Festiwal Piosenki Włoskiej w San Remo 2025 – 75. edycja Festiwalu Piosenki Włoskiej, organizowana przez włoskiego nadawcę Rai – Radiotelevisione italiana w dniach 11–15 lutego 2025 roku w Teatrze Ariston w San Remo pod przewodnictwem artystycznym Carlo Contiego.
Sekcję „nuove proposte” festiwalu zwyciężył z utworem „Vertebre”, natomiast sekcję „campioni” – a zarazem cały festiwal – zwyciężył z utworem „”. Reprezentantem Włoch w 69. Konkursie Piosenki Eurowizji został laureat drugiego miejsca, Lucio Corsi z utworem „Volevo essere un duro”.
Organizacja mały|240x240px|Teatr Ariston, miejsce organizacji festiwalu (2024) Początkowo lokalne media donosiły, że festiwal odbędzie się od 4 do 8 lutego 2025, lecz ostatecznie został on przesunięty o tydzień (tj. od 11 do 15 lutego) ze względu na kolidujące z pierwotnie zapowiedzianymi datami mecze ćwierćfinałowe Pucharu Włoch w piłce nożnej.
Sloganem tej edycji festiwalu zostało hasło Tutti cantano Sanremo (tłum. Wszyscy śpiewają San Remo), które obowiązywało już wcześniej w latach –, a utworem przewodnim (i zarazem dżinglem) – „Tutta l’Italia” Gabry’ego Ponte, który później w tym samym roku został wyłoniony na reprezentanta San Marino w 69. Konkursie Piosenki Eurowizji.
Dyrektor artystyczny i prowadzący W czerwcu 2023 , dyrektor artystyczny FPW od 2020, poinformował, że edycja w 2024 będzie jego ostatnią na tym stanowisku. Wśród osobistości, które wyraziły chęć kandydowania o przejęcie posady, była m.in. . Według lokalnych mediów, Rai rozpoczęło w marcu 2024 negocjacje z Amadeusem, prosząc go o przedłużenie kontraktu na kolejne dwa lata, do 2026, jednak w maju 2024 stacja ogłosiła, że mianowała na stanowisko dyrektora artystycznego Carlo Contiego, który już wcześniej piastował tę rolę w latach 2015–2017.
W październiku 2024 ogłoszono, że współprowadzącym (wraz z Contim) piąty wieczór festiwalu, jak i zarazem prowadzącym DopoFestival, zostanie Alessandro Cattelan, a w styczniu 2025 roku ujawniono komplet współprowadzących: i podczas pierwszego wieczoru; Bianca Balti, i Nino Frassica podczas drugiego wieczoru; Miriam Leone, Elettra Lamborghini i podczas trzeciego wieczoru; Mahmood i podczas czwartego wieczoru oraz Alessia Marcuzzi i Cattelan podczas piątego wieczoru. W grudniu 2024 poinformowano, że prowadzącymi PrimaFestival zostaną , i , a na początku lutego 2025 do tego grona dołączył duet I Sansoni.
Format i mechanika festiwalu W czerwcu 2024 Conti ogłosił, że po raz pierwszy od 2021 festiwal zostanie podzielony na dwie sekcje – tj. na główną sekcję „campioni” (tłum. mistrzowie) dla popularniejszych artystów włoskiej sceny muzycznej i poboczną sekcję „nuove proposte” (tłum. nowe propozycje) dla wschodzących artystów. Wyjawił również chęć skrócenia czasu trwania każdego wieczoru, w związku z czym udział brać miała mniejsza ilość utworów.
