Wielka trójka (ang. Big Three) – powszechne określenie trzech tenisistów, Rogera Federera, Rafaela Nadala i Novaka Đokovicia, z których każdy z nich uważany jest za jednego z najlepszych tenisistów w historii tego sportuhttps://www.telegraph.co.uk/tennis/2018/08/27/roger-federer-rafael-nadal-novak-djokovic-head-us-open-big-three/. Wielka trójka dominowała w męskim tenisie przez prawie dwie dekady, wygrywając łącznie 66 turniejów wielkoszlemowych w grze pojedynczej. Najwięcej tytułów do tej pory (stan na wrzesień 2024) zdobył Novak Đoković (łącznie 24), pozostali dwaj zawodnicy mają kolejno 22 (Rafael Nadal) oraz 20 (Roger Federer) tytułów wielkoszlemowych.
Przed przyjęciem się określenia wielkiej trójki istniało pojęcie wielkiej czwórki (ang. Big Four). Oprócz Federera, Nadala oraz Đokovicia zaliczano do niej wówczas także Andy’ego Murrayahttp://uk.reuters.com/article/tennis-open-men-idUKN1E78811T20110909http://www.hurriyetdailynews.com/big-four-to-slug-it-out-for-us-open.aspx?pageID=438&n=big-four-to-slug-it-out-for-us-open-2011-08-28.
Historia 2002–2004: Federer zdobywa szczyt
2002 +Turnieje wielkoszlemowe w 2002 rokuTurniej wielkoszlemowyZwycięzcaFinalistaWynikAustralian OpenThomas JohanssonMarat Safin3:6 6:4 6:4 7:6Roland GarrosAlbert CostaJuan Carlos Ferrero6:1 6:0 4:6 6:3WimbledonLleyton HewittDavid Nalbandian6:1 6:3 6:2US OpenPete SamprasAndre Agassi6:3 6:4 5:7 6:4 Początek XXI wieku był postrzegany jako okres przejściowy w tenisie, kiedy starsi utytułowani tenisiści kończyli karierę, a kilku graczy próbowało przebić się na sam szczythttp://www.tennis.com/pro-game/2014/05/death-dirt/51496/#.U3uxEPldXQQhttp://www.essentialtennis.com/2000-2009-the-decade-in-tennis/. Jednym z nich był Szwajcar, Roger Federer, który sukcesywnie zaczął odnosić kolejne imponujące zwycięstwa nad czołowymi tenisistami. Rok 2002 był zwiastunem przyszłej dominacji Federera – rozpoczął go od wygrania turnieju w Sydney, eliminując po drodze Andy’ego Roddicka, a w finale wynikiem 6:3, 6:3 pokonał Juana Ignacio Chelę. Szwajcar osiągnął również finał turnieju w Miami. Chociaż w finale uległ Andre Agassiemu, to droga do finału zwiastowała kolejne nadchodzące sukcesy – po drodze pokonał bowiem m.in. Tima Henmana (IV runda) oraz ówczesnego lidera światowego rankingu, Lleytona Hewitta. Federer zakończył sezon na 6. pozycji w rankingu ATP – i chociaż występy Szwajcara w turniejach wielkoszlemowych, w których odpadał już w pierwszej (Wimbledon) czy czwartej rundzie (US Open), były dość rozczarowujące, całokształt występów Federera w tym sezonie był dobrym prognostykiem na jego dalszą karierę.
