Katedra Świętego Krzyża (niem. Dom zum Heiligen Kreuz, znana również jako Nordhäuser Dom) – rzymskokatolicka świątynia znajdująca się w niemieckim mieście Nordhausen. Dawna kolegiata, nosi tytuł honorowy Dom, mimo że nigdy nie była siedzibą biskupa.
Historia W 961 roku królowa Matylda von Ringelheim założyła w Nordhausen żeńską kapitułę dla wdów. Około 1130 wzniesiono tu romańską bazylikę, z której do dziś zachowała się jedynie krypta. Cesarz Otton III przypuszczalnie podarował świątyni relikwie Krzyża Świętego. Od 1158 przeorysza kapituły była jednocześnie właścicielką Nordhausen. W 1220 Fryderyk II Hohenstauf przekształcił wspólnotę w męską kapitułę kolegiacką. W 1267 roku konsekrowano prezbiterium, a ok. 1300 roku wzniesiono gotycki korpus nawowy. Wyposażenie kościoła zostało zniszczone podczas wojny trzydziestoletniej. W 1675 roku relikwie Krzyża sprzedano do Duderstadt z powodu problemów finansowych. Kapitułę zsekularyzowano w 1810 roku, od tej pory dawna kolegiata służy jako kościół parafialny. W 1843 roku i w latach 1927–1929 świątynię wyremontowano, częściowo z pieniędzy przekazanych przez państwo. W 1927 roku nuncjusz Eugenio Pacelli, późniejszy papież Pius XII, podarował świątyni relikwie Krzyża Świętego z okazji tysiąclecia miasta. Podczas II wojny światowej dwa dzwony zarekwirowano na cele wojenne, a wskutek bombardowania z 4 kwietnia 1945 spłonęła 1/3 dachu i zniszczone zostały witraże. Po zakończeniu wojny świątynię przykryto tymczasowym dachem. W 1962 roku zawieszono dwa nowe dzwony, a w 1964 zrekonstruowano gotycki dach.
Architektura i wyposażenie Świątynia romańsko-gotycka, trójnawowa, o układzie halowym. Do prezbiterium przylegają dwie wieże, do obu z nich dostawione są absydy. Nawę główną przykrywa sklepienie gwiaździste, a nawy boczne – sieciowe. Pod korpusem nawowym znajduje się romańska krypta. Prezbiterium zdobią rzeźbione stalle z lat 1370–1400. Barokowy ołtarz główny wykonano w 1726 roku, obecny wygląd uzyskał po przebudowie z roku 1914. Zdobi go obraz ze sceną ostatniej wieczerzy oraz figury świętych: Marii, Matyldy, Heleny, Józefa i Jana Nepomucena. W kościele przechowywany jest obraz Madonny z Dzieciątkiem z około roku 1420, przypisywany Konradowi von Soestowi. Malunek został odkryty w szafie katedralnej zakrystii w 1894 roku. Organy wykonano w 1964 roku w warsztacie w Bonn, pierwotnie znajdowały się w sali koncertowej . W 1993 roku zdemontowano je, a trzy lata później zrekonstruowano w zmodyfikowanej formie w katedrze w Nordhausen. Składają się z 3 manuałów i 4923 piszczałek zgrupowanych w 56 głosów. Na wieżach katedry zawieszono łącznie cztery dzwony. Trzy większe są bujane, a najmniejszy i zarazem najstarszy dzwon wybija kwadranse. Dane dzwonów: +ImięWagaŚrednicaTonRok odlaniaLudwisarniaSchlagglocke130 kg63,7 cm~f'1477nieznanaMarien- und Nothelferglocke~600 kg99 cmgis'1961Schilling, ApoldaMathildenglocke~1200 kg126 cme'Benigna/Marienglocke/Heilig-Kreuz-Glocke~2000 kg146 cmcis'ok. 1480Claus Misner
Galeria
Przypisy
Katedra Świętego Krzyża Kategoria:Zabytkowe kościoły w Niemczech Kategoria:Kościoły w diecezji Erfurtu Kategoria:Kościoły w Turyngii Kategoria:Architektura romańska w Niemczech Kategoria:Architektura gotyku w Niemczech Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Świętego Krzyża