Aleksandra Maria Krygier-Stojałowska (ur. 3 października 1923 w RyczywoleEncyklopedia Szczecina T. I (A-O). Red. Tadeusz Białecki. Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 1999, s.505. ISBN 83-87341-45-2, zm. 17 listopada 2015Encyklopedia Szczecina. Suplement do wydania jubileuszowego z 2015 roku. Szczecińskie Towarzystwo Kultury, 2019, s.175. ISBN 978-83-942725-8-6 w RyczywoleInformacja uzyskana e-mailem 29.01.2026 od Syna, Stefana Stojałowskiego) – polska lekarz, profesor nauk medycznych w zakresie cytologii, patomorfologii i patologii, nauczyciel akademicki.

Życiorys Urodziła się w rodzinie Jana Krygiera i Weroniki Krygier z domu Kosmowska, którzy prowadzili duże gospodarstwo rolneKrystian Leonard Chrzan. Prof. Aleksandra Krygier-Stojałowska, pierwsza polska stypendystka Fundacji im. Aleksandra von Humboldta (dostęp 23.01.2026). Studia medyczne rozpoczęła w 1946 w Poznaniu, ale od 1951 ze względu na zainteresowanie się histologią kontynuowała je w Szczecinie na Pomorskiej Akademii Medycznej, gdzie jednocześnie podjęła pracę w Zakładzie Anatomii PatologicznejMaria Chosia. Prof. dr hab. n. med. Aleksandra Krygier-Stojałowska (1923-2015). „Biul. Inform.” Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie 2015, 4 (90), s.49-50 (dostęp 25.01.2026). W 1952 uzyskała dyplom ukończenia studiów na Wydziale LekarskimDziesięciolecie Pomorskiej Akademii Medycznej 1948-1958. PZWL Warszawa 1958, s.76 (dostęp 25.01.2026)Zofia Bielanska-Osuchowska, Barbara Bilinska, Maria Chosia, Jerzy Kawiak, Andrzej Lukaszyk. Professor Aleksandra Krygier-Stojałowska (1923–2015). „Folia Histochem. Cytobiol.” 2016, 54, s.119–120 (dostęp 23.01.2026). Zorganizowała Pracownię Patologii Komórki, w której prowadziła badania kwasów nukleinowych w komórkach m.in. za pomocą cytofotometru własnej konstrukcji. W 1956 za pracę Kwasy nukleinowe w niektórych nowotworach układu nerwowego obwodowego (zwojaki zarodkowe, nerwiaki osłonkowe złośliwe) otrzymała stopień kandydata nauk medycznychDziesięciolecie Pomorskiej Akademii Medycznej 1948-1958. PZWL Warszawa 1958, s.74 (dostęp 25.01.2026), w 1959 zweryfikowany jako stopień doktora nauk medycznych z oceną summa cum laude. W 1959 uzyskała specjalizację w dziedzinie anatomii patologicznej. W tym samym roku przebywała na stypendium naukowym Fundacji Humboldta na Uniwersytecie we Frakfurcie nad Menem – było to pierwsze polskie stypendium tej fundacji po II wojnie światowej. Habilitowała się w 1961 na podstawie monografii Badania cytochemiczne i cytofotometryczne fibroplastów i kulturach komórkowychMaria Chosia. In memoriam Professor Aleksandra Krygier-Stojałowska (2.10.1923 – 17.11.2015). „Polish J. Pathol.” 2016, 67, 1, s.1-2 (dostęp 23.01.2026). W 1972 otrzymała tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1989 tytuł profesora zwyczajnego. W latach 1983–1996 była kierownikiem Zakładu Patologii Komórki PAM. Przez dwie kadencje (1974–1981) pełniła funkcję Prorektora ds. nauki Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie. Była członkiem Komitetu Cytobiologii PAN.

W 1965 poślubiła Kazimierza Stojałowskiego, z którym miała syna Stefana. W 1994 przeszła na emeryturę, ale nadal pracowała na części etatu do 2000.

Została pochowana w Ryczywole w rodzinnym grobie.

