U-568

U-568 – niemiecki okręt podwodny typu VIIC z okresu II wojny światowej. Wyporność U-Boota wynosiła 769 ton w położeniu nawodnym i 871 ton pod wodą, a jego główną bronią było 14 torped o kalibrze 533 mm, wystrzeliwanych z pięciu wewnętrznych wyrzutni. Jednostka rozwijała na powierzchni maksymalną prędkość 17,6 węzła, jej zasięg przy prędkości 10 węzłów wynosił 8500 Mm.

Okręt został zwodowany 6 marca 1941 roku w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu, a 1 maja 1941 roku wcielono go do służby w Kriegsmarine. Pływając w składzie i , U-568 odbył pięć patroli bojowych, podczas których zatopił jeden statek o pojemności 6023 BRT i dwie korwety o łącznej wyporności 1850 ton oraz uszkodził niszczyciel o wyporności 1630 ton. 29 maja 1942 roku na północny wschód od Tobruku U-Boot został zatopiony bombami głębinowymi przez brytyjskie niszczyciele.

Projekt i budowa

Jednostki typu VIIC były kolejnym ewolucyjnym ulepszeniem najliczniej budowanych w Niemczech okrętów typu VII. Poprzednik – typ VIIB – miał zbyt mały zasięg i za mało miejsca pod pokładem, by można było zainstalować sonar. Opracowany w 1938 roku projekt nowego okrętu różnił się od poprzedniej wersji m.in. zwiększoną grubością blach kadłuba sztywnego (z 16 do 18,5 mm, co zwiększyło maksymalną głębokość zanurzenia z 200 metrów do 250–280 metrów), przedłużeniem kadłuba o 60 cm i kiosku o 30 cm oraz powiększeniem zbiorników paliwa o 5,4 m³, co poprawiło zasięg. Powiększone rozmiary pozwoliły na instalację aktywnego sonaru , który uzupełniał pasywny Gruppenhorchgerät (GHG). Do zakończenia wojny do służby weszło 568 okrętów typu VIIC.

U-568 zamówiono 24 października 1939 roku. Został zbudowany w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu jako jeden z 171 okrętów typu VIIC zamówionych w tej wytwórni. U-568 otrzymał numer stoczniowy 544 (Werk 544). Stępkę okrętu położono 27 kwietnia 1940 roku, a zwodowany został 6 marca 1941 roku.

Dane taktyczno-techniczne left|thumb|Wnętrze przedziału silników wysokoprężnych U-568 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej. Długość całkowita wynosiła 67,1 metra, szerokość 6,2 metra i zanurzenie 4,74 metra. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 9,6 metra. Wykonany ze stali pancernej CM 351 o grubości 18,5 mm kadłub sztywny miał 50,5 metra długości i 4,7 metra szerokości. Podzielony był grodziami na sześć przedziałów wodoszczelnych: (od dziobu): I – przedział torpedowy ze sterami głębokości oraz GHG, II – przedział akumulatorów wraz z pomieszczeniami załogi, magazynem amunicji i toaletą, III – centrala z pomieszczeniem wielofunkcyjnym (mieszczącym drugą baterię akumulatorów, pomieszczenia załogi i kambuz), IV – przedział silników spalinowych, V – przedział silników elektrycznych, VI – rufowy przedział torpedowy ze sterami kierunku i głębokości. Kadłub ciśnieniowy otoczony był kadłubem lekkim wykonanym z blach o grubości 4–8 mm. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 769 ton, a w zanurzeniu 871 ton.

Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne Krupp-Germaniawerft F46 z doładowaniem o łącznej mocy 3200 KM przy 470-490 obr./min, a pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym prądu stałego BBC GG UB720/8 o łącznej mocy 750 KM przy 295 obr./min. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby, zapewniając maksymalną prędkość 17–17,6 węzła na powierzchni i 7,6 węzła w zanurzeniu. Zasięg wynosił 8500 Mm przy prędkości 10 węzłów w położeniu nawodnym (3250 Mm przy prędkości maksymalnej) oraz 80 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą (130 Mm przy 2 węzłach). Zbiorniki mieściły 113,47 tony paliwa, a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów AFA 33 MAL 800 E po 62 ogniwa o łącznej pojemności 9160 Ah, masie 62 tony i czasie rozładowania 20 godzin. Dopuszczalna głębokość zanurzenia okrętu wynosiła 100 metrów, a głębokość zgniecenia 250–280 metrów.

