Bezirk Tłumacz – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Tłumacz.
Historia Bezirk Tłumacz utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Tłumacz objął obszar o wielkości 8,6 mil², zamieszkany przez 30.948 ludzi i podzielony na 28 gmin katastralnych, w tym dwa miasteczka (Niżniów i Tłumacz). Wszedł w skład cyrkułu stanisławowskiego, jako jeden z jego dziesięciu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855..
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów. Obszar zniesionego Bezirk Tłumacz wszedł wtedy w skład nowych powiatów tłumackiego i buczackiego (vide podział w tabeli poniżej)Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. 19 czerwca 1867 gminę Horyhlady przeniesiono z powiatu buczackiego do powiatu tłumackiegoVerordnung des Ministers des Innern vom 19 Juni 1867, betreffend mehrere Aenderungen der neuen administrativen Bezirks-Abgränzung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau.
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Tłumacz w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu1Bortniki3490968tłumacki2Bratyszów31901070tłumacki3Budzyn807373tłumacki4Bukówna2265347tłumacki5Delawa19881005tłumacki6Dolina2385958tłumacki7Gruszka38201260tłumacki8Horyhlady27251170buczacki19 czerwca 1867 włączono do powiatu tłumackiego.9Hryniowce28801063tłumacki10Jezierzany35351150tłumacki11Kolińce1955897tłumacki12Korolówka1265783tłumacki13Koropiec z Przewoźcem93002784buczacki14Kutyska37551259tłumacki15Łokutki ze Słobódką2335401tłumacki16Nadorożna2190654tłumacki17Niżniów (m) z Antonówką79253567tłumacki18Nowosiółka765331buczacki19Okniany21701043tłumacki20Olesza pod Tłumaczem6000885tłumacki21Oleszów1940808tłumacki22Ostra2470948buczacki23Ostrynia3510789tłumacki24Pałahicze z Jackówką41151740tłumacki25Przybyłów1720620tłumacki26Pużniki3200825tłumacki27Tłumacz (m)32601975tłumacki28Zalesie1135275buczacki Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Tłumacz Tłumacz