Stanisław Kossuth

Stanisław Marek Romuald Kossuth (ur. 2 października 1893 w Myszkowie, zm. 20 maja 1968 w Katowicach) – polski inżynier górnictwa, żołnierz I Brygady Legionów Polskich, oficer piechoty rezerwy Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, pracownik Okręgowego Urzędu Górniczego i Głównego Instytutu Górnictwa, docent.

Życiorys Syn Aleksandra i Aleksandry z Piotrowiczów, urodzony 2 października 1893 roku w Myszkowie. Ojciec był inżynierem technologiem, taksatorem Wzajemnego Towarzystwa Ubezpieczeń od Ognia. Rodzina Stanisława Kossutha była pochodzenia węgierskiego – jego pradziadek w okresie Sejmu Czteroletniego podjął służbę w polskim wojsku i pozostał w Polsce, a jego stryj Stefan Kossuth był redaktorem „Przeglądu Technicznego”. Uczęszczał początkowo do rosyjskiego gimnazjum w Kielcach. Brał udział w strajku szkolnym, po czym przeniósł się do tamtejszej polskiej szkoły. Po uzyskaniu matury w Miejskiej Szkole Handlowej w Kielcach (późniejsze II Liceum Ogólnokształcące im. Jana Śniadeckiego w Kielcach), w 1910 roku był przez rok studentem chemii na Uniwersytecie w Liège i przez rok wolnym słuchaczem Uniwersytetu Jagiellońskiego, uczęszczając jednocześnie do Szkoły Nauk Politycznych. W 1912 roku rozpoczął studia w w Przybramie. W tym samym roku wstąpił do Drużyn Strzeleckich.

Podczas I wojny światowej, w 1914 roku wstąpił do Legionów Polskich, gdzie początkowo przydzielono go do IV batalionu Tadeusza Furgalskiego, a następnie służył w K.K.M. 5 pułku piechoty w składzie I Brygady. Awansował od szeregowca do sierżanta. W 1917 roku, bezpośrednio przed internowaniem, odszedł z Legionów. Za postawę wykazaną w walce, podczas której, „jako dowódca plutonu odznaczył się stanowczością, zimną krwią i odwagą”, 17 maja 1922 roku odznaczono go orderem wojskowym „Virtuti Militari” V klasy, a we wniosku o jego nadanie, czytamy m.in.:

Kontynuował studia, uzyskując w 1919 roku tytuł inżyniera górnictwa. Dyplom inżyniera nostryfikował na Akademii Górniczej w Krakowie w 1932 roku. Po studiach przez trzy miesiące pracował w kopalni galmanu „Bolesław” k. Olkusza, potem przez dziesięć miesięcy w kopalni „Hrabia Renard” (później „Sosnowiec”) w Sosnowcu. W 1920 roku został zwolniony za odmowę pracy podczas strajku górników. W tym też roku przez trzy miesiące służył w Wojsku Polskim, gdzie otrzymał przydział do 1 pułku czołgów. Nie mogąc znaleźć zatrudnienia w dużych zakładach, przez parę lat pracował w małych kopalniach, m.in. prowadzonych przez firmę Knothe i Przedpełski, a później przez kilka miesięcy w kopalni węgla brunatnego „Ochle” w Wielkopolsce, w okolicach Koła i Konina.

