Bezirk Nisko – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa była wieś Nisko.
Historia
Bezirk Nisko utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Nisko objął obszar o wielkości 11,7 mil², zamieszkany przez 29.776 ludzi i podzielony na 32 gminy katastralne, w tym jedno miasteczko (Rudnik). Wszedł w skład cyrkułu rzeszowskiego, jako jeden z jego jedenastu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. Na wschodzie, na małym odcinku, graniczył z Imperium Rosyjskim.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów. Obszar zniesionego Bezirk Nisko wszedł wtedy w skład nowych powiatów niskiego, kolbuszowskiego i tarnobrzeskiego (vide podział w tabeli poniżej)Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. 1 sierpnia 1878 zmieniono granice tych powiatów, tak że wszystkie gminy należące dawniej do Bezirk Nisko znalazły się w granicach powiatu niskiegoDziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1878, Nr 37 (s. 84, wykaz: ss.91–95).
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Nisko w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu 1Nisko z Malcami, Moskalami i Podwoliną10852305niski2Jeżowe z Trelą, Górką, Kowalami, Zagródkami i Błądkami74203417niski3Jata1210623niski4Soykowa820563niski5Zalesie1150671niski6Pławo ze Swołami i Chyłami9113794tarnobrzeski1 sierpnia 1878 włączono do powiatu niskiego.7Przyszów (Kameralny) z Krakowcem i Burdzami41301456niski8Słup-Maziarnia7830571niski9Kamień z Bagnem i Zagródkami89103585niski10Steinau950309niski11Nowosielec (vel Pieronka)7020508niski12Rudnik (m)54401889niski13Kopki27851046niski14Koziarnia1066niski15Tarnogóra2276474niski16Wolina z Nowąwsią670424niski17Kończyce2170309niski18Przędzel4400899niski19Racławice ze Świętoniówkami790438niski20Stróża690336niski21Łętownia z Ochodzą i Maydanem60001517niski22Wólka Łętowska502476niski23Łowisko26161000niski24Groble (vel Przybyszówka)2590423niski25Nart (Stary i Nowy)5205671kolbuszowski26Gwoździec1435553kolbuszowski27Cisów-Las750419kolbuszowski28Cholewiana Góra18101233niski29Stany-Załęże74401268niski30Bojanów i Gojanów6735860niski31Korabina865327kolbuszowski32Laski i Nowawieś960412niski Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Historia Niska Nisko