Praca naukowo-dydaktyczna Aleksandra Krygier-Stojałowska zajmowała się histo- i cytochemią, a szczególnie cytochemią z zastosowaniem metod mikroskopii ilościowej – cytofotometrii i cytomorfometrii, a także mechanizmami proliferacji komórek nowotworowych oraz patologią układu krwiotwórczego. Opublikowała ponad 200 prac naukowych z tego zakresu. Była współredaktorką pierwszego polskiego dwutomowego podręcznika Skrypt metod histochemicznych, a także podręcznika Topochemiczne metody badań komórek i tkanek. Czynnie uczestniczyła w licznych sympozjach i kongresach naukowych, krajowych i międzynarodowych. Pracę dydaktyczną rozpoczęła już na studiach, a kontynuowała przez prawie 50 lat. Prowadziła ćwiczenia, seminaria i wykłady dla studentów medycyny i stomatologii. Opiekowała się także chętnymi i aktywnymi naukowo studentami, organizując studencki ruch naukowy na uczelni. W ramach szkolenia podyplomowego była opiekunem wielu lekarzy specjalizujących się w dziedzinie patomorfologii. Wypromowała 12 doktorów nauk medycznych.

Wybrane publikacje Cytophotometrische Bestimmungen von proteingebundenen. 1959 (wsp. Walter Sandritter w niemieckiej Wikipedii (dostęp 09.02.2026)) Thiolen in der Mitose und Interphase von HeLa-Zellen. Zeitschrift fuer Krebsforschung, 1959, 62 (6), s. 596-610. The influence of hydrogen ion concentrations and some other ions on metachromasia in staining mucopolysaccharides with toluidine blue. „Acta Medica Polona” 1961, 2, s. 123-145 (wsp. Walter Sandritter) Cytochemiczne i cytofotometryczne badania fibroblastów w hodowlach komórkowych. PAM Szczecin 1961 Badania cytochemiczne i cytofoto-metryczne fibroblastów w hodowli tkanek. PZWL Warszawa 1961, 40 ss. Skrypt metod histochemicznych. Pol. Tow. Histochem. i Cytochem. Warszawa 1964 (wsp. Henryk Godlewski) Topochemiczne metody badań komórek i tkanek. Polskie Tow. Anat. 1975, 617 ss. (wsp. Henryk Godlewski) Topochemiczne metody badań komórek i tkanek. PWN Warszawa 1982, wyd. 2 (wsp. Henryk Godlewski)

Udział w organizacji nauki Aleksandra Krygier-Stojałowska zorganizowała Patologii Komórki PAM, którym kierowała od 1983 do przejścia na emeryturę w 1994. W latach 1970–1986 była zastępcą dyrektora Instytutu Biostruktury PAM, a następnie w latach 1986–1993 dyrektorem Instytutu Patologii PAM. Przez dwie kadencje, w latach 1975–1981, była prorektorem ds. nauki PAM. W latach 1982–1985 była członkiem Rady Naukowej przy Ministrze Zdrowia i Opieki Społecznej. Czynnie pracowała w Komitecie Patofizjologii Komórki PAN i Komitecie Cytobiologii PAN. Była także członkiem Komisji Programowej organizowanego Uniwersytetu Szczecińskiego. Aktywnie działała w towarzystwach naukowych, przede wszystkim Polskim Towarzystwie Histochemików i Cytochemików, którego była prezesem przez dwie kadencje (1976–1986), Polskim Towarzystwie Patologów i Szczecińskim Towarzystwie Naukowym, w którym w latach 1985–88 była przewodniczącą Wydziału III.

Odznaczenia i nagrodyTrylogia 60-lecia Pomorskiej Akademii Medycznej. Oni tworzyli Uczelnię. Poczet profesury i kierowników akademickich pod red. Ireneusza Kojdera”. Tom 1 (A-L) Wyd. PAM Szczecin 2008, s.304-305. ISBN 978-83-61517-01-6 Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal Komisji Edukacji Narodowej Medal XXV-lecia PAN Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego czterokrotnie nagroda Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej

Przypisy

Kategoria:Urodzeni w 1923 Kategoria:Ludzie urodzeni w Ryczywole (województwo wielkopolskie) Kategoria:Polscy lekarze Kategoria:Polscy naukowcy Kategoria:Polscy patolodzy Kategoria:Ludzie związani ze Szczecinem Kategoria:Ludzie nauki związani ze Szczecinem Kategoria:Absolwenci Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie Kategoria:Członkowie Komitetu Cytobiologii PAN Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową Gryfa Pomorskiego Kategoria:Zmarli w 2015