Złoto rodzime – rzadki minerał z gromady pierwiastków rodzimych, którego głównym składnikiem jest metaliczne złoto.
Słowo „złoto” wywodzi się pośrednio od sanskryckiego określenia oznaczającego ten metal. Łacińska nazwa aurum, od której pochodzi symbol chemiczny Au, wiąże się z wyrazem Aurora („jutrzenka”).
Właściwości Rzadko tworzy kryształy o pokroju sześcianów, ośmiościanów lub dwunastościanów rombowych. Czasami wykazuje pokrój płytkowy, blaszkowy, a także słupkowy, prętowy igiełkowy bądź włoskowy. Zwykle obserwuje się jego skupienia o budowie zbitej, ziarnistej, włóknistej, drzewiastej, pierzastej, blaszkowej, łuskowej, kulistej, szkieletowej lub skorupowej. Tworzy też dendryty, druty, nieforemne wrostki (wpryśnięcia), impregnacje i naloty. Często spotykany jako ziarna (detrytyczne) oraz drobny pył tzw. złota mąka. Niekiedy tworzy nieregularne grudki, a także bryłki zwane samorodkami. Jest izostrukturalne ze srebrem i miedzią rodzimą. Jest minerałem nieprzezroczystym, bardzo plastycznym, stanowiącym dobry przewodnik zarówno ciepła, jak i elektryczności. Wyjątkowo odporne na czynniki zewnętrzne w tym np. na oddziaływanie innych związków chemicznych. Spotykany w formie bliźniaków. Nierozpuszczalne w kwasach. Rozpuszcza się w rtęci i roztworach cyjanków oraz polisiarczków.
Odmiany Często zawiera domieszki innych metali. Tworzy kryształy mieszane ze srebrem (elektrum), rtęcią (amalgamat złota), miedzią (cuproaudryt), palladem (porpezyt), rodonem (rhodyt), itrem (irauryt), platyną (złoto platynowe) oraz bizmutem (maldonit); także z tellurem, selenem i antymonem.
Występowanie Tworzy dwa podstawowe typy złóż: pierwotne i wtórne. Występuje w hydrotermalnych żyłach kwarcowych, wysoko- i średniotemperaturowych, siarczkowych w aluwiach rzecznych. Spotykane także w piaskowcach i zlepieńcach. Może powstawać w skałach osadowych (np. wapienie czy czarne łupki). Współwystępuje najczęściej z kwarcem, arsenopirytem, pirytem, pirotynem, barytem, galeną, sfalerytem, tellurkami, turmalinem i fluorytem.
Miejsce występowania mały|245x245px|Samorodek złota z Kolorado Występuje przede wszystkim w RPA, Kanadzie, USA (Kalifornia, Dakota Południowa, Nevada, Kolorado), Australii, Rosji, Brazylii, Rumunii czy Chin. Znane także m.in. z Egiptu, Kolumbii czy Niemiec. W Polsce znane głównie z Dolnego Śląsku, przede wszystkim utworów aluwialnych dorzecza Izery, Kwisy i Bobru. Największe koncentracje występują w rejonie Złotoryi, Legnicy, Hali Izerskiej, Karpacza, Jeleniej Góry czy Szklarskiej Poręby. W obrębie Dolnego Śląska spotykane się także w żyłach kruszcowych i kwarcowych, tworząc zazwyczaj domieszki w różnych minerałach kruszcowych (np. chalkopiryt czy galena) znane są głównie ze Złotego Stoku, Radzimowic czy Kletna. Występuje także w górach Świętokrzyskich (Miedzianka) i Tatrach.
Przypisy
Kategoria:Pierwiastki rodzime