2003 +Turnieje wielkoszlemowe w 2003 rokuTurniej wielkoszlemowyZwycięzcaFinalistaWynikAustralian OpenAndre AgassiRainer Schüttler6:2 6:2 6:1Roland GarrosJuan Carlos FerreroMartin Verkerk6:1 6:3 6:2WimbledonRoger Federer (1)Mark Philippoussis7:6 6:2 7:6US OpenAndy RoddickJuan Carlos Ferrero6:3 7:6 6:3 W 2003 roku, podczas rywalizacji w Halle, Federer wygrał swój pierwszy turniej na nawierzchni trawiastej, pokonując w finale Nicolasa Kiefera. Do wielkoszlemowego Wimbledonu przystępował jako zawodnik rozstawiony z nr 4. W I i II rundzie bez straty seta pokonał Lee Hyunga-taika i Stefana Koubka, w III fazie po czterosetowym meczu wyeliminował Mardy’ego Fisha, a w kolejnej rundzie Feliciano Lópeza. Ćwierćfinałowy pojedynek Federer wygrał ze Sjengem Schalkenem, a półfinałowy z Andym Roddickiem, osiągając tym samym pierwszy wielkoszlemowy finał w karierze. Rywalem Szwajcara w meczu o tytuł był Australijczyk, Mark Philippoussis. Spotkanie zakończyło się zwycięstwem Szwajcara 7:6(5), 6:2, 7:6(3), który triumfował po raz pierwszy w wielkoszlemowej imprezie.
mały|Pete Sampras, amerykański tenisista, do którego zaczęto porównywać Federera po wygraniu pierwszego Wimbledonu. Sampras był zawodnikiem, który dominował w męskim tenisie w latach 90. W 1993 roku mężczyzna został po raz pierwszy liderem rankingu światowego, a między 1993–1998 kończył rok jako lider rankingu ATP – jest to rekord pod tym względem. Największe sukcesy przyniósł Samprasowi turniej wimbledoński, gdzie Amerykanin zwyciężył 7 razy. Był niepokonanym w latach 1993–1995 i 1997–2000. Przejął od Beckera przydomek Króla kortu centralnego na Wimbledonie. (Następnie tytuł ten przejął Federer, który pobił rekord Samprasa, ośmiokrotnie triumfując na Wimbledonie.) Triumf Federera na Wimbledonie sprawił, że zaczęto zastanawiać się nad ewentualną przyszłą dominacją Federera w męskim tenisie. Wiele osób zaczęło porównywać Szwajcara do Pete’a Samprasa. Koniec sezonu 2003 roku Federer zakończył występem w Tennis Masters Cup w Houston. W fazie grupowej Szwajcar zagrał tam z Agassim, Nalbandianem i Ferrero, wygrywając wszystkie pojedynki. W półfinale zmierzył się z liderem rankingu ATP, Andym Roddickiem, którego pokonał 7:6(2), 6:2, a w finale ponownie zmierzył się z Agassim, z którym zwyciężył 6:3, 6:0, 6:4. Triumf w turnieju Tennis Masters Cup dał Federerowi awans na 2. miejsce w rankingu ATP na koniec tego sezonu.
2004 +Turnieje wielkoszlemowe w 2004 rokuTurniej wielkoszlemowyZwycięzcaFinalistaWynikAustralian OpenRoger Federer (2)Marat Safin7:6 6:4 6:2Roland GarrosGastón GaudioGuillermo Coria0:6 3:6 6:4 6:1 8:6WimbledonRoger Federer (3)Andy Roddick4:6 7:5 7:6 6:4US OpenRoger Federer (4)Lleyton Hewitt6:0 7:6 6:0 Rok 2004 Szwajcar rozpoczął od tego, że zakończył współpracę ze swoim trenerem, Peterem Lundgrenem. Nie przeszkodziło to jednak Federerowi w osiągnięciu kolejnych sukcesów. W Australian Open Szwajcar dał popis swoich umiejętności – w ćwierćfinale wygrał z Davidem Nalbandianem, z którym przed meczem miał bilans spotkań 1-5, a w półfinale pokonał bez straty seta Juana Carlosa Ferrero. W finale zmierzył się z Maratem Safinem, zwyciężając 7:6(3), 6:4, 6:2. Zwycięstwo dało Federerowi nie tylko drugi tytuł wielkoszlemowy w karierze, ale również zapewniło mu pozycję lidera światowego rankingu.
