Tramwaje w Bochum i Gelsenkirchen – system tramwajowy działający w niemieckich miastach Bochum i Gelsenkirchen oraz w okolicznych miastach Hattingen, Herne i Witten. Składa się z 10 linii kursujących po torowiskach o rozstawie 1000 mm. System ma także połączenie z tramwajami w Essen poprzez linię nr 107.

Historia

Przed 1945 lewo|mały|Tramwaj na ilustracji z 1905 r. Koncesję na budowę i eksploatację systemu tramwajowego otrzymało przedsiębiorstwo Siemens & Halske. Pierwsza linia tramwajowa została uruchomiona 23 listopada 1894 r. i połączyła Bochum z sąsiednim miastem Herne. 11 lutego 1896 r. założono spółkę akcyjną (Bogestra), która w lutym 1896 r. przejęła koncesję od Siemens & Halske, ale wydzierżawiła linie z powrotem berlińskiej firmie z mocą wsteczną od 1 stycznia 1896 r. za czynsz w wysokości 6% na pięć lat. W 1907 r. Bogestra przejęła od Siemensa obowiązki operatora systemu. Rok później RWE nabył 73-procentowy pakiet akcji przewoźnika. W tym czasie osiem kursujących linii tramwajowych otrzymało oznaczenia numeryczne. Według stanu z 15 grudnia 1912 r. kursowały następujące linie:

1 Bochum Bahnhof Süd – Wattenscheid – Gelsenkirchen-Schalke Markt 2 Herne – Riemke – Bochum Bahnhof Süd – Weitmar – Hattingen 3 Wiemelhausen / Bochum Bahnhof Süd – Hamme – Eickel – Wanne 4 Engelsburg – Maarbrückerstraße – Laer – Witten (Crengeldanz) 5 Engelsburg – Maarbrückerstraße – Laer – Werne 7 Linden Bahnhofstraße – Dahlhausen Bahnhof 8 Bochum Bahnhof Nord – Bochum Bahnhof Süd – Schulstrasse 9 Rechenerbusch (Waldstraße) – Bahnhof Süd – Stadtpark – Grumme (Kaiser-Aue)

Po wybuchu I wojny światowej 70% pracowników Bogestry zostało powołanych na front, co było powodem zlikwidowania 50% kursów z powodu niedoboru kadry. 2 marca 1915 r. po raz pierwszy zatrudniono kobiety na stanowiskach konduktorów, a od listopada tego samego roku także na stanowiskach motorniczych. Po zakończeniu działań wojennych większość dawnych pracowników powróciła do Bogestry. W okresie Republiki Weimarskiej znacząco wzrosła inflacja, która wymusiła na Bogestrze druk Notgeldu w celu pokrycia kosztów stale rosnących pensji. Po zakończeniu okupacji Zagłębia Ruhry i wdrożeniu planu Dawesa sytuacja gospodarcza ustabilizowała się, dzięki czemu w 1925 r. rozpoczęto rozbudowę i modernizację systemu tramwajowego. W sierpniu 1931 Bogestra przejęła obsługę linii tramwajowych przedsiębiorstwa Westfälische Straßenbahn, które ogłosiło upadłość. 31 grudnia 1937 r. Westfälische Straßenbahn została przejęta przez Bogestrę wraz z torami tramwajowymi, zajezdniami i taborem. W tym czasie działało 18 linii.

Rozpoczęcie II wojny światowej oznaczało ponowny pobór pracowników do wojska i braki kadrowe, które podobnie jak w czasie I wojny uzupełniano poprzez zatrudnianie kobiet. W 1943 r. w Zielone Świątki miały miejsce naloty dywanowe Aliantów na miasta Bochum i Gelsenkirchen, ale dopiero nalot z 4 i 6 listopada 1944 r. doprowadził do całkowitego wstrzymania ruchu tramwajowego wskutek zniszczenia zajezdni, taboru, torowisk i sieci trakcyjnej. 146 km torowisk z istniejących 284 km było nieprzejezdnych.