Okręt wyposażony był w pięć wyrzutni torped kalibru 533 mm (cztery na dziobie i jedną rufową), z łącznym zapasem 14 torped (wymiennie okręt mógł przenosić 26 min typu TMA lub 39 min typu TMB). Uzbrojenie artyleryjskie stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 88 mm SK C/35 L/45, z zapasem amunicji wynoszącym 220–250 naboi oraz pojedyncze działko przeciwlotnicze kalibru 20 mm C/38 L/65. Jednostka wyposażona też była w pasywny sonar GHG i aktywny , a do obserwacji służyły dwa peryskopy Zeissa: bojowy i nocny.

Załoga okrętu składała się z czterech oficerów oraz 40 podoficerów i marynarzy.

Służba U-568 został wcielony do służby w Kriegsmarine 1 maja 1941 roku. Dowództwo okrętu objął kpt. mar. (niem. Kapitänleutnant) , dowodzący wcześniej U-10. U-Boot otrzymał numer poczty polowej M 42 161. Do 1 sierpnia 1941 roku załoga jednostki przechodziła szkolenie w składzie , operując z Kilonii.

Pierwszy rejs bojowy 3 sierpnia 1941 roku U-568 wyszedł z Trondheim, udając się na swój pierwszy wojenny patrol. W dniach 10–23 sierpnia okręt wchodził w skład wilczego stada „Grönland”. 12 sierpnia o godzinie 3:11 na południe od Islandii U-Boot wystrzelił torpedy w kierunku statków płynących w konwoju ON-4, trafiając w brytyjską korwetę typu Flower o wyporności 925 ton z 4. Grupy Eskortowej. Ugodzony w okolicy mostka okręt przełamał się na pół i natychmiast zatonął na pozycji , a z jego załogi składającej się z pięciu oficerów i 61 marynarzy nikt się nie uratował. Następnie U-568 bez uszkodzeń przetrwał kontratak eskorty, jednak utracił kontakt z konwojem. Między 23 sierpnia a 2 września U-Boot operował w ramach stada „Kurfürst”, a następnie (od 2 do 8 września) przyporządkowany był do stada .

Okręt dopłynął do bazy w Saint-Nazaire 10 września, po 39 dniach spędzonych w morzu.

Drugi rejs bojowy 9 października U-568 wyszedł z Saint-Nazaire na swój drugi atlantycki patrol. W tym rejsie na pokładzie U-Boota staż dowódczy przechodził por. mar. (niem. Oberleutnant zur See) . 16 października o godzinie 1:14 okręt wystrzelił salwę trzech torped w kierunku płynących w konwoju , z których dwie trafiły w zbudowany w 1920 roku brytyjski parowiec „Empire Heron” o pojemności 6023 BRT, transportujący ładunek 7673 ton siarki na trasie Freeport – Sydney – Manchester. Statek natychmiast zatonął na pozycji , a na jego pokładzie śmierć poniosły 42 z liczącej 43 osoby załogi (jedyny uratowany został podjęty z morza przez brytyjską korwetę , jednak zginął następnego dnia na zatopionym w wyniku storpedowania okręcie). O 4:15 U-Boot wystrzelił kolejne cztery torpedy w kierunku uniemożliwiającego zajęcie korzystnej pozycji do dalszych ataków na konwój amerykańskiego niszczyciela (1630 ton). Okręt został trafiony w prawą burtę przez jedną torpedę na przybliżonej pozycji , a w wyniku eksplozji zginęło 11 i odniosło rany 22 członków załogi. Uszkodzona jednostka w eskorcie niszczycieli i dotarła 19 października do Hvalfjörður na Islandii, gdzie została poddana naprawie. Storpedowanie przez U-568 neutralnego wówczas okrętu zostało wykorzystane przez prezydenta USA Franklina D. Roosevelta do zwiększenia poparcia amerykańskiej opinii publicznej dla jego decyzji o współeskortowaniu przez US Navy alianckich konwojów na północnym Atlantyku w ramach tzw. „patroli neutralności”. O godzinie 5:49 U-568 został dostrzeżony przez kanadyjską korwetę , która niecelnie ostrzelała U-Boota z działa. O 6:02 okręt podwodny wystrzelił w kierunku napastnika równie niecelną torpedę, a następnie wykonał alarmowe zanurzenie, nie odnosząc uszkodzeń w wyniku ataku bombami głębinowymi ze strony korwety.

