Mnożyca rdzawa (Coccidula rufa) – gatunek chrząszcza z rodziny biedronkowatych i podrodziny Coccinellinae. Zamieszkuje Europę, zachodnią Afrykę Północną i palearktyczną Azję.
Taksonomia Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1783 roku przez Johanna F.W. Herbsta pod nazwą Dermestes rufus. Jako miejsce typowe wskazany został Berlin w Niemczech. W 1792 roku opisany został przez Johana Christiana Fabriciusa jako Chrysomela pectoralis i pod taką nazwą wyznaczony gatunkiem typowym rodzaju Cacidula, który później zsynonimizowano z Coccidula.
Morfologia thumb|left|Imago, widok od spodu Ciało imago jest spłaszczone, w zarysie podługowato-owalne z równoległymi bokami, długości od 2,5 do 3,2 mm, od 1,9 do 2 razy dłuższe niż szersze.
Głowa jest czerwonoruda, wyposażona w duże, czarne oczy oraz długie czułki złożone z jedenastu członów, z których trzy ostatnie tworzą luźne i niesymetryczne buławki. Warga górna jest krótka, krótsza niż u mnożycy szuwarówki, zaopatrzona w rzadko rozproszone, długie włoski.
Przedplecze jest czerwonorude, szersze niż dłuższe, najszersze przed nasadą, o szeroko zaokrąglonych, łukowatych brzegach bocznych, o niewyciągniętych tylnych kątach. Na jego powierzchni występują bezładnie i gęsto rozmieszczone małe punkty szczecinkowe oraz pojedyncze szeregi większych punktów szczecinkowych przy bocznych krawędziach. Ciemnobrązowa do czarnej tarczka ma kształt pięciokątny. Największa szerokość przedplecza równa jest szerokości pokryw lub nieznacznie mniejsza. Pokrywy zwykle są jednolicie czerwonorude, bardzo rzadko z czarnymi plamami na barkach. Na ich powierzchni występują małe punkty szczecinkowe, z których te zagłębione w kolistych wciskach formują po dziewięć nieregularnych szeregów podłużnych.
Przedpiersie jest czerwonorude z czarnym wyrostkiem międzybiodrowym. Przednia krawędź przedpiersia ma obrzeżenie przerwane pośrodku, a wspomniany wyrostek cechuje się prostymi żeberkami bocznymi połączonymi na wysokości przednich krawędzi bioder w formę niemal trójkątną; żeberka te wykształcone są słabiej niż u mnożycy szuwarówki. Śródpiersie i zapiersie są czarno ubarwione. Przednia krawędź śródpiersia jest kompletna. Linie udowe (zabiodrowe) zapiersia łączą się pośrodkowo na wyrostku, tworząc nieprzerwany łuk. Odnóża są czerwonorude, z wąskimi u podstawy pazurkami stóp, zakończonymi cienkim i szpiczastym zębem.
Odwłok jest na spodzie skąpo punktowany i ma na pierwszym z widocznych sternitów w pełni wykształcone, łukowate, sięgające połowę jego odsłoniętej długości linie udowe (zabiodrowe). Spód odwłoka jest czerwonorudy z czarną większą częścią pierwszego i środkową częścią drugiego z widocznych sternitów. Genitalia samca mają płat środkowy () fallobazy znacznie dłuższy od paramer, w widoku wewnętrznym o prawie równoległych do szeroko zaokrąglonych bokach i zaokrąglonym szczycie, a w widoku bocznym pośrodkowo rozszerzony i głęboko na górnym brzegu wykrojony. Pociągłe paramery mają prawie równoległe boki z bardzo lekkim zwężeniem przy nasadzie oraz gładkie powierzchnie wewnętrzne. Samo prącie ma uproszczoną budowę i cechuje się niewielkim wzgórkiem przed zakrzywionym, spiczastym wierzchołkiem. Genitalia samicy cechują się robakowatą, pozbawioną wyraźnego rozszerzenia w części wierzchołkowej spermateką, dłuższym od niej przewodem nasiennym oraz znacznie krótszym od tegoż przewodu, błoniastym gruczołem dodatkowym.
Biologia thumb|Larwa w widoku grzbietowym thumb|Poczwarka Mnożyce zamieszkują środowiska wilgotne, jak mokradła czy torfowiska lub bardzo suche, na przykład wydmy. Unikają natomiast terenów o pośrednim stopniu wilgotności. Imagines i larwy afidofagiczne, żerują na koloniach na przykład mszycy śliwowo-trzcinowej (Hyalopterus pruni). Obserwowane od wiosny do jesieni. Jedno pokolenie w sezonie. Wiosną i wczesnym latem samice składają jaja na łodygach trzcin i traw. Do przeobrażenia dochodzi w lipcu. Zimują postacie dorosłe, w ściółce.
Występowanie Gatunek palearktyczny. W Europie znany jest z Portugalii, Hiszpanii, Andory, Irlandii, Wielkiej Brytanii, Francji, Belgii, Luksemburga, Holandii, Niemiec, Szwajcarii, Austrii, Włoch, Danii, Szwecji, Norwegii, Finlandii, Estonii, Łotwy, Litwy, Polski, Czech, Słowacji, Białorusi, Ukrainy, Węgier, Rumunii, Bułgarii, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Serbii, Czarnogóry, Albanii, Grecji oraz europejskich części Rosji i Turcji. W Afryce podawany jest z Maroka. W Azji notowany jest z syberyjskiej i dalekowschodniej części Rosji, anatolijskiej części Turcji, Kazachstanu, Uzbekistanu, Iranu, Afganistanu, Mongolii i Chin. Na starym kontynencie sięga na północ po koło podbiegunowe.
W Polsce jest gatunkiem pospolitym w nizinnej części kraju i nieco rzadszym w górach, w Bieszczadach osiągającym 1250 m n.p.m.
Przypisy
Kategoria:Biedronkowate Kategoria:Chrząszcze Afganistanu Kategoria:Chrząszcze Azji Środkowej Kategoria:Chrząszcze Chin Kategoria:Chrząszcze Europy Kategoria:Chrząszcze Iranu Kategoria:Chrząszcze Maroka Kategoria:Chrząszcze Mongolii Kategoria:Chrząszcze Rosji Kategoria:Chrząszcze Turcji Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1783 roku