Pod koniec sierpnia 2024 opublikowany został regulamin festiwalu, w którym przedstawiona została jego mechanika: głosowanie ponownie odbyło się poprzez kombinację trzech członów: jury radia, jury prasy, telewizji i internetu (zwyczajowo, skrótowo: jury prasy) oraz telewidzowie za pomocą SMS i audiotele; dla sekcji „campioni”: podczas pierwszego wieczoru wystąpili wszyscy uczestnicy, a pod koniec wieczoru jury prasy sporządziło pierwszy ranking; podczas drugiego i trzeciego wieczoru wystąpiło po połowie wszystkich artystów i w drodze łącznego głosowania jury radia i telewidzów ułożone zostały osobne klasyfikacje tych wieczorów oraz jedna, pełna klasyfikacja generalna; podczas czwartego wieczoru (tzw. wieczoru coverów) wystąpili wszyscy uczestnicy, jednak w przeciwieństwie do ubiegłych edycji jej wyniki nie były brane pod uwagę w klasyfikacji końcowej oraz artyści mogli występować w duetach ze sobą; natomiast podczas piątego wieczoru (tzw. finału) ponownie wystąpili wszyscy uczestnicy i w drodze łącznego głosowania wszystkich członów (z następującym rozłożeniem głosów: telewidzowie – 34%, jury radia i prasy – po 33%) ułożona została klasyfikacja tego wieczoru, którą połączono z wynikami z pierwszych trzech wieczorów w celu utworzenia klasyfikacji końcowej, po czym pięciu najlepszych artystów zakwalifikowanych zostało do kolejnej rundy głosowania (tzw. superfinału), gdzie w analogiczny sposób został wybrany zwycięzca festiwalu; dla sekcji „nuove proposte”: na początku drugiego wieczoru odbyły się dwa półfinały, a pod koniec trzeciego wieczoru – finał; w obydwu półfinałach wzięło udział dwóch artystów, a jeden z nich został zakwalifikowany do finału; w każdej z rozgrywek tej sekcji o wyniku zadecydowała kombinacja głosów wszystkich członów głosowania z rozłożeniem identycznym do tego obowiązującego podczas finału sekcji „campioni”. Podczas pierwszych trzech wieczorów ujawnionych zostało wyłącznie pięciu czołowych uczestników sekcji „campioni” w klasyfikacji każdego z nich w wylosowanej kolejności, podczas czwartego – najlepiej oceniona dziesiątka w odwrotnej kolejności uzyskanych miejsc, natomiast podczas piątego – pełna klasyfikacja końcowa. Detalowane rankingi koncertów, w tym procentowe wyniki głosowania telewidzów w każdym z nich, zostały opublikowane dzień po finałach obydwu sekcji: 14 (sekcja „nuove proposte”) i 16 lutego (sekcja „campioni”).
Kontrowersje Dyskusja wokół równości i reprezentacji na festiwalu mały|199x199px|Giorgia, najwyżej uplasowana kobieta w klasyfikacji końcowej 75. Festiwalu Piosenki Włoskiej w San Remo Festiwal wzbudził kontrowersje z powodu braku kobiet w pierwszej piątce klasyfikacji końcowej, co miało miejsce po raz drugi w ciągu trzech lat (wcześniej w 2023), oraz obecności tylko jednej solistki w jej pierwszej dziesiątce. Wpisało się to w szerszy problem systemowej dyskryminacji artystek we włoskiej branży muzycznej, albowiem badania i analizy lokalnego rynku wskazują na wyraźną w nim dysproporcję płciową. Piosenkarka Giorgia, która – będąc główną faworytką do zwycięstwa – zajęła szóste miejsce, podkreśliła konieczność zmiany w społecznej mentalności w celu eliminacji uprzedzeń związanych z płcią. Na ten temat wypowiedziały się również inne uczestniczki festiwalu: Elodie skrytykowała ten trend, mówiąc, że „kobiety w tym konkursie muszą udowadniać swoje umiejętności na każdym kroku, a i tak są ignorowane”, natomiast wyraziła rozczarowanie „nienależytym docenieniem talentu i historii artystki takiej jak Giorgia”.