Jako najlepszy tenisista na świecie Federer wystąpił w Rotterdamie, gdzie przegrał w ćwierćfinale z Timem Henmanem. Następnie wziął udział w turnieju w Dubaju, którego został zwycięzcą po pokonaniu w finale Feliciano Lópeza, a potem udał się na turniej w Indian Wells, gdzie w finale wygrał z Henmanem rewanżując się tym samym za porażkę z Rotterdamu. Po tych zwycięstwach Federer wziął udział w turnieju w Miami. Tam w trzeciej rundzie po raz pierwszy w karierze spotkał się z 17-letnim wówczas Rafaelem Nadalem, który pokonał Szwajcara 6:3, 6:3. Mecz stał się zwiastunem przyszłej rywalizacji Federera i Nadala. 17-letni Hiszpan wygraną nad Federerem zakończył jego serię 12 zwycięstw z rzędu, tym samym stał się zaledwie drugim w sezonie zawodnikiem (po Timie Henmanie), któremu udało się pokonać Szwajcara. Ponadto, młody Hiszpan zdobył ogromne uznanie za swoją grę – był niemal bezbłędny przy swoim serwisie, a oprócz tego nie dał przeciwnikowi żadnej szansy na przełamanie. Sam Federer po meczu przyznał: „Byłem pod wrażeniem tego, co zobaczyłem”https://www.rafanadalacademy.com/en/news/miami-2004-first-nadal-federer. Rywalizacja Federera i Nadala została jednak odsunięta w czasie, dlatego że Hiszpan niedługo po tym spektakularnym zwycięstwie nad Szwajcarem musiał wycofać się z wielu turniejów ze względu na kontuzję.
Federer natomiast kontynuował swoją dobrą passę – w maju, na obiekcie Am Rothenbaum w Hamburgu Szwajcar odniósł kolejne zwycięstwo, eliminując po drodze m.in. Carlosa Moyę, Lleytona Hewitta, a w finale wynikiem 4:6, 6:4, 6:2, 6:3 Guillermo Corię, któremu przerwał serię 31 meczów bez porażki. I chociaż wielkoszlemowy Roland Garros nie zakończył się po myśli Szwajcara, ponieważ odparł już w trzeciej rundzie, to później kontynuował swoją dominację na trawie – bez straty seta wygrał zawody w Halle, kontynuując serię 17 meczów bez porażki na kortach trawiastych. Na Wimbledonie Federer ponownie osiągnął finał, tracąc po drodze jednego seta w meczu ćwierćfinałowym z Lleytonem Hewittem. W pojedynku o tytuł pokonał 4:6, 7:5, 7:6(3), 6:4 Andy’ego Roddicka. Eksperci tenisowi – tacy jak Boris Becker lub John Lloyd – jednoznacznie stwierdzili, że to był jeden z najlepszych finałów ostatnich lat. W międzyczasie Nadalowi udało się wyleczyć kontuzję, po czym dość prędko osiągnął sukces – w sierpniu wygrał swój pierwszy turniej w grze pojedynczej. W finale imprezy w Sopocie pokonał José Acasuso wynikiem 6:3, 6:4.
Następnie Hiszpan dotarł do II rundy US Open, gdzie uległ wiceliderowi rankingu, Andy’emu Roddickowi. Federer natomiast dotarł do finału wielkoszlemowej imprezy, gdzie okazał się być lepszym od Lleytona Hewitta, przeciwko któremu w dwóch setach nie stracił gema, zwyciężając 6:0, 7:6(3), 6:0. Tym zwycięstwem Federer zapewnił sobie trzeci wielkoszlemowy tytuł w jednym sezonie – osiągnął to jako pierwszy zawodnik od roku 1988 po Matsie Wilanderze. Szwajcar umocnił się tym samym na pozycji lidera światowego rankingu.
