsg. vom Amt des Generalgouverneurs. 1939, Nr 1 (26 October) - Nr 15 (31 Dezember). Generalne Gubernatorstwo podzielone na cztery dystrykty, a te z kolei były podzielone na powiaty, gminy zbiorowe i wsie (właściwie dawne polskie gromady)Amtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG.
Jednym z powiatów dystryktu lubelskiego był Landkreis Pulawy. Objął on początkowo tylko obszary należące przed wojną doGemeindekarte des Generalgouvernements für die besten polnischen Gebiete (1940).: powiatu puławskiego w województwie lubelskim (w całości) – dwa miasta Puławy i Kazimierz Dolny oraz 16 gmin wiejskich: Baranów, Celejów, Garbów, Godów, Gołąb, Kamień, Karczmiska, Końskowola, Kurów, Markuszów, Nałęczów, Opole, Rybitwy, Szczekarków, Wąwolnica i Żyrzyn; powiatu garwolińskiego w województwie warszawskim – 6 gmin wiejskich: Irena, Kłoczew, Ryki, Stężyca, Trojanów i Ułęż.
1 września 1941 zmieniono południowy zasięg Landkreis Radzyn, włączając jego południowe gminy do Landkreis Pulawy i Landkreis Lublin. Do Landkreis Pulawy włączono 3 gminy wiejskie – Łysobyki, Michów i WielkieVerordnungsblatt für das Generalgouvernement = Dziennik Rozporządzeń dla Generalnego Gubernatorstwa. 1941, nr 106 (14 November), str. 629Rolf Jehke (2009): Territoriale Veränderungen in Deutschland und deutsch verwalteten Gebieten 1874-1945:, Herdecke.. Spośród nowo włączonych jednostek, gminy Michów i Wielkie należały przed wojną do powiatu lubartowskiego, a gmina Łysobyki do powiatu łukowskiegoGłówny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933. Po zmianie tej liczba gmin wiejskich zwiększyła się do 25.
1 września 1943 do Landkreis Pulawy z Landkreis Lublin włączono także położoną w odległym, południowo-zachodnim krańcu powiatu gminę Chodel, zwiększając tym samaym liczbę gmin wiejskich w Landkreis Pulawy do 26, podzielonych na 421 wsi (gromad).
Landkreis Pulawy funkcjonował do 25 lipca 194425 lipca 1944 – data zajęcia Lublina przez Armię Czerwoną.. 22 sierpnia 1944 wszedł w życie dekret, który uchylał podział administracyjny, wprowadzony przez niemieckiego okupantaArt. 11 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 21 sierpnia 1944 r. o trybie powołania władz administracji ogólnej I-ej i II-ej instancji (). Tym samym przywrócono przedwojenne granice powiatom puławskiemu, lubartowskiemu i łukowskiemu w województwie lubelskim oraz powiatowi garwolińskiemu w województwie warszawskim.
Miejscowości Lista największych miejscowości w Landkreis Pulawy w 1943 rokuAmtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG:
+Największe miejscowościMiejscowośćStatusLiczba mieszkańców 1.III.1943GminaPulawymiasto14679PulawyDęblin wojskowywieś6348IrenaIrenawieś4615IrenaKazimierz Dolnymiasto3979Kazimierz DolnyRykiwieś3533RykiOpolewieś3238OpoleGołąbwieś2779GołąbRycicewieś2576IrenaKurówwieś2452KurówMierzwiączkawieś2263IrenaSwatywieś2083RykiStężycawieś1982StężycaMichówwieś1940Michów LubartowskiWola Przybysławskawieś1864MarkuszówKarczmiska Posiółekwieś1736KarczmiskaKlementowicewieś1729CelejówGarbówwieś1686GarbówRatoszynwieś1672ChodelKarczmiska Poduchownewieś1645KarczmiskaWąwolnicawieś1639WąwolnicaKońskowolawieś1586KońskowolaNałęczów-Zdrójwieś1544NałęczówChodelwieś1475ChodelŁysobykiwieś1440ŁysobykiKluczkowicewieś1341OpoleŻyrzynwieś1306ŻyrzynSobieszynwieś1277UłężBobrownikiwieś1235IrenaPrzytocznowieś1235ŁysobykiOsinywieś1224ŻyrzynBochotnicawieś1207CelejówPrzybysławicewieś1181GarbówGodówwieś1164GodówPusznowieś1164GodówPożógwieś1150KońskowolaNiezdówwieś1123OpolePiotrawinwieś1097KamieńChruślinawieś1046GodówBaranówwieś1043BaranówWrzelowiecwieś1043OpoleKraczewice Prywatnewieś1018Karczmiska
Przypisy
Bibliografia Amtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG. 1943. Burgverlag Krakau. Czesław Madajczyk, Generalna Gubernia w planach hitlerowskich. Studia, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, 1961. Czesław Madajczyk, Polityka III Rzeszy w okupowanej Polsce, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, 1970.
Pulawy Kategoria:Historia Puław