Po 1945 mały|Duewag M6S na linii nr 310 na podziemnym przystanku Bochum Hauptbahnhof mały|Variobahn w Gelsenkirchen 25 maja 1945 r. przywrócono kursowanie tramwajów na trasie o długości 55 km. W usuwaniu zniszczeń wojennych pracowników Bogestry wspomagali żołnierze. Systematycznie remontowano i uruchamiano kolejne linie tramwajowe: w maju 1946 z Hattingen do Blankenstein, w maju 1947 z Bochum do Wanne-Eickel, w sierpniu 1948 z Bochum do Ehrenfeld i w 1950 do Grumme. Pod koniec lat 50. XX wieku funkcjonowało 27 linii tramwajowych. Linia oznaczona numerem 8 z Recklinghausen do Blankenstein była najdłuższą linią tramwajową w Zagłębiu Ruhry. W latach 50. i 60. XX wieku w związku z modernizacją centrów miast dla potrzeb zwiększającego się ruchu samochodowego, budowy autostrad A 40 i A 43 i remontu dróg międzymiastowych zlikwidowano wiele miejskich i podmiejskich linii.

W 1969 r. miasta Bochum, Castrop-Rauxel, Dortmund, Duisburg, Essen, Gelsenkirchen, Herne, Mülheim, Oberhausen, Recklinghausen i Wattenscheid założyły Stadtbahngesellschaft Rhein-Ruhr i zaplanowały budowę sieci kolei miejskiej Rhein-Ruhr o długości 300 km, która w dłuższej perspektywie miała zastąpić tramwaje, uznawane wówczas za przestarzały środek transportu. Plan nie został w pełni zrealizowany: w Bochum powstał co prawda Stadtbahn jako część projektu, ale tramwaje nie zostały zlikwidowane.

W latach 1976–1977 w Duewagu zakupiono 33 dwuczłonowe tramwaje M6S, a w latach 1981–1982 22 egzemplarze nowocześniejszej wersji M6C. W 1990 r. zakupiono pierwsze niskopodłogowe tramwaje typu MGT6D (miejscowe oznaczenie NF6D). Dostawy 42 wagonów trwały w latach 1992–1994, a tramwajom nadano numery taborowe z zakresu 401–442. W latach 2008–2011, 2013–2015 i 2016–2022 zakupiono niskopodłogowe tramwaje Variobahn.

Linie tramwajowe Stan z 22 czerwca 2025 r. LiniaTrasaGelsenkirchen Hbf – Feldmark – Essen-Katernberg – Zeche Zollverein – Essen Hbf (– Bredeney)Gelsenkirchen Hbf – Bismarck – Buer – HorstGelsenkirchen-Buer Rathaus – Gelsenkirchen Hbf – Wattenscheid – Bochum Hbf – Laer Mitte – O-Werk/– Langendreer (S)Höntrop Kirche – Bochum Hbf – Laer Mitte – Langendreer (S)Wanne-Eickel Hbf – Bochum HbfGerthe Schürbankstraße – Bochum Hbf – Weitmar – Linden – Hattingen (Ruhr) MitteLangendreer (S) – Witten Papenholz – Witten Rathaus – Heven DorfHöntrop Kirche – Bochum Hbf – Laer Mitte – Langendreer Markt – Witten Papenholz – Witten Rathaus – Heven Dorf(Wanne-Eickel Hbf –) Bochum Hordeler Str. – Bochum Hbf (– Gerthe Heinrichstr.)(Gerthe Schürbankstraße –) Bochum Hbf – Weitmar – Linden – Dahlhausen Bf.

Tabor Liniowy Stan z czerwca 2025 +Zdjęcie Typ Liczba Lata produkcji Numery taborowebezramki|119x119px Variobahn 95 2002–2022 101–142, 501–545

Historyczny ZdjęcieTypLiczbaLata produkcjiNumery taborowebezramki|119x119pxDüwag GT6ZR21968, 196940, 88bezramki|119x119pxDüwag M6S11977332Düwag T41196820bezramki|118x118pxKSW1194896

Przypisy

Bochum Kategoria:Transport w Bochum Kategoria:Transport w Gelsenkirchen Kategoria:Transport w Essen