Dyskusję wywołał również sposób prezentowania osób z niepełnosprawnościami podczas festiwalu – choć organizatorzy deklarowali chęć zwiększenia świadomości społecznej na temat ich miejsca w społeczeństwie oraz codziennych zmagań, niektóre segmenty zostały skrytykowane jako nacechowane litością i nieskuteczne w tworzeniu wartościowej reprezentacji.
Uczestnicy Festiwal był podzielony na dwie sekcje, „campioni” i „nuove proposte”: uczestnicy tej pierwszej zostali wyłonieni przez dyrektora artystycznego FPW zarówno na podstawie otrzymanych zgłoszeń, jak i na bezpośrednie zaproszenie artystów, natomiast uczestnicy tej drugiej – poprzez eliminacje . Początkowo planowano, aby w sekcji „campioni” udział wzięło 24 artystów, lecz ostatecznie zadecydowano, że będzie ich więcej. Lista (ostatecznie trzydziestu) uczestników tej sekcji została opublikowana 1 grudnia 2024, natomiast tytuły ich piosenek zostały zaprezentowane 18 grudnia podczas Sarà Sanremo – specjalnego programu dedykowanego festiwalowi, w którego skład jako segment wszedł również finał Sanremo Giovani 2024. Pod koniec stycznia 2025 ze względu na konflikt z prawem i objęcie go śledztwem ze stawki festiwalu wycofał się Emis Killa. +Uczestnicy sekcji „campioni” oraz zajęte przez nich miejscaWykonawcaUtwórAutor(zy)Dyrygent orkiestry1„”Federico „Olly” Oliveri, , Pierfrancesco PasiniGiovanni Pallotti2Lucio Corsi„Volevo essere un duro”Lucio Corsi, 3„”Dario „Brunori Sas” BrunoriStefano AmatoPodczas czwartego wieczoru zastąpił go Mirko Onofrio.4Fedez„”, , Federico „Fedez” Leonardo Lucia, Nicola Lazzarin5Simone Cristicchi„Quando sarai piccola”, Nicola Brunialti, Simone CristicchiValter Sivilotti6Giorgia„La cura per me”Giorgia Todrani, , Riccardo „Blanco” Fabbriconi7Achille Lauro„”Daniele Nelli, , Gregorio Calculli, Lauro „Achille Lauro” De Marinis, Paolo AntonacciDavide Rossi8Francesco Gabbani„”Andrea Vittori, Carlo Gabelloni, Davide Simonetta, Francesco Gabbani, Giuseppe Zito, Fabio Gurian9Irama„”Filippo „Irama” Maria Fanti, Giuseppe Colonnelli, Michele Zocca, Riccardo „Blanco” FabbriconiGiulio Nenna10„”Antonio Filippelli, Fausto Zanardelli, Francesca Mesiano, Gianmarco Manilardi11„”Andrea „Bresh” Brasi, Giorgio De Lauri, Luca Di Blasi, Luca Ghiazzi12Elodie„Dimenticarsi alle 7”, Davide Simonetta, Elodie Di PatriziDavide Rossi13Noemi„”Alessandro „Mahmood” Mahmoud, Michele Zocca, Riccardo „Blanco” FabbriconiMichele „Michelangelo” ZoccaPodczas czwartego wieczoru zastąpił go Enzo Campagnoli.14The Kolors„Tu con chi fai l’amore”Antonio „Stash” Fiordispino, Davide „Tropico” Petrella, , Valeriano Chiaravalle15„”Davide Simonetta, Gabriel Rossi, Lorenzo Santarelli, Marco Salvaderi, Paolo Antonacci, Rocco „Rocco Hunt” Pagliarulo, Simone TogniniEnzo Campagnoli16„”, Daniel Bestonzo, Guglielmo „Willie Peyote” Bruno, Luca RomeoDaniel