Bezirk Mościska – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Mościska.
Historia Bezirk Mościska utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Mościska objął obszar o wielkości 6,3 mil², zamieszkany był przez 30.034 ludzi i podzielony na 37 gmin katastralnych, w tym jedno miasto (Mościska) i jedno miasteczko (Krukienice). Wszedł w skład cyrkułu przemyskiego, jako jeden z jego dziewięciu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. Powiat posiadał dwie eksklawy u jego południowej granicy: a) większą, obejmującą Jatwięgi, Kornice i Więckowice, oraz b) mniejszą, obejmującą samą Wolę Baraniecką.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów. Obszar zniesionego Bezirk Mościska wszedł wtedy w skład nowych powiatów mościskiego, przemyskiego i samborskiego (vide podział w tabeli poniżej)Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. 19 czerwca 1867 częściowo zmieniono granice tych powiatówVerordnung des Ministers des Innern vom 19 Juni 1867, betreffend mehrere Aenderungen der neuen administrativen Bezirks-Abgränzung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau.
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Mościska w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu1Mościska (M)25892961mościski2Podgać306350mościski3Czerniawa28231089mościski4Laszki Gościńcowe16481044mościski5Rzadkowice z Zakościelem751636mościski6Sokola40221397mościski7Balice34371315mościski8Hańkowice z Tułkowicami960435mościski9Hodynie969692mościski10Jatwięgi764270samborski19 czerwca 1867 włączono do powiatu mościskiego.11Koniuszki Nanowskie435212mościski12Krukienice (m)29211084mościski13Buchowice1395634mościski14Czyszki823296mościski15Kornice792410samborski16Krysowice962581mościski17Pakość716340mościski18Radenice1996865mościski19Strzelczyska1186929mościski20Lacka Wola28231088mościski21Buców2237972przemyski22Medyka z Chałupkami37001397przemyski23Poździacz1254563przemyski24Starzawa (ze Starzawą)43761327mościski25Szechynie1725843przemyski26Torki1801853przemyski27Moczerady988440mościski28Myślatycze z Brzowszczyzną1311488mościski29Ostrożec1103489mościski30Pnikut2253862mościski31Rudniki z Sułkowszczyzną i Zawadą20611682mościski32Rustweczko595189mościski33Tamanowice858391mościski34Lipniki1901724mościski35Trzcieniec22821131mościski36Więckowice z Wolą1369670samborski37Wola Baraniecka1240385samborski Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Mościska Mościska