Bezirk Zbaraż – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Zbaraż.
Historia Bezirk Zbaraż utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Zbaraż objął obszar o wielkości 6,9 mil², zamieszkany przez 27.789 ludzi i podzielony na 33 gminy katastralne, w tym jedno miasto (Zbaraż) i jedno miasteczko (Zarudzie). Wszedł w skład cyrkułu tarnopolskiego, jako jeden z jego dziewięciu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. Od północy graniczył z Imperium Rosyjskim.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów. Obszar zniesionego Bezirk Zbaraż wszedł wtedy w skład nowych powiatów zbaraskiego i tarnopolskiego (vide podział w tabeli poniżej)Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator.
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Zbaraż w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu1Zbaraż (M)38697077zbaraski2Zbaraż Stary1756714zbaraski3Bazarzyńce1461242zbaraski4Załuże2662827zbaraski5Tarasówka1298331zbaraski6Zarubińce1718418zbaraski7Iwaszkowce962196zbaraski8Nowiki881342zbaraski9Czernichowce40441452zbaraski10Werniaki810187zbaraski11Ochrymowce1832869zbaraski12Zarudzie (m)1033598zbaraski13Wałachówka427298zbaraski14Stryjówka67981377zbaraski15Hrycowce970510zbaraski16Kretowce1094578zbaraski17Lubianki Wyższe49951449zbaraski18Lubianki Niższe46211309zbaraski19Hłuboczek Mały178324zbaraski20Krasnosielce2085361zbaraski21Roznoszyńce2036622zbaraski22Kapuścińce1007231zbaraski23Zarudeczko384137zbaraski24Sieniawa2489677zbaraski25Sieniachówka896374zbaraski26Szyły30971138zbaraski27Lisieczyńce2064658zbaraski28Suchowce1922501zbaraski29Szelpaki1694606zbaraski30Kujdańce2950965zbaraski31Romanówka1711753tarnopolski32Romanowe Sioło2075657zbaraski33Czernielów Mazowiecki27791011tarnopolski Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Zbaraż Zbaraż