2005–2007: Federer wciąż najlepszy na świecie, Nadal zaczyna dominować na glinie 2005 +Turnieje wielkoszlemowe w 2005 rokuTurniej wielkoszlemowyZwycięzcaFinalistaWynikAustralian OpenMarat SafinLleyton Hewitt1:6 6:3 6:4 6:4Roland GarrosRafael Nadal (1)Mariano Puerta6:7 6:3 6:1 7:5WimbledonRoger Federer (5)Andy Roddick6:2 7:6 6:4US OpenRoger Federer (6)Andre Agassi6:3 2:6 7:6 6:1 lewo|mały|Tony Roche, były lider rankingu światowego w grze pojedynczej, zwycięzca French Championships w 1966 roku. W 2005 roku został trenerem Rogera Federera W 2005 roku, tuż przed rozpoczęciem sezonu, Federer nawiązał współpracę z australijskim trenerem, Tonym Rochem. Pierwszy start w roku Federera miał miejsce w Dosze. Zawody zakończyły się zwycięstwem Szwajcara, który w finale pokonał Chorwata, Ivana Ljubičicia.
Pierwszy turniej wielkoszlemowy w tym sezonie, Australian Open, był pierwszą imprezą tej rangi, w której wziął udział Novak Đoković. Serb odpadł już w pierwszej rundzie, w której przegrał z Maratem Safinem. Z Safinem mecz na Australian Open zagrał także Roger Federer, przegrywając z nim w półfinale. Pojedynek zakończył się wynikiem 5:7, 6:4, 5:7, 7:6(6), 9:7 dla Rosjanina. Tym samym Safin przerwał Szwajcarowi serię 27 meczów bez porażki i passę 27 spotkań bez przegranej z graczami z czołowej dziesiątki rankingu, która trwała od listopada 2003 roku. Rafael Nadal, podobnie jak Federer, odpadł z Australian Open w półfinale, w którym zmierzył się z Australijczykiem, Lleytonem Hewittem.
Po Australian Open Nadal zwyciężył w dwóch imprezach na kortach ceglanych. W finale turnieju w Costa do Sauípe pokonał 6:0, 6:7(2), 6:1 Alberto Martína, zaś tydzień później w Acapulco pokonał w finale Alberta Montañésa w stosunku 6:1, 6:1. Dobrą passę rozgrywał wówczas również Federer, który triumfował w Rotterdamie, po zwycięstwie w finale nad Ivanem Ljubičiciem. Tydzień po tym sukcesie Szwajcar uzyskał finał rozgrywek w Dubaju. W finale po raz kolejny zmierzył się z Ljubičiciem, z którym ponownie wygrał zdobywając swój trzeci w sezonie tytuł. Triumfem Szwajcara zakończyły się również zawody w Miami, gdzie w finale zmierzył się z Rafaelem Nadalem. Federer zdołał wygrać spotkanie pomimo prowadzenia Hiszpana 2:0 w setach. Ostatecznie pojedynek zakończył się wynikiem 2:6, 6:7(4), 7:6(5), 6:3, 6:1 dla Federera.
Okres rywalizacji na kortach ziemnych został całkowicie zdominowany przez Nadala – wygrał 24 spotkania z rzędu, bijąc rekord kolejnych zwycięstw odniesionych przez nastolatka, który należał do Andre Agassiego. W pierwszej połowie kwietnia wygrał w Monte Carlo swój pierwszy turniej rangi ATP Masters Series, pokonując w finale 6:3, 6:1, 0:6, 7:5 finalistę poprzedniego French Open Guillermo Corię. Tydzień później Nadal był najlepszy w Barcelonie, gdzie w finale wygrał z Juanem Carlosem Ferrero. Po zwycięstwie w stolicy Katalonii hiszpański tenisista po raz pierwszy w karierze awansował do czołowej dziesiątki rankingu, dokonując tego jako najmłodszy zawodnik w erze open. Następnie Hiszpan zwyciężył na kortach Foro Italico w Rzymie, ponownie pokonując w finale Guillermo Corię.