Bestonzo17Sarah Toscano„”Eugenio Maimone, Federica Abbate, , , , Leonardo Grillotti, Sarah ToscanoValeriano Chiaravalle18 feat. , i „”Cosimo „Guè” Fini, Edoardo Medici, Ernesto Conocchia, Joshua Bale, Luca Faraone, Massimiliano „Tormento” Cellamaro, Pablo Miguel „Shablo” Lombroni, Roberto LamannaLuca Faraone19„”, Federica Abbate, Nicola Lazzarin, Rosa „Rose Villain” LuiniDavide Rossi20„”Alessandra Joan Thiele, Emanuele Triglia, Federica Abbate, Carmelo Patti21Francesca Michielin„”, Davide Simonetta, Francesca MichielinCarmelo PattiPodczas czwartego wieczoru zastąpił go Riccardo Zangirolami.22Modà„”Andrea Benassai23Massimo Ranieri„”Filippo „Nek” Neviani, , Marta Venturini, Tiziano FerroPodczas czwartego wieczoru Ranieri wystąpił a cappella, bez użycia orkiestry.24„”Federica Abbate, Jacopo „Jacopo Èt” Ettorre, Mattia Finotti, Nicola Lazzarin, Serena BrancaleNicole BrancalePodczas czwartego wieczoru zastąpił go Fabio Barnaba.25„”, Luca Faraone, Nicolò „Tony Effe” RapisardaEnzo Campagnoli26„”Davide „Tropico” Petrella, , Simone TogniniRiccardo Zangirolami27„”, , Federica Abbate, , Jacopo „Jacopo Èt” EttorreValeriano Chiaravalle28„”Francesco Catitti, Jacopo Ettorre, Luca Faraone, Matteo Pierotti, Mirko „Rkomi” Martorana, Pablo Miguel „Shablo” LombroniRiccardo Zangirolami29Marcella Bella„”Alessandro Simoncini, Marcella Bella, , Pasquale Mammaro, Senatore CirengaFabio Gurian—Emis Killa„”Emiliano Rudolf „Emis Killa” Giambelli, Federica Abbate, Mattia Cerri, Nicola Lazzarin— Legenda: +Uczestnicy sekcji „nuove proposte” oraz zajęte przez nich miejscaWykonawcaUtwórAutor(zy)Dyrygent orkiestry1„Vertebre”, Laura Di Lenola, Manuel FinottiFabio Barnaba2„Rockstar”Alessandro „Alex Wyse” Rina, , Matteo IevaMaria Tomba„Goodbye (Voglio good vibes)”Alfredo Bruno, Giulia Guerra, Maria Tomba, Mirko Guerra, Salvatore MineoFabio BarnabaVale LP i „Dimmi tu quando sei pronto per fare l’amore”Alessandro De Crescenzo, Enrico Dadone, , Mario Cianchi, , Valentina „Vale LP” SanseverinoCarmelo Patti
Koncerty Pierwszy wieczór Pierwszy wieczór odbył się 11 lutego 2025. Lp.WykonawcaUtwór1„”232Francesco Gabbani„”103„”284Noemi„”75Irama„”266„”87Simone Cristicchi„Quando sarai piccola”28Marcella Bella„”279Achille Lauro„”510Giorgia„La cura per me”111„”1412„”1713„”614Elodie„Dimenticarsi alle 7”1215 feat. , i „”1816Massimo Ranieri„”1617„”2918„”2119„”320Modà„”2521„”2422Fedez„”423Lucio Corsi„Volevo essere un duro”1124„”1925Sarah Toscano„”2226„”1527„”2028Francesca Michielin„”1329The Kolors„Tu con chi fai l’amore”9
Drugi wieczór Drugi wieczór odbył się 12 lutego 2025. +Sekcja „nuove proposte”PółfinałLp.WykonawcaUtwórJuryradiaJuryprasyTelewidzowieI1„Rockstar”1186,96%2Vale LP i „Dimmi tu quando sei pronto per fare l’amore”2213,04%II1Maria Tomba„Goodbye (Voglio good vibes)”2214,14%2„Vertebre”1185,86% Legenda: