Biblioteka Publiczna im. dr. Władysława Biegańskiego w Częstochowie

Biblioteka Publiczna im. dr. Władysława Biegańskiego w Częstochowie – samorządowa instytucja kultury działająca na terenie Częstochowy i powiatu częstochowskiego. Do częstochowskiej biblioteki jest zapisanych ponad 32 tysiące czytelników, a w 2025 roku instytucja zanotowała około 286 tysięcy odwiedzin. Placówka sprawuje również nadzór merytoryczny nad 41 bibliotekami w 16 gminach.

Struktura organizacyjna Struktura organizacyjna Biblioteki Publicznej im. dr. Władysława Biegańskiego w Częstochowie:

Dyrektor Zastępca Dyrektora Sekretariat Inspektor Danych Osobowych Działy specjalistyczne: Dział Kadr Dział Administracji Dział Finansowo-Księgowy Dział Informatyzacji Działy merytoryczne: Dział Gromadzenia i Ewidencji Zbiorów Dział Opracowania Zbiorów Dział Instrukcyjno-Metodyczny Dział Informacyjno-Bibliograficzny wraz z Oddziałem Informacji Regionalnej Działy udostępniania: Wypożyczalnia Główna Oddział Czytelnia Główna Oddział dla Dzieci i Młodzieży Muzoteka Filie biblioteczne

Sieć biblioteczna Oddział dla Dzieci i Młodzieży Oddział dla Dzieci i Młodzieży powstał w 1977 roku i znajduje się w pobliżu Biblioteki Głównej przy alei Kościuszki 4. Od początku istnienia swoją ofertę czytelniczą i kulturalną kieruje do najmłodszych i nastoletnich czytelników. Jest to największa wypożyczalnia zbiorów dla tej grupy w częstochowskiej sieci bibliotecznej. Ponadto posiada bogatą ofertę czytelniczą dla dorosłych.

Oprócz wypożyczeń księgozbioru, audiobooków oraz gier planszowych placówka realizuje wiele ciekawych przedsięwzięć, np. lekcje i wycieczki biblioteczne oraz warsztaty kreatywne. Dla osób zainteresowanych tworzeniem własnych utworów literackich zorganizowała również warsztaty kreatywnego pisania. Natomiast dla nastoletnich fanów literatury bibliotekarki prowadzą Dyskusyjny Klub Książki „Zaczytani”. Poza tym „Młodzieżówka” wraz z Filią 13 organizuje również imprezę pt. „Weekendowe spotkanie z mangą”. Cyklicznie Oddział dla Dzieci i Młodzieży prowadzi Bibliotekę Malucha. W tych zajęciach mogą uczęszczać dzieci od 1,5 roku do 4 lat. Placówka organizuje spotkania z młodzieżą z niepełnosprawnością intelektualną z Publicznej Szkoły Podstawowej Stowarzyszenia Przyjaciół Szkół Katolickich. Dla czytelników z niepełnosprawnościami bibliotekarki oferują również usługę – Książka do domu. Osoby z dysfunkcją wzroku mogą wypożyczyć specjalne „Czytaki” (urządzenie przeznaczone do odsłuchiwania audiobooków). Dzięki mieszkańcom, w ramach finansowania z Budżetu Obywatelskiego miasta Częstochowy placówka przeszła generalny remont w 2017 roku.

Muzoteka Częstochowska Biblioteka oferuje czytelnikom dostęp do zbiorów o tematyce muzycznej. Filia Muzyczna została założona w 1979 roku. Placówka w 2020 roku zmieniła siedzibę i obecnie znajduje się w centrum miasta (aleja Kościuszki 4) i otrzymała nazwę Muzoteka. Instytucja znajduje się w sąsiedztwie Oddziału dla Dzieci i Młodzieży, a także Wypożyczalni Głównej. Oprócz tego niedaleko mają swoją siedzibę Zespół Szkół Muzycznych im. M.J. Żebrowskiego oraz Instytut Muzyki Uniwersytetu im. Jana Długosza. 1 października 2021 roku po doposażeniu lokalu pomieszczenie zostało ponownie otwarte dla czytelników.

W zbiorach placówki zgromadzono kolekcję płyt analogowych oraz płyty CD, nuty i śpiewniki, a także księgozbiór o tematyce muzycznej. Czytelnicy mogą pogłębiać swoje zainteresowania, odsłuchując utwory muzyki poważnej, polskiej muzyki rozrywkowej, bajki i wiersze dla dzieci, a także nagrania spektakli teatralnych oraz recytacji poezji. Ponadto Muzoteka została wyposażona w instrumenty muzyczne: pianino, klawisze elektroniczne, gitary klasyczne oraz małe zestawy perkusyjne, co umożliwia prowadzenie warsztatów, w tym warsztatów DJ-skich. Placówka może powiększać swoje zbiory, dzięki finansowaniu przez czytelników w ramach Budżetu Obywatelskiego Częstochowy. Muzoteka to miejsce spotkań młodzieży, która interesuje się muzyką oraz grą na instrumentach. Mogą tutaj wspólnie poszerzać swoje zainteresowania i spędzać czas w przyjaznym środowisku.