Po przyłączeniu części Górnego Śląska do Polski, w 1923 roku zaczął pracę w Okręgowym Urzędzie Górniczym w Katowicach, będąc w latach 1926–1937 jego naczelnikiem. Opracował tam ulepszone metody eksploatacji kopalin. W 1924 roku wstąpił do Stowarzyszenia Polskich Inżynierów Górniczych i Hutniczych, gdzie najpierw był sekretarzem, a następnie wiceprezesem Zarządu Głównego. Należał wraz z Brunonem Buzkiem, Andrzejem Madeyskim, Gustawem Różyckim i Benedyktem Wiszniewskim do grupy młodych inżynierów, którzy w latach 1925–1926 wysunęli program polonizacji górnośląskiego przemysłu, przeciwstawiając się polityce ugody z Niemcami. W latach 1929–1939 przewodniczył Komisji Pojednawczej i Arbitrażowej w Katowicach, która rozstrzygała spory pomiędzy pracodawcami a robotnikami. W latach 1930–1938 był redaktorem „Przeglądu Górniczo-Hutniczego”. W 1937 roku został naczelnikiem Wydziału Górnictwa Węglowego w Ministerstwie Przemysłu i Handlu. Jego działalność w ministerstwie zmierzała do ograniczenia swobody działania prywatnego kapitału w górnictwie na rzecz państwa. W latach międzywojennych mieszkał w Katowicach przy ulicy Tadeusza Kościuszki 48. Na stopień kapitana rezerwy został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1939 i 7. lokatą w korpusie oficerów piechoty.

W czasie II wojny światowej przebywał w Warszawie i Radomiu, gdzie od 1941 roku był dyrektorem technicznym przedsiębiorstwa Radomski Torf. W 1940 roku był jednym z założycieli tajnej organizacji polskich inżynierów górnictwa, która przygotowywała plany przejęcia górnictwa przez polskie władze po wyzwoleniu Górnośląskiego Zagłębia Węglowego.

31 lutego 1945 roku rozpoczął pracę w Centralnym Zarządzie Przemysłu Węglowego. W latach 1948–1965 pracował w Głównym Instytucie Górnictwa (pierwotnie pod nazwą Główny Instytut Paliw Naturalnych) jako kierownik Działu Koordynacji Prac Naukowych i naczelny redaktor prac naukowych instytutu, a potem jako doradca naukowy. Kierował m.in. badaniami nad geograficznym rozmieszczeniem różnych typów węgli w pokładach siodłowych GZW oraz pracami nad określeniem urabialności węgli.

W latach 1945–1950 był redaktorem naukowym „Przeglądu Górniczego”. Był także członkiem Rady Naukowej Śląskiego Instytutu Naukowego w Katowicach oraz wiceprzewodniczącym Komisji Tradycji i Muzealnictwa Górniczego Zarządu Głównego Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Górnictwa. Prowadził badania m.in. w zakresie historii polskiego górnictwa. 2 lipca 1959 roku za działalność naukową został mu przyznany tytuł docenta. Ze względu na stan zdrowia 1 października 1965 roku przeszedł na emeryturę, prowadząc dalej badania naukowe.

Był żonaty z Marią Zelinger, z którą miał córkę Irenę i syna Andrzeja.

Zmarł 20 maja 1968 roku w Katowicach.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 6597 – 17 maja 1922 Krzyż Niepodległości – 13 kwietnia 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski – 1958 Krzyż Walecznych dwukrotnie – 16 września 1922 „za udział w b. Legionach Polskich” Złoty Krzyż Zasługi – 1946 Krzyż Legionowy Odznaka „Za wierną służbę” Złota Odznaka „Zasłużonemu w Rozwoju Województwa Katowickiego”

Upamiętnienie Jedna z ulic Osiedla Witosa w Katowicach otrzymała nazwę Stanisława Kossutha.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci II Liceum Ogólnokształcącego w Kielcach Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Liège Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego (okres zaborów) Kategoria:Członkowie Polskich Drużyn Strzeleckich Kategoria:Kapitanowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni w Myszkowie Kategoria:Ludzie związani z Katowicami Kategoria:Ludzie związani z Olkuszem Kategoria:Ludzie związani z Przybramem Kategoria:Ludzie związani z Radomiem Kategoria:Ludzie związani z Sosnowcem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Legionowym Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Za wierną służbę” Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Zasłużonemu w Rozwoju Województwa Katowickiego” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Polscy inżynierowie górniczy Kategoria:Pracownicy Śląskiego Instytutu Naukowego w Katowicach Kategoria:Urodzeni w 1893 Kategoria:Zmarli w 1968 Kategoria:Żołnierze I Brygady Legionów Polskich