Bezirk Budzanów – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Budzanów.
Historia Bezirk Budzanów utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Budzanów objął obszar o wielkości 5,8 mil², zamieszkany przez 21.323 ludzi i podzielony na 25 gmin katastralnych, w tym jedno miasteczko (Budzanów). Wszedł w skład cyrkułu czortkowskiego, jako jeden z jego dziewięciu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855..
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów. Obszar zniesionego Bezirk Budzanów wszedł wtedy w skład nowych powiatów czortkowskiego i buczackiego (vide podział w tabeli poniżej)Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. 1 sierpnia 1878 sześć gmin przeniesiono z powiatu czortkowskiego do powiatu trembowelskiegoDziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1878, Nr 37 (s. 84, wykaz: ss.91–95), w tym Zwiniacz, który 1 lipca 1880 włączono z powrotem do powiatu czortkowskiegoDziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1880, Nr 21, oraz Skomorosze, które do powiatu czortkowskiego powróciły 15 czerwca 1934.
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Budzanów w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu1Budzanów (m)55393113czortkowski1 sierpnia 1878 włączono do powiatu trembowelskiego.2Kulczyce110czortkowski3Bobulińce32701075buczacki4Kujdanów2903977buczacki5Ossowce35591207buczacki6Petlikowce Nowe440217buczacki7Petlikowce Stare40181337buczacki8Bielawińce1801554buczacki9Kurdwanówka317buczacki10Medwedowce2839908buczacki11Nowostawce1700640buczacki12Podlesie177buczacki13Pilawa3004469buczacki14Janówka93buczacki15Laskowce48421953czortkowski16Wierzbowiec39651615czortkowski17Zwiniacz44771198czortkowski1 lipca 1880 włączono z powrotem do powiatu czortkowskiego.18Byczkowce3447820czortkowski19Skorodyńce1896677czortkowski20Romaszówka2156764czortkowski21Chomiakówka1953137czortkowski22Biały Potok593czortkowski23Kosów37571374czortkowski24Rydoduby1811688czortkowski25Skomorosze685310czortkowski1 czerwca 1934 włączono z powrotem do powiatu czortkowskiego. Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Budzanów Budzanów