Bezirk Cieszanów – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Cieszanów.
Historia Bezirk Cieszanów utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Cieszanów objął obszar o wielkości 8,1 mil², zamieszkany przez 24.838 ludzi i podzielony na 31 gmin katastralnych, w tym cztery miasteczka (Błażów, Cieszanów, Lipsko i Narol). Wszedł w skład cyrkułu żółkiewskiego, jako jeden z jego dziesięciu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. Na północy graniczył z Imperium Rosyjskim.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów. Obszar zniesionego Bezirk Cieszanów wszedł wtedy prawie w całości skład nowego powiatu cieszanowskiego, oprócz gminy Bełzec, włączonej do nowgo powiatu rawskiegoVerordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. 1 stycznia 1923 powiat cieszanowski przekształcono w powiat lubaczowski.
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Cieszanów w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu1Cieszanów (m)12131806cieszanowskiOd 1 stycznia 1923 w powiecie lubaczowskim.2Nowe Sioło69521587cieszanowski3Chotylub2752932cieszanowski4Krzywe272132cieszanowski5Huta Stara1134458cieszanowski6Brusno Stare2610674cieszanowski7Brusno Nowe z Deutschbach i Duchniczami3583962cieszanowski8Rudka1153345cieszanowski9Podemszczyzna2657707cieszanowski10Horyniec36691001cieszanowski11Wólka Horyniecka1498428cieszanowski12Nowiny923385cieszanowski13Bełzec4360983rawski14Niemstów1926733cieszanowski15Ułazów z Koziejówką39491429cieszanowski16Moszczanica z Witkami1545509cieszanowski17Błażów (m) (Płazów)4935706cieszanowski18Gorajec2711690cieszanowski19Żuków z Freyfeld i Kosobudami26001113cieszanowski20Huta Różaniecka z Horochami i Kurami52221023cieszanowski21Ruda Różaniecka2851754cieszanowski22Lubliniec Nowy z Tepiłami43041540cieszanowski23Lubliniec Stary24841014cieszanowski24Narol (m) z Krupcem10351129cieszanowski25Narol Dorf z Zagrodami1807488cieszanowski26Chlewiska z Lipiem1577586cieszanowski27Kadłubiska z Podlesiną i Chyżem2431454cieszanowski28Lipsko (m) z Jędrzejówką1446684cieszanowski29Wola Wielka1749485cieszanowski30Łukawica1298233cieszanowski31Łówcza4372868cieszanowski Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Historia Cieszanowa Cieszanów