Bulwar Tarasa Szewczenki () – ulica w rejonie szewczenkowskim, w Kijowie, w miejscowości Afanasowskiego Jaru, Nowa Zabudowa. Biegnie od Placu Besarabskiego do Placu Halickiego.

Dołączone są ulice Jewhena Czykałenki, Tereszczenkowskiej, Wołodymyrskiej, Leontowycza, Iwana Franki, Pirogowa, Mychajło Kociubynskiego, Symona Petlury i zaułek Ally Horskiej.

Historia Bulwar jako ulica miejska został wytyczony w latach 30. XIX wieku, a pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1834 roku jako Szosa Bulwarowa (). W rzeczywistości został wytyczony na początku lat 40. XIX wieku, zgodnie z ogólnym planem Kijowa z 1837 roku.

Od lat 50. XIX wieku nazwy Ulica Bulwarowa () i Bulwar Uniwersytecki () używane są równolegle, od głównego gmachu Uniwersytetu św. Włodzimierza w Kijowie, wzniesionego w sąsiednim bloku.

Od 1869 roku nosi nazwę Bulwar Bibikowski (), na cześć kijowskiego gubernatora wojskowego, podolskiego i wołyńskiego generał-gubernatora Dmitrija Bibikowa.

Podczas bolszewickiej zmiany nazw ulic miasta w 1919 roku, ulica została nazwana Bulwarem Tarasa Szewczenki, na cześć ukraińskiego poety, pisarza i artysty T. H. Szewczenki. mały|Na rogu zaułka Alli Górskiej (1942) Podczas okupacji miasta przez nazistów w latach 1942–1943 – Rówieńska (, )

Obecna nazwa została potwierdzona w 1944 roku.

W 1985 roku część bulwaru Tarasa Szewczenki, pomiędzy placem Zwycięstwa a wiaduktem Powitrofłockim, przyłączono do dawnej Alei Brzeskiej Litewskiej, którą przemianowano na Aleję Zwycięstwa (obecnie Aleja Berestejska).

Bulwar Tarasa Szewczenki to jedyna ulica w mieście, której nazwę zmienili bolszewicy w 1919 r. i która nie zmieniła nazwy po uzyskaniu przez Ukrainę niepodległości.

Zabudowa Jednocześnie z budową gmachu Uniwersytetu Kijowskiego im. św. Włodzimierza na sąsiedniej ulicy Wołodymyrskiej, na środku ulicy zasadzono alejkę – najpierw kasztanowcami, a później, od lat 40. XIX wieku, topolami, które do dziś są znakiem rozpoznawczym tej ulicy.

W 1839 roku po lewej stronie ulicy założono ogród botaniczny – obecnie Ogród Botaniczny im. akademika Aleksandra Fomina lub Uniwersytecki Ogród Botaniczny.

Pierwszym murowanym budynkiem był obecny budynek nr 27 (dawny dom kompanii więziennych), wybudowany w latach 1845–1849. Przez pewien czas znajdował się on poza oficjalnymi granicami miasta.

W latach 40. i 50. XIX wieku powstały budynki Korpusu Kadetów, później I Gimnazjum (1850) – obecnie nr 14; II Gimnazjum (1856) – obecnie nr 18; a także dwór (przyszłego Mykoły Tereszczenki, 1842) – obecnie nr 12. W 1857 roku na końcu bulwaru, na ówczesnej granicy Kijowa, wzniesiono Łuk Triumfalny, który znajdował się w miejscu współczesnego wiaduktu Powitrofłockiego (obecnie Aleja Sił Powietrznych).

W latach 60. XIX wieku na placu Halickim wzniesiono jedyną w historii Kijowa cerkiew żelazną (z żeliwnych płyt) – cerkiew św. Jana Chryzostoma.

W tym samym czasie na pustej działce między ulicami Gimnazjum (obecnie Leontowycza) a Światosławską (obecnie ul. Iwana Franki) rozpoczęto budowę soboru włodzimierskiego (wzniesiono go w latach 1862–1882, prace wykończeniowe i malarskie trwały do 1896 roku). Miejsce pod zabudowę osobiście wyznaczył cesarz Mikołaj I.

W latach 70. i 90. XIX wieku – na początku XX wieku – po obu stronach bulwaru nastąpiła intensywna zabudowa: powstały zarówno rezydencje (nr 13, 34), jak i budynki komercyjne lub mieszkalne (nr 1, 3, 4, 9, 11, 19, 26, 31, 36, 46, 48), a także obiekty użyteczności publicznej kompleks klinik uniwersyteckich (nr 17), kompleks Instytutu Handlowego (nr 22-24), hotele „Marcel” (nr 3), „Palast-Hotel” (nr 7), prywatne gimnazjum (nr 23), a także budynki przemysłowe (fabryka tytoniu – dawny budynek nr 72, obecnie – Aleja Berestejska 6; fabryka jest obecnie zburzona). mały|Bulwar Tarasa Szewczenki (5 września 2023) W 1872 roku na skrzyżowaniu bulwaru i ulicy Bezakiwskiej wzniesiono pomnik hrabiego Ałekseja Bobryńskiego (w tym miejscu stał już wcześniej pomnik Mykoły Szczorsa, który został zdemontowany 9 grudnia 2023 roku. Wcześniej pomnik został pozbawiony statusu pomnika chronionego), a w 1946 roku na początku bulwaru wzniesiono pomnik Włodzimierza Lenina (rozebrany podczas rewolucji godności). mały|Bulwar Tarasa Szewczenki od dawnego pomnika Szczorsa (rozebranego 9 grudnia 2023 r.) do placu Halickiego W okresie postsowieckim wzdłuż bulwaru realizowano duże projekty budownictwa komercyjnego, którym towarzyszyła rozbiórka starych budynków i stopniowo zmieniano skalę zabudowy historycznej (kompleks mieszkalno-biurowy (budynek nr 11); hotel Hilton (budynki nr 28–30); kompleks Europa Plaza (budynki nr 33–37); wieżowiec na dziedzińcu budynku nr 27).