Filie Po II wojnie światowej i ponownym otwarciu w 1945 roku, placówka sukcesywnie powiększała swoją sieć biblioteczną. Tworzenie nowych filii bibliotecznych wiązało się rozwojem miasta i jego rozbudową. Ponadto przez wiele lat następowała reorganizacja sieci z różnych przyczyn, np. z powodu zmiany lokali, łączenia filii dla dorosłych z filiami dla dzieci. Natomiast przy rozszerzaniu granic administracyjnych miasta zostały włączone w sieć miejską biblioteki gminne w miejscowościach takich jak Gnaszyn, Brzeziny, Dźbów.

+Filie Biblioteki Publicznej w Częstochowie (2026)FiliaAdresRok powstaniaWoluminy (31.12.2025)Specjalne (31.12.2025)Filia nr 1al. Niepodległości 11194815 619275Filia nr 2gen. Wilhelma Orlik-Rückemanna 35/37194916 632572Filia nr 3Ułańska 5/719497828122Filia nr 4św. Barbary 321949965560Filia nr 5Zygmunta Krasińskiego 4194914 867117Filia nr 6Władysława Orkana 56A195010 708337Filia nr 7al. Pokoju 15/17195015 309723Filia nr 8Księżycowa 2195319 656226Filia nr 9Feliksa Nowowiejskiego 15195625 6111057Filia nr 10Kazimierza Michałowskiego 20 195714 92638Filia nr 13Józefa Mireckiego 28196312 696416Filia nr 14Cypriana Kamila Norwida 17/21196316 802108Filia nr 15Jerzego Szajnowicza-Iwanowa 55196315 18693Filia nr 18Nadrzeczna 46/481969940339Filia nr 20Witolda Gombrowicza 15197018 54717Filia nr 21Orzechowa 141953984532Filia nr 22Lucjana Rydla 4195393457Filia nr 25Wirażowa 8A1955929893

Zbiory Biblioteka ma dla czytelników szeroką ofertę beletrystyki, literatury popularnonaukowej oraz publikacji naukowych. Ponadto filie biblioteczne dokładają starań, aby gromadzić zbiory o określonym profilu. Na przykład Filia nr 13 specjalizuje się w udostępnianiu powieści graficznych. Poza tym bibliotekarze w filiach aktywizują czytelników do wspólnego spędzania czasu, oferując gry planszowe. Oprócz tego Biblioteka działa w ogólnopolskim systemie bibliotek cyfrowych ACADEMICA oraz proponuje czytelnikom dostęp do grupy czasopism udostępnianych cyfrowo.

Pierwszy księgozbiór Mieczysława Biegańska, wdowa po Władysławie Biegańskim ofiarowała Bibliotece 150 tomów książek naukowych i roczników czasopism. Wśród nich znalazły się publikacje z dziedzin takich jak historia naturalna, medycyna, filozofia, humanistyka, a także publikacje doktora Biegańskiego. W księgozbiorze zgromadzono przede wszystkim literaturę naukową. Z informacji zawartych w I księdze inwentarzowej wynika, iż do dnia otwarcia księgozbiór Biblioteki liczył około 1300 woluminów. Następnie do 1923 roku zbiory powiększyły się do 2576 publikacji. W zbiorach przeważała literatura w języku polskim, ale znalazły się również pozycje w języku rosyjskim, niemieckim, francuskim oraz angielskim. Darczyńcami byli m.in. Warszawska Biblioteka Publiczna, Warszawskie Towarzystwo Kursów Naukowych oraz osoby prywatne – rejent Stanisław Leopold Biernacki, pan Kwiatkowski, Ludwika Rozenfeldowa.

Książki Obecnie Biblioteka oferuje czytelnikom dostęp do 413 659 woluminów książek i czasopism (2025). W Czytelni Naukowej zostały zgromadzone zbiory o wyjątkowej treści i formie takie jak encyklopedie polskie i obce, np. Encyklopedia Britannica w języku angielskim, Encyklopedia Brockhaus w języku niemieckim, Encyklopedia Larousse w języku francuskim oraz Wielka Encyklopedia Radziecka, tzw. Bolszaja, w języku rosyjskim (początek XX w.), Ilustrowana encyklopedia Trzaski, Everta i Michalskiego, Wielka ilustrowana encyklopedia powszechna wydawnictwa Gutenberga, Bibliografia polska XIX stulecia autorstwa Karola Estreichera. Ponadto zgromadzono pierwsze wydania literatury pięknej. Posiada też reprint najstarszej polskiej encyklopedii Nowe Ateny autorstwa Bogdana Chmielowskiego. W czytelni znajduje się też kolekcja książek miniaturowych, gdzie najmniejszą książeczką jest poemat Mazowsze Władysława Broniewskiego o wymiarach 6x4 cm. Pozyskano również Herbarz polski Kaspra Niesieckiego oraz Herbarz polski. Wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich autorstwa Adama Bonieckiego. W zbiorach znajduje się też wiele książek z dedykacjami dla Biblioteki, a także z dedykacjami po spotkaniach autorskich oraz z wyjątkowymi ekslibrisami.

