Clitostethus arcuatus – gatunek chrząszcza z rodziny biedronkowatych (Coccinellidae) i podrodziny Scymninae.
Morfologia lewo|mały|Imago z przodu lewo|mały|Widok z góry (widoczne łukowate plamy na pokrywach) Bardzo małych rozmiarów chrząszcz, mierzący zaledwie 1-1,5 mm. Ciało imago owalne, w całości pokryte gęstymi, jasnymi włoskami. Głowa biała. Czułka kremowe, stosunkowo długie, sięgają prawie do połowy przedplecza; ponad połowa pierwszego członu osadzona jest w głębokim wcięciu czoła. Boczny wyrostek czoła zachodzi na czarne oczy. Narząd gębowy prawie bezpośrednio przylega do ud przedniej pary odnóży; nadustek zatokowato wcięty i rozszerzony na boki. Przedplecze plamkowane lub nie, o zmiennym ubarwieniu, od żółtego po brunatne, jaśniejsze na bokach. Pokrywy czarne lub ciemnobrunatne, z charakterystycznym deseniem złożonym z dwóch jasnych plam w kształcie półksiężyca. Wzór przepoławia szew pokryw. Odnóża kremoweClitostethus arcuatus (Rossi, 1794) [online], UK Beetle Recording [dostęp 2025-02-16].
Larwa biała, porośnięta jasnymi włoskami.
Biologia Zamieszkują ciepłe tereny gęsto porośnięte roślinnością. Spotykane w zaroślach, ogrodach, parkach, szklarniach czy na uprawach roślin, na których żerują mączliki (Aleyrodidae), źródło pokarmu chrząszczy. Zarówno larwy, jak i imagines pożerają pluskwiaki w każdym stadium rozwoju, od jaj po postacie dorosłe. Stwierdzono żerowanie biedronek na szeregu różnych gatunków mączlikowatych, w tym na mączliku szklarniowym (Trialeurodes vaporariorum), mączliku warzywnym (Aleyrodes proletella), Siphoninus phillyreae, Bemisia tabaci czy Dialeurodes citri. Wraz ze wzrostem temperatury otoczenia znaczącemu przyśpieszeniu ulega cykl rozwojowy stadiów preimaginalnych C. arcuatus, a także wzrasta liczba pokoleń w jednym sezonie. Na przykład w Iranie notuje się zazwyczaj cztery pokolenia, kiedy w Europie Środkowej liczba ta nie przekracza trzechZ. Tavadjoh i inni, Biology and feeding behaviour of ladybird, Clitostethus arcuatus, the predator of the ash whitefly, Siphoninus phillyreae, in Fars province, Iran, Journal of Insect Science 10 (120), s. 1-12, 2011.Maryam Yazdani, Mehdi Zarabi, Studies on developmental stages of Clitostethus arcuatus (Coleoptera: Coccinellidae) on ash whitefly with note on a new host, Aleyrodes singularis, Hexapoda 16 (1), s. 14-17, 2009.. Natomiast na Azorach sugeruje się możliwość występowania aż 12 pokoleń w ciągu rokuJose Adriano Mota, António Onofre Soares, Patrícia Ventura Garcia, Temperature dependence for development of the whitefly predator Clitostethus arcuatus (Rossi), BioControl 53 (4), s. 603-613, 2007.. Samice składają jaja na spodzie liści roślin, w obrębie kolonii mączlików. Larwy wykluwają się po ok. 4 dniach. Cykl larwalny trwa zazwyczaj ok. 11 dni, po czym, po ok. 4 dniach, poczwarka przeobraża się w imago. Zimują postacie dorosłe, pod opadłymi liśćmi bądź pod korą drzew. mały|351x351px|Stadia rozwojowe C. arcuatus: po lewej larwa, w prawym dolnym rogu poczwarka, w prawym górnym imago
Występowanie Pierwotnie gatunek zachodniopalearktyczny, wykazywany głównie z regionu Morza Śródziemnego. Odnajdywany także w cieplejszych rejonach Europy Środkowej i ZachodniejClitostethus arcuatus (Rossi, 1794) [online], GBIF.org [dostęp 2025-02-16]. W sumie na starym kontynencie znany jest z Wielkiej Brytanii, Francji, Holandii, Niemiec, Szwajcarii, Austrii, Włoch, Szwecji, Polski, Czech, Słowacji, Ukrainy, Węgier, Rumunii, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Serbii, Czarnogóry, Albanii, Grecji oraz południa europejskiej części Rosji. W Afryce Północnej wykazany został z Azorów, Madery i Wysp Kanaryjskich. W Azji notowany z jest z Gruzji, Armenii, anatolijskiej części Turcji, Syrii, Iraku i Iranu.
Zawleczony do Ameryki Południowej i Północnej pod koniec XX wieku w celu walki z plagami mączników na tamtejszych plantacjach cytrusów, jabłek czy granatów. W Ameryce Południowej obecny w Argentynie, Chile, Peru i Boliwii, a w Ameryce Północnej stałe populacje znajdują się na zachodzie Kalifornii, USAClitostethus arcuatus (Rossi, 1794) [online], Coccinellidae de Perú, 21 stycznia 2022 [dostęp 2025-02-16]Species Clitostethus arcuatus [online], BugGuide.net, 24 sierpnia 2015 [dostęp 2025-02-16].
W Polsce obserwowany rzadko. Sama obecność chrząszcza na terenie kraju przez długi czas nie była oficjalnie potwierdzona. Notowany był ze Śląska i okolic Ojcowa, jednak nie istniały dowody okazowe na jego występowanieClitostethus arcuatus [online], Baza BioMap [dostęp 2025-02-16]. Pierwsze potwierdzenie obecności gatunku w Polsce pochodzi z Kluczborka z 2005 roku. Później obserwowany w okolicach Poznania i Wrocławia, a także w Warszawie, Łodzi i Zielonej GórzeClitostethus arcuatus [online], Insektarium, 11 kwietnia 2017 [dostęp 2025-02-16]Piotr Ceryngier, Jerzy Romanowski, Biedronkowate (Coleoptera: Coccinellidae) Pola Mokotowskiego w Warszawie, Prace i Studia Geograficzne 65 (1), s. 67-72, 2020.Clitostethus arcuatus [online], iNaturalist [dostęp 2025-02-16].
Przypisy
Kategoria:Biedronkowate Kategoria:Chrząszcze Argentyny Kategoria:Chrząszcze Boliwii Kategoria:Chrząszcze Chile Kategoria:Chrząszcze Europy Kategoria:Chrząszcze Iraku Kategoria:Chrząszcze Iranu Kategoria:Chrząszcze Makaronezji Kategoria:Chrząszcze Peru Kategoria:Chrząszcze Rosji Kategoria:Chrząszcze Stanów Zjednoczonych Kategoria:Chrząszcze Syrii Kategoria:Chrząszcze Turcji Kategoria:Chrząszcze Zakaukazia Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1794 roku