Bezirk Rozwadów – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Rozwadów.
Historia
Bezirk Rozwadów utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Rozwadów objął obszar o wielkości 6,8 mil², zamieszkany przez 24.027 ludzi i podzielony na 45 gmin katastralnych, w tym dwa miasteczka (Rozwadów i Radomyśl). Wszedł w skład cyrkułu rzeszowskiego, jako jeden z jego jedenastu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. Na zachodzie, północy i wschodzie Bezirk Rozwadów graniczył z Imperium Rosyjskim i był najdalej na północ wysuniętym powiatem Królestwa Galicji i Lodomerii (punkt ekstremalny znajdował się w Popowicach nad Wisłą).
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów. Obszar zniesionego Bezirk Rozwadów wszedł wtedy w całości skład nowego powiatu tarnobrzeskiegoVerordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator.
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Rozwadów w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu 1Rozwadów (m)3651749tarnobrzeski2Bąków z Bartnią Łąką835166tarnobrzeski3Brandwica i Księże KolanoTylko część. Główna część Księżego Kolana stanowiła odrębną gminę (vide nr 13).157tarnobrzeski4Charzewice z Suchym Borem, Karnatami i Posaniem4890767tarnobrzeski5Dąbrowa (Rzeczycka)1100166tarnobrzeski6Kępa145tarnobrzeski7Kochany–Spisano z Rzeczycą Długą.131tarnobrzeski8Mużyków21092tarnobrzeski9Przyłęk, Agatówka i Pilchów1110578tarnobrzeski10Rzeczyca Okrągła270233tarnobrzeski11Rzeczyca Długa i KochanyKochany stanowiły odrębną gminę (vide nr 7), lecz ich powierzchnia została spisana z Rzeczycą Długą.4725384tarnobrzeski12Wola Rzeczycka1005329tarnobrzeski13Księże Kolano13590tarnobrzeski14Jastkowice z Wólką, Paleniami, Kuziorami i Szwedami–Nie podano.1412tarnobrzeski15Turbia38301494tarnobrzeski16Wólka Turebska417tarnobrzeski17Ostrówek21077tarnobrzeski18Żabno1850707tarnobrzeski19Zbydniów z Dzierdziówką2030634tarnobrzeski20Majdan Zbydniowski670354tarnobrzeski21Kotowa Wola1845479tarnobrzeski22Zaleszany i Kępie z Berdechowem, Wólką Zaleszańską i Karczmiskami28051047tarnobrzeski23Motycze Nobile (Szlacheckie)540184tarnobrzeski24Motycze Spirituale (Poduchowne)520198tarnobrzeski25Grębów z Zabrniem i Wydrzą16403607tarnobrzeski26Jamnica z KrawcamiTylko część. Główna część Krawców weszła w skład Bezirk Tarnobrzeg. i Zatrześnią1895443tarnobrzeski27Sokolniki3501171tarnobrzeski28Nadbrzezie350389tarnobrzeski29Gorzyce z Pączkiem2300627tarnobrzeski30Zalesie z Fantazją153tarnobrzeski31Wrzawy z Czekajem370156tarnobrzeski32Brzoza ze Strażnikiem488058tarnobrzeski33Dębina–Spisano z Nadbrzeziem.18tarnobrzeski34Dąbrowa (Wrzawska) z Białkowicami1645213tarnobrzeski35Pączektarnobrzeski36Goczałkowice160tarnobrzeski37Łapiszów z Kępą i Pasternikiem1040341tarnobrzeski38Sadowie z Zadolem i Kawęczynem825292tarnobrzeski39Pniów, Czekaj i Dąbrówka oraz Antoniów z Zalesiem43751230W tym: 580 w Pniowie, Czekaju i Dąbrówce oraz 650 w Antoniowie z Zalesiem.tarnobrzeski40Orzechów300152tarnobrzeski41Chwałowice z Grudzą, Łążkiem i Ochodzą3970759tarnobrzeski42Witkowice z Ostrówkiem960334tarnobrzeski43Popowice17550tarnobrzeski44Skowierzyn z Wólką i Górką3005887tarnobrzeski45Radomyśl (m)1755997tarnobrzeski Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Rozwadów (Stalowa Wola) Rozwadów