Obrót zwierzętami hodowlanymi (PRL) – proces rozprowadzania zwierząt zarodowych wśród gospodarstw rolnych, które zainteresowane są poprawą wartości swojego stada. Warunkiem uczestniczenia w obrocie było dysponowanie właściwym materiałem hodowlanym, mającym odpowiednie świadectwa pochodzenia.

Zwierzęta hodowlane Zwierzęta pochodzące po przodkach o wysokiej wartości hodowlanej i użytkowej, odznaczające się dobrą wydajnością, prawidłową budową, w pełni zdolne do rozrodu, uznawane były jako hodowlaneZootechniczny Słownik Encyklopedyczny, PWRiL, Warszawa 1965.. Zwierzęta odpowiadające tym wymaganiom zostawały – po ocenie i sprawdzeniu – uznawano za zarodowe, po czym wpisywano je do ksiąg zwierząt zarodowych.

Księga zwierząt zarodowych Księgi zwierząt zarodowych prowadzono do 1956 r. na podstawie ustawy z 1934 r. a potem na podstawia rozporządzenia Ministra Rolnictwa z 1956 r, które zostało znowelizowane w 1963 r. oraz w 1977 rUstawa z dnia 5 marca 1934 r. o nadzorze nad hodowlą bydła, trzody chlewnej i owiec. Dz. U. 1934 nr 40 poz. 349Rozporządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 2 sierpnia 1956 r. w sprawie prowadzenia ksiąg zwierząt zarodowych oraz rejestru krów wyróżniających się wartością użytkową. Dz. U. 1956 nr 49 poz. 38Rozporządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 27 grudnia 1962 r. w sprawie prowadzenia ksiąg zwierząt zarodowych. Dz. U.1963 nr 6 poz. 38Rozporządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 18 października 1977 r. w sprawie prowadzenia ksiąg zwierząt zarodowych. Dz. U. 1977 nr 31 poz. 138. Księgi oznaczają zbiory danych, w których rejestrowano zwierzęta zarodowe objęte oceną. Wymagania, jakim powinny odpowiadać zwierzęta, które były wpisane do ksiąg gospodarskich zwierząt zarodowych, a w szczególności wymagania pod względem pochodzenia i wartości użytkowej oraz zasady prowadzenia tych ksiąg - ustalał Minister Rolnictwa i Reform Rolnych. Według rozporządzenia Ministra Rolnictwa z 1956 r. księgi dzieliły się na powiatowe (P), wojewódzkie (W) oraz krajowe (K) i obejmowały wszystkie gatunki zwierząt gospodarskich,jak konie, bydło, trzoda chlewna, owce i kozy. Orzeczenia o wpisie zwierząt do ksiąg powiatowych wydawali zootechnicy upoważnieni przez prezydia wojewódzkich rad narodowych, a do ksiąg wojewódzkich i krajowych zootechnicy upoważnieni przez Ministerstwo Rolnictwa. W rozporządzeniu Ministra Rolnictwa z 1963 r. wyodrębniono rodzaje ksiąg, w tym księgi stada koni, księgi zarodowe bydła, księgi zarodowej trzody chlewnej oraz księgi zarodowych owiec. Z kolei według rozporządzenia Ministra Rolnictwa z 1977 r. księgi dzielono na księgi wstępne, księgi główne i rejestry.

Obrót zwierzętami hodowlanymi Obrót zwierzętami hodowlanymi obejmował zakup, transport, ewentualnie przetrzymywanie i sprzedażEncyklopedia Ekonomiczno-Rolnicza, PWRiL, Warszawa 1964.. Obrót występował w formie niezorganizowanej i zorganizowanej. Do pierwszej kategorii zaliczano obrót sąsiedzki, na targach i jarmarkach. Zwierzęta hodowlane, które trafiały do obrotu niezorganizowanego nie była kontrolowana przez odpowiednie ośrodki badawcze czy hodowlane, jak również nie ocenianio ich wartości użytkowej i nie określano ceny sprzedaży. W obrocie zorganizowanym, między sprzedawcą a kupującym uczestniczyły przedsiębiorