Jakub Schall

Jakub Schall, także Szall (ur. 13 kwietnia 1889 w Romanówce, zm. sierpień 1942 w Bełżcu) – polski i żydowski historyk i pedagog.

Życiorys Był synem Bernarda (Berla), kupca oraz dzierżawcy majątku i Tony (Temy) z d. Hauslinger. W latach 1900–1901 uczęszczał do Gimnazjum im. Franciszka Józefa we Lwowie, w 1903 roku do Wyższej Szkoły Realnej, a rok później do II Szkoły Realnej w tym samym mieście. Podczas nauki był członkiem kółka literackiego, którego opiekunem był Kazimierz Jarecki.

W 1908 roku zdał maturę, dwa lata później podjął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Lwowskiego, z którego w 1912 roku przeniósł się na Uniwersyet w Czerniowcach. Od 1911 roku współpracował z wydawaną w Czerniowcach „”, pisał także do czasopism „”, „” i „Dziennik Polski”. W 1913 roku publikował artykuły dotyczące historii Mołdawii w krakowskim tygodniku „Ojczyzna” i mohylewskiej „Gazecie Polskiej”, używał wówczas pseudonimu Bolesław Echowicz.

We wrześniu 1914 roku wyjechał do Wiednia, gdzie podjął studia geograficzne na Uniwersytecie Wiedeńskim. Pisał wówczas do gazety „Wiedeński Kurier Polski”. W 1916 roku jego rozprawa doktorska Russlands Verkerhsstrassen und Verkehrsmittel im XVI. und XVII. Jahrhundert została odrzucona przez komisję egzaminacyjną. Został wcielony do armii austro-węgierskiej i brał udział w walkach na froncie wschodnim. Awansował do stopnia podporucznika.

W 1918 roku na podstawie rozprawy doktorskiej pod tym samym tytułem co wcześniejsza uzyskał stopień doktora filozofii. Następnie uczęszczał na wykłady z zakresu historii i geografii jako wolny słuchacz. W 1920 roku powrócił do Lwowa i podjął pracę jako nauczyciel w gimnazjum prowadzonym przez Żydowskie Towarzystwo Szkoły Ludowej i Średniej. Wydawał broszury dla młodzieży oraz podręczniki dla szkół średnich. Prowadził działalność popularyzającą historię Polski i Żydów, publikując m.in. w czasopismach „Chwila”, „Gazeta Lwowska”, „Słowo Polskie”, „Miesięcznik Żydowski”, „Filomata” i „Kwartalnik Historyczny”. Prowadził również audycje w Polskim Radiu. W 1934 roku opublikował książkę Historia Żydów w Polsce, na Litwie i Rusi, a rok później Przewodnik po zabytkach żydowskich m. Lwowa i historia Żydów lwowskich w zarysie. W 1939 roku wydał publikację Dawna Żółkiew i jej Żydzi, był także współautorem publikacji Żydzi – bojownicy o niepodległość Polski, którą opublikował wraz z Norbertem Getterem i Zygmuntem Schipperem.

Był nauczycielem akademickim na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie oraz prowadził zajęcia na Żydowskim Uniwersytecie Ludowym. Współpracował z YIVO oraz z Kuratorium Muzeum przy Żydowskiej Gminie Wyznaniowej, był również członkiem Towarzystwa Miłośników Przeszłości Lwowa.

Przebywał we Lwowie podczas okupacji radzieckiej. W 1941 roku został przesiedlony do getta lwowskiego, gdzie na prośbę Emanuela Ringelbluma zajmował się zbieraniem materiałów na temat życia codziennego Żydów. Latem 1942 roku wraz z prawnikiem i członkiem Judenratu Lejbem Landauem zaangażował się w pomoc lwowskim Karaimom, zaprzeczając ich żydowskiemu pochodzeniu, co miało przyczynić się do wstrzymania decyzji o ich eksterminacji.

Podczas akcji likwidacyjnej w sierpniu 1942 roku został wywieziony do obozu zagłady w Bełżcu i tam zamordowany.

Przypisy

Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Wiedeńskiego Kategoria:Ludzie Polskiego Radia Kategoria:Ludzie związani z Czerniowcami Kategoria:Mieszkańcy getta lwowskiego Kategoria:Oficerowie cesarskiej i królewskiej Armii Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Polscy popularyzatorzy historii Kategoria:Polscy Żydzi zamordowani podczas Zagłady Kategoria:Więźniowie i ofiary obozu zagłady w Bełżcu Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Żydowscy działacze społeczni Kategoria:Żydowscy historycy Kategoria:Żydowscy nauczyciele Kategoria:Urodzeni w 1889 Kategoria:Zmarli w 1942