Botaniczny pomnik przyrody Bulwar Tarasa Szewczenki wpisany jest na listę terenów i obiektów Funduszu Rezerwatów Przyrodniczych Ukrainy jako pomnik botaniczny o znaczeniu lokalnym. Długość alei topolowej na bulwarze wynosi około 1,5 km.

Instytucje i placówki Szkoła Języków i Kultury Orientalnej (budynek nr 1-B) Hotel „Premier Palace” (budynek nr 5-7) Narodowe Muzeum Tarasa Szewczenki (budynek nr 12) Rektorat Narodowego Uniwersytetu Medycznego im. Ołeksandra Bohomołcia (budynek nr 13) Miejski Szpital Kliniczny nr 18 (budynek nr 17) „Ukrtelecom” (budynek nr 18) Narodowy Uniwersytet Pedagogiczny im. M. P. Dragomanowa (budynek nr 22-24) Akademia Adwokatury Ukrainy (budynek nr 27) Państwowa Administracja Rejonu Szewczenko (budynek nr 26) Kompleks wielofunkcyjny „H-Tower” (budynek nr 28-30) Hotel „Express” i Centralne Kasy Biletowe (budynek nr 38-40) Dom Narodowych Zespołów Twórczych Ukrainy (Narodowy Zasłużona Kaplica Akademicka Ukrainy „Dumka”, Narodowy Zasłużony Akademicki Ukraiński Chór Ludowy Ukrainy im. Hryhorija Weriowki, Ukraińska Bandura (zespół Bandura im. Tarasa Szewczenki) (budynki nr 50-52) Instytut Badań Potencjału Naukowo-Technicznego i Historii Nauki im. G. M. Dobrowa, NAS Ukrainy (budynek nr 60)

Budynki o wartości historycznej, zabytki architektury Nr 3 – budynek handlowy i oficyna, architekci Stefan Rykaczew i Andreas Krauss (1897) Nr 4 – dwór-oficyna i budynek fasadowy, architekci Aleksander Schiele (oficyna) i Józef Zektser (1875, 1901) Nr 5 – hotel, architekci Adolf Minkus i Fedor Troupiański (1909–1910) Nr 8/26 – dawny dwór rodziny Szpakowskich Nr 7 – hotel, architekt Józef Zektser (1911–1912) Nr 12 – dwór (1842, przebudowany w 1875) Nr 14 – dawne gimnazjum, 1850–1852, architekt Aleksander Beretti) Nr 16 – dawny „Wzorowy pensjonat dla dziewcząt szlacheckich” autorstwa A. Nielgowskiej Nr 18 – dawny gimnazjum, architekt Aleksander Beretti (1856) Nr 19 – „Dom ze smokami” (1894) Nr 20 – Sobór św. Włodzimierza (1862–1896) Nr 22–24 – instytucje edukacyjne (1870 – lata 10. XX w.) Nr 23 – budynek z początku XX w. Nr 31 – budynek handlowy (neogotycki, 1903) Nr 34 – dworek Iwana Tereszczenki (1874–1875) Nr 36 – dom aptekarza Frommeta, architekt Władimir Nikołajew (1873) Nr 46 – budynek mieszkalny, początek XX w. Nr 48-A – „Dom ze lwami” (1898–1899) Nr 58 – Budynek mieszkalny z XX wieku

Osobowości Domy nr 8, 12, 34 – od lat 70. XIX wieku należały do rodziny producentów i mecenasów cukru Tereszczenko.

W budynku Gimnazjum nr 1 w różnych okresach mieszkali, pracowali i uczyli się Nikołaj Pirogow, Wołodymyr Wernadski, Anatolij Łunaczarski, Michaił Bułhakow (uczył się w latach 1901–1909), Konstantin Paustowski (uczył się w latach 1904–1912), Aleksandr Bogomolec i Serge Lifar.

Pawło Czubynski, Mychajło Czały, Iwan Soszenko, Iwan Wiernadski, Wołodymyr Orłowski, Ahatanheł Krymski (studia 1883-1885), Reinhold Glier (dyplom 1894), Otto Schmidt (dyplom 1909), Aleksander Rusow (mąż Sofii Rusowej), Michaił Bułhakow ukończył klasę przygotowawczą.

Sobór św. Włodzimierza namalowali artyści Wiktor Wasniecow, Michaił Niestierow, Adrian Prachow, Mykoła Pymonenko, Serhij Kostenko, Wilhelm Kotarbiński, bracia Swedomscy i Michaił Wrubel.

Mychajło Kociubynski był leczony w klinice uniwersyteckiej.

Kompleks Instytutu Handlowego (obecnie Narodowy Uniwersytet Pedagogiczny im. M.P. Dragomanowa) obejmował dawny budynek mieszkalny, w którym w 1877 r. urodził się poeta i artysta Maksimilian Wołoszyn (budynek nr 24).

Przypisy

Tarasa Szewczenki Szewczenki