W Czytelni Naukowej zgromadzono wiele książek z dziedzin takich jak architektura, sztuka (kolekcja albumów malarskich), językoznawstwo, literaturoznawstwo, etnografia (dzieła Oskara Kolberga), historia, ekologia, ekonomia, zarządzanie, budownictwo, lingwistyka, prawo, zielarstwo, bibliografie, zbiory poezji oraz słowniki (Polski Słownik Biograficzny, Słownik staropolski, Słownik języka polskiego Samuela Bogumiła Lindego). Na uwagę zasługują wydawnictwa z dziedzin humanistycznych, w których gromadzeniu Biblioteka przez długi czas się specjalizowała, co było zasługą ówczesnej kierowniczki Działu Gromadzenia i Opracowania Zbiorów Krystyny Kotlińskiej-Stączek. Obecnie w Czytelni gromadzone są zbiory, których profil często określają oczekiwania czytelników, wiąże się to z uruchamianiem nowych kierunków na uczelniach częstochowskich, a także z zainteresowaniami lokalnej społeczności.

Wypożyczalnia Główna skupia się głównie na gromadzeniu literatury pięknej zgodnie z profilem biblioteki publicznej, ale w jej księgozbiorze znajduje się również grupa książek popularno-naukowych i naukowych, które czytelnicy mogą wypożyczać do domu. Ponadto wypożyczalnia posiada zbiór książek w językach obcych – angielskim, francuskim, niemieckim, hiszpańskim, ukraińskim i rosyjskim.

Czasopisma Biblioteka prenumeruje 138 tytułów (2026). Zainteresowani mogą skorzystać z czasopism, dzienników, magazynów ilustrowanych oraz wydawnictw popularnonaukowych.

Biblioteka udostępnia czasopisma z wielu dziedzin, m.in.:

czasopisma historyczne, np. „Kwartalnik Historyczny”, „Mówią Wieki”, „Wiadomości Historyczne”, czasopisma literackie, np. „Dialog”, „Poezja”, „Twórczość”, „Znak”, czasopisma przyrodnicze, np. „Aura”, „Poznaj Swój Kraj”, „National Geographic”, „Chrońmy Przyrodę Ojczystą”, czasopisma prawnicze, np. „Państwo i Prawo”, „Palestra”, „Studia Prawnicze”, czasopisma społeczno-polityczne, np. „Polityka”, „Newsweek Polska”, „Tygodnik Powszechny”, „Wprost”, czasopisma psychologiczne, np. „Charaktery”, „Kwartalnik Psychologiczny”, „Przegląd Psychologiczny”, czasopisma pedagogiczne, np. „Nowa Szkoła”, „Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze”, „Dyrektor Szkoły”, „Życie Szkoły”, czasopisma socjologiczne, np. „Polityka Społeczna”, „Praca Socjalna”, „Studia Socjologiczne”,

oraz tytuły związane z biznesem, marketingiem, logistyką, motoryzacją, zdrowiem, tytuły kobiece, sportowe oraz gazety codzienne.

W Czytelni Czasopism udostępniane są również czasopisma archiwalne takiej jak „Trybuna Ludu” (1952–1985), „Trybuna Robotnicza” (1963–1982), „Bluszcz” (społeczno-literacki ilustrowany tygodnik kobiecy, 1886–1931), „Ateneum” (1876–1901), „Tygodnik Illustrowany” (1867–1934), „Kłosy” (czasopismo ilustrowane poświęcone literaturze, nauce i sztuce, 1868–1887), „Tygodnik Powszechny” (1945–obecnie), „Polityka”, „Biesiada Literacka” (czasopismo społeczno-kulturalne, 1883–1914), „Wędrowiec” (tygodnik podróżniczo-geograficzny i społeczno-kulturalny, 1878–1904).

W Czytelni Czasopism można skorzystać również z czasopism lokalnych, np. „Niedziela. Tygodnik dla katolików diecezji częstochowskiej” (1929–1938, 1945–1953, 1981–obecnie), „Goniec Częstochowski” (1907–1939). Ponadto w tym dziale znajduje się „Częstochowski Głos Narodu” (1945–1947), który zmienił tytuł na „Życie Częstochowy” oraz „Gazeta Częstochowska” (od 1956).

Regionalia/Czenstochoviana