Między 21 a 31 października U-Boot wchodził w skład wilczego stada . 7 listopada okręt podwodny powrócił do bazy w Saint-Nazaire, po 30 dniach spędzonych w morzu. Dowódca nie otrzymał żadnej kary za atak na amerykański neutralny niszczyciel, który wykonał wbrew rozkazowi Hitlera dotyczącemu unikania incydentów z okrętami US Navy.

Trzeci rejs bojowy Trzeci patrol załogi U-Boota rozpoczął się 4 grudnia 1941 roku, kiedy to okręt wyszedł z Saint-Nazaire z zadaniem przedarcia się na Morze Śródziemne. 24 grudnia o godzinie 1:35 w odległości około 100 Mm na zachód od Aleksandrii U-568 wystrzelił salwę czterech torped w kierunku brytyjskiej korwety o wyporności 925 ton, ratującej rozbitków z zatopionego poprzedniego dnia przez brytyjskiego statku . Trafiony przez jedną z torped okręt przełamał się na dwie części i zatonął wraz z całą, liczącą 59 osób załogą na pozycji (w wyniku ataku zginęło też 47 członków załogi oraz nieznana liczba artylerzystów i jeńców z „Shuntien”).

1 stycznia 1942 roku okręt został przyporządkowany do w La Spezia. 9 stycznia nieopodal Sidi Barrani (na pozycji ) okręt podwodny stał się celem ataku przeprowadzonego przez łódź latającą Short Sunderland X z brytyjskiej , doznając niewielkich uszkodzeń. 17 stycznia po 45 dniach spędzonych w morzu okręt dotarł do bazy w La Spezia.

Czwarty rejs bojowy 2 marca U-Boot wyszedł z La Spezia na swój czwarty patrol, kierując się w stronę wybrzeży Egiptu. Po bezowocnym rejsie okręt powrócił do bazy 30 marca, spędzając w morzu 29 dni.

Piąty rejs bojowy i utrata okrętu 21 maja 1942 roku U-568 opuścił bazę w La Spezia, udając się na swój piąty wojenny patrol. Rankiem 28 maja na północny wschód od Tobruku okręt podwodny został zlokalizowany przez samolot bombowy Bristol Blenheim S z brytyjskiej , który wykonał atak bombami głębinowymi uszkadzając zbiornik paliwa U-Boota. 29 maja o godzinie 5:00 na pozycji U-568 został zatopiony przez brytyjskie okręty: niszczyciel HMS „Hero” (H99) oraz niszczyciele eskortowe i , które przeprowadziły 11 ataków zrzucając około 100 bomb głębinowych, a po wynurzeniu okrętu podwodnego ostrzelały go ogniem artyleryjskim. Ocalała cała, licząca w tym rejsie 47 osób załoga U-Boota, która trafiła do niewoli.

Podsumowanie działalności bojowej U-568 odbył pięć patroli bojowych, spędzając w morzu 151 dni. W ich trakcie zatopił jeden statek o pojemności 6023 BRT i dwie korwety o łącznej wyporności 1850 ton oraz uszkodził niszczyciel o wyporności 1630 ton, na pokładach których zginęło co najmniej 225 osób. Pełne zestawienie strat przedstawia poniższa tabela:

+ Lista zatopionych i uszkodzonych jednostek Data Nazwa Państwo Tonaż Los jednostki 12 sierpnia 1941 925 zatopiony 16 października 1941 „Empire Heron” 6023 zatopiony 17 października 1941 1630 uszkodzony 28 lipca 1943 925 zatopiony RAZEM zatopione: 3 uszkodzone: 1

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Nazwy okrętów niemieckich Kategoria:Niemieckie okręty podwodne typu VII zatopione podczas II wojny światowej Kategoria:Niemieckie okręty podwodne zatopione bombami głębinowymi Kategoria:Okręty podwodne typu VIIC Kategoria:Okręty zbudowane w Blohm + Voss Kategoria:Statki i okręty zatopione na Morzu Śródziemnym