Archiwum Archidiecezjalne w Przemyślu – instytucja Kurii Archidiecezjalnej Przemyskiej, przechowująca i gromadząca archiwalia wytworzone na terenie archidiecezji przemyskiejDziałalność naukowo-dydaktyczna.
Historia W 1918 roku bp Józef Sebastian Pelczar ustanowił urząd archiwariusza Kurii diecezjalnej, którym został ks. dr Jan Kwolek. W maju 1926 roku archiwum konsystorskie otrzymało własny lokal w nowym budynku Kurii Biskupiej. Do października 1927 roku został uporządkowany zasób archiwum, który podzielono na działy: Dział I – pergaminy. Dział II – księgi konsystorskie. Dział III – akta diecezjalne. Dział IV – akta konsystorskie. Dział V – akta i księgi parafialne. Dział VI – ekstrakta metrykalne. Dział VII – teki większe. Dział VIII – druki kurialne.
15 października 1927 roku bp Anatol Nowak erygował Archiwum Diecezjalne jako instytucję ogólnodiecezjalną, które otrzymało statut i regulamin opracowany przez ks. dra Jana Kwolka. Archiwum zaczęło przyjmować parafialne księgi metrykalne. We wrześniu 1939 roku w archiwum było 2098 ksiąg.
We wrześniu 1939 roku Przemyśl został zajęty przez sowietów. W styczniu 1940 roku sowieci upaństwowili archiwum diecezjalne, a w listopadzie NKWD zarekwirowało 2086 ksiąg i wywiozło do Lwowa. Część zbiorów archiwalnych i bibliotecznych została zniszczona przez sowietów. W 1942 roku ks. dr Jan Kwolek rozpoczął rozmowy z Niemcami o zwrot zasobu archiwum. W czerwcu 1943 roku odzyskano część zasobu. Zbiory, które we Lwowie zatrzymano, Niemcy wywieźli w 1944 roku na zachód.
Dyrektorzy ks. dr Jan Kwolek (1927–1955) ks. dr Julian Ataman (1955–1976) ks. kan. Mieczysław Kociubiński (1976–1991) ks. prał. dr Henryk Borcz (1991–2024) ks. dr Piotr Lasota (od 2024)
Przypisy
Bibliografia ks. dr Jan Kwolek, Archiwa Diecezji Przemyskiej Ob. Łac. Przemyśl 1927 ks. Stanisław Nabywaniec, Wojciech Ziobro, Zaginione księgi Archiwum Diecezjalnego w Przemyślu. Katalog strat wojennych Rzeszów 2024
Kategoria:Archidiecezja przemyska Przemyśl