Zygmunt Wnuk (ur. 13 sierpnia 1942 w Przedborzu, zm. 8 września 2016 we Krzydlinie Małej) – polski botanik, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Rzeszowskiego, inicjator utworzenia Przedborskiego Parku Krajobrazowego.
Edukacja Ukończył Liceum Ogólnokształcące w Przedborzu oraz studium nauczycielskie w Częstochowie, a następnie podjął studia na Wydziale Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu Łódzkiego. W 1969 r. uzyskał tytuł magistra biologii w zakresie botaniki na podstawie pracy pt. Roślinność torfowiskowa i borowa Uroczyska Piskorzeniec.
Praca zawodowa W latach 1963–1964 pracował jako nauczyciel biologii i chemii w szkole podstawowej w Grodziszczu oraz liceum wieczorowym w Świdnicy Śląskiej.
W latach 1968–1983 pracował w Katedrze Systematyki i Geografii Roślin Uniwersytetu Łódzkiego początkowo na etacie naukowo technicznym (1968–1969), a następnie jako asystent (1969–1974) i adiunkt (1974–1983). W tym okresie uzyskał tytuł doktora na podstawie rozprawy pt. Zbiorowiska chwastów segetalnych Pasma Przedborsko-Małogoskiego i przyległych terenów napisanej pod kierunkiem Jakuba Mowszowicza (1974). Należał do łódzkiego oddziału Polskiego Towarzystwa Botanicznego.
W latach 1983–1993 pracował w Akademii Rolniczej w Krakowie – Zamiejscowym Wydziale Ekonomiki Produkcji Obrotu Rolnego w Rzeszowie początkowo jako adiunkt, a następnie jako docent. W tym okresie uzyskał tytuł doktora habilitowanego na podstawie pracy pt. Zbiorowiska segetalne Wyżyny Częstochowskiej na tle zbiorowisk segetalnych Polski (1989). Pełnił funkcję kierownika Pracowni Botaniki. Był założycielem i opiekunem Koła Naukowego Ochrony Przyrody.
W latach 1993–2014 pracował w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Rzeszowie i powołanym w jej miejsce (w 2001 r.) Uniwersytecie Rzeszowskim jako profesor nadzwyczajny. Pełnił funkcję kierownika Zakładu Turystyki i Ochrony Przyrody Instytutu Wychowania Fizycznego i Zdrowotnego. W latach 2005–2008 był prodziekanem Wydziału Wychowania Fizycznego Uniwersytetu Rzeszowskiego. Pełnił rolę opiekuna kola naukowego. Przeszedł na emeryturę w 2014 r.
Dorobek naukowy Zainteresowania naukowe Zygmunta Wnuka obejmowały florystykę, fitosocjologię, fitogeografię, geobotanikę oraz ekologię roślin ze szczególnym uwzględnieniem fitocenoz segetalnych oraz ochrony przyrody i wpływu turystyki na ekosystemy obszarów chronionych. Dokumentacje projektowe, które powstały w wyniku prac naukowo-badawczych Zygmunta Wnuka pozwoliły na utworzenie rezerwatów przyrody: „Piskorzeniec”, „Murawy Dobromierskie”, „Czarna Rózga”, „Diabla Góra”, „Ewelinów”, „Góra Chełm”, „Szwajcaria Ropczycka”, „Stubno”, „Mójka” i „Wilcze”. Badania przyczyniły się do powstania parków krajobrazowych: Przedborskiego, Sulejowskiego, Spalskiego i Czarnorzecko-Strzyżowskiego. Łącznie był autorem lub współautorem 214 publikacjiPełne zestawienie prac Zygmunta Wnuka zob.: Bibliografia publikacji dr. hab. Zygmunta Wnuka (w:) Zygmunt Wnuk 1942-2016. Życie i praca Profesora Uniwersytetu Rzeszowskiego, naukowca, pedagoga i obrońcy przyrody, Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2018. S. 55-74.
Działalność społeczna W latach 1968–1990 należał do PZPR. Ponadto był członkiem licznych stowarzyszeń naukowych i społecznych m. in.:
Polskiego Towarzystwa Botanicznego, Polskiego Towarzystwa Herbologicznego, Ligi Ochrony Przyrody, Towarzystwa Przyjaciół Rzeszowa, Towarzystwa Miłośników Przedborza.
Działał w organach opiniodawczo-doradczych z obszaru ochrony przyrody. W latach 1986–1994 należał do Komisji Ochrony Krajobrazu Państwowej Rady Ochrony Przyrody. W 1994 r. zgłosił projekt utworzenia obszaru funkcjonalnego "Zielone Karpaty".
Działalność na rzecz Przedborza i Przedborskiego Parku Krajobrazowego Zygmunt Wnuk był pomysłodawcą utworzenia Przedborskiego Parku Krajobrazowego. Należał do zespołu tworzącego park a następnie do Rady Zespołu Nadpilicznych Parków Krajobrazowych. Obszarowi Przedborza i Przedborskiego Parku Krajobrazowego poświęcił liczne prace naukowe oraz popularnonaukowe o charakterze przewodników turystycznych, m.in.:
Przedborski Park Krajobrazowy (1998) Ścieżka przyrodniczo-historyczna w Przedborzu (1998) Przewodnik przyrodniczo-krajoznawczy Dolina Pilicy – województwo łódzkie (współautorstwo, 2003) Ścieżka przyrodniczo-historyczna im. prof. dr. hab. Jakuba Mowszowicza w Przedborzu nad Pilicą (2003)
Należał do Towarzystwa Miłośników Przedborza, w którym przez pewien okres (od 2008 r.) pełnił funkcję prezesa.
Odznaczenia
Medal 40-lecia Polski Ludowej (1984) Brązowy Krzyż Zasługi (1979) Złoty Krzyż Zasługi (1998) Złota Odznaka Honorowa Towarzystwa im. Marii Konopnickiej (2002) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2003)
Upamiętnienie W 2023 r. imieniem Zygmunta Wnuka nazwano park miejski w Przedborzu i odsłonięto poświęconą mu ławkę pamiątkową.
Przypisy
Kategoria:Ludzie urodzeni w Przedborzu Kategoria:Urodzeni w 1942 Kategoria:Zmarli w 2016 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Rzeszowskiego Kategoria:Polscy botanicy Kategoria:Polscy przyrodnicy Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Łódzkiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Rzeszowie Kategoria:Ludzie związani z Rzeszowem Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Botanicznego Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Członkowie Ligi Ochrony Przyrody Kategoria:Odznaczeni Brązowym Krzyżem Zasługi Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita)