Bazar w Iwoniczu-Zdroju – zabytkowy, drewniany pensjonat zlokalizowany w centrum uzdrowiska Iwonicz-Zdrój, przy placu J. Dietla i głównej alei parkowej, obok domu zdrojowego. Należy do historycznej zabudowy uzdrowiskowej miejscowości. Do rejestru zabytków nieruchomych wpisany został 30 czerwca 1973 (numer A-730).
Historia lewo|mały|Widok od Placu Oczki (od północy) Obiekt powstał na miejscu wcześniejszego Bazaru (z 1864Jadwiga Gancerz-Żebracka, "Park zdrojowy w kompozycji miasta Iwonicz Zdrój", w: Technical Transactions, nr 109.6-A (2012), s. 293), w latach 1875Daniela Strbová, Lázeňský cestovní ruch v Polsku a kulturní dědictví vybraných polských lázeňských měst, Masarykova univerzita; Filozofická fakulta; Ustav slavistiky, Brno, 2017, s. 42/76–1880 z fundacji Michała Załuskiego i mieścił początkowo urząd pocztowy z telegrafem, a potem także zespół sklepów i klub towarzyski (od 1925). Przy projektowaniu brano być może pod uwagę porady architekta Jacka Matusińskiego z Krakowa.
Podczas okupacji niemieckiej obiekt zamieszkiwali Michał Karol oraz Zofia Załuscy, jak również inni uchodźcy z terenów zajętych przez Niemców. Bazar był wówczas siedzibą samorządu uzdrowiskowego. Niemcy planowali spalić go za współpracę członków władz samorządowych z Armią Krajową (do urzeczywistnienia tego zamiaru nie doszło).
W budynku funkcjonariusze Urzędu Bezpieczeństwa aresztowali małżeństwo Załuskich (18 października 1944). Po wyparciu Niemców w Bazarze funkcjonowały kolejno instytucje komunalne i zarząd uzdrowiska. Po wojnie pracami konserwatorskimi przy budynku kierował m.in. Bronisław BulińskiJan Kurek, "Bronisław Buliński (1934–2021) sixty years in the service of saving monuments of wooden architecture", w: Przestrzeń i Forma, nr 54 (2023), s. 151. W 1979 zaadaptowano jedno z pomieszczeń na sklep sieci Pewex. Obecnie (stan na 2025) budowla mieści mieszkania i sklepy.
Architektura Bazar jest trzykondygnacyjnym obiektem drewnianym, oszalowanym, konstrukcji wieńcowej. Jest zbudowany na rzucie prostokąta z narożami w formie alkierzy, pokryty dachami dwu- i trójspadowymi. Bryła jest zróżnicowana, a jej dominantą jest czworoboczna wieża zegarowa w narożniku południowo-zachodnim z altaną na słupach w najwyższej kondygnacji. Obiekt wzbogacają wizualnie galerie na słupach w elewacji południowej i wschodniej.
Od lat 30. XX budowla należała do najchętniej wykorzystywanych tematów zdjęć wykonywanych w uzdrowisku.
Galeria
Przypisy
Kategoria:Obiekty budowlane w Iwoniczu-Zdroju Kategoria:Architektura drewniana w Polsce Kategoria:Zabytki nieruchome w Iwoniczu-Zdroju