Antoni Jan Herliczka (ur. ok. 1723-1724, zm. 14 marca 1808 w HaćkachRomaniuk Z., 2016: Antoni Jan Herliczka – nowe fakty z biografii. Bielski Almanach Historyczny, 1, s. 134.) – malarz czynny w Polsce w XVIII w.
Brak jest informacji nt. wczesnych etapów życia i nauki HerliczkiNieciecki 2006, s. 235.. Przypuszcza się, że pochodził prawdopodobnie z CzechNieciecki 2006, s. 238.Prószyńska 1979, s. 52.. Pierwsze źródłowe wzmianki o nim są z dokumentów z 1749 i informują, że był czeladnikiem malarza Jerzego Wilhelma Neunhertza w WarszawieNieciecki 2006, s. 235, 241. i w tym samym roku otrzymał pierwsze samodzielne zlecenie od Jana Klemensa BranickiegoNieciecki 2006, s. 262.. Z tym magnatem i jego rodziną związał się odtąd na stałeNieciecki 2006. (od 1753 umową jako malarz nadwornyNieciecki 2006, s. 242, 243, 250, 262.), choć czasami, zwłaszcza po śmierci J.K. Branickiego przyjmował też zamówienia innych osóbNieciecki 2006., w tym króla Stanisława Augusta PoniatowskiegoNieciecki 2006, s. 271, 274.. Mieszkał w Białymstoku w domu miejskim należącym do Branickiego, który ostatecznie otrzymał na własność w 1771Nieciecki 2006, s. 252.. Pod koniec życia osiadł w Haćkach, gdzie już wcześniej dzierżawił wójtowstwo, a w 1780 otrzymał je na własność wraz z ziemiąRomaniuk 2016, s. 132, 133..
Ożenił się z mieszkanką Białegostoku Marianną z d. Paszkowską, ślub wzięli w 1754, miał 3 córki i pięciu synów. Najstarszy z nich, Józef Henryk, został malarzemNieciecki 2006, s. 246, 247..
A. Herliczka reprezentował sztukę późnego barokuNieciecki 2006, s. 227.. Zdecydowaną większość prac malarskich stworzył w Białymstoku i jego okolicach. Wykonywał głównie malowidła naścienne, ale tworzył również portrety, obrazy religijne i pejzaże, także kopie obrazów innych artystówNieciecki 2006, s. 251, 270, 272, 274.Prószyńska 1979, s. 53., a czasami malował pojazdy konne (karetę i kolaskę) BranickichNieciecki 2006, s. 266, 273..
Wybrane realizacje A. Herliczki 1750 – malowidła naścienne w kościele św. Stanisława w Siedlcach 1751 – freski w kościele w Białymstoku 1754 – malowidła naścienne w pałacu Branickich w Warszawie, prawdopodobnie pracował tam już wcześniej, w okresie 1746-1748, ale pod kierunkiem Neunhertza od 1754 – malowidła naścienne w kompleksie pałacowym Branickich w Białymstoku, malował tam kolejne pomieszczeniach z przerwami co najmniej do 1773Nieciecki 2006, s. 262, 263, 267.. 1755 i 1766 – freski w pałacyku Braniewskich w StołowaczuNieciecki 2006, s. 263, 264. 1756-1758 – freski w pałacu Branickich w Choroszczy i w kościele w tej miejscowości (pracował tam również w 1763 i 1764)Nieciecki 2006, s. 264, 265, 268, 269. 1761 – freski w kościele św. Katarzyny i Świętej Trójcy w TyczynieNieciecki 2006, s. 267.Nieciecki J., 1998: Tyczyńskie malowidła Antoniego Herliczki, wybitnego malarza dworu Jana Klemensa Branickiego. W: Zielecki A. (red.): Z dziejów Tyczyna i regionu. Tyczyn, s. 373–401. 1774 – malowidła w dworze w JordanowicachNieciecki 2006, s. 271, 286. 1776, 1777 malowidła naścienne w warszawskim Pałacu Myślewickim na terenie Łazienek Królewskich na zamówienia króla S. PoniatowskiegoNieciecki 2006, s. 271, 272. malowidła na fasadach niektórych budynków w BiałymstokuNieciecki 2006, s. 270. 1792 – obrazy ołtarzowe dla kościoła św. Wawrzyńca w DolistowieNieciecki 2006, s. 228, 261, 274. W starszej literaturze (np.) twierdzono, że wszystkie prace Herliczki zostały zniszczone lub zaginęły, jednak w XXI w. wykazano, że część dorobku artysty przetrwałaNieciecki 2006.Romaniuk 2016, s. 133..
Przypisy
Bibliografia Nieciecki J., 2006: Koleje życia Antoniego Herliczki, malarza polskiego XVIII wieku. Roczniki Humanistyczne, 54 (4), s. 225–290. Prószyńska Z., 1979: Herliczka Antoni. W: Bartnicka-Górska H. i in.: Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających, tom III. Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Polska Akademia Nauk, s. 52, 53.
Kategoria:Polscy malarze barokowi Kategoria:Malarze związani z Białymstokiem Kategoria:Urodzeni w XVIII wieku Kategoria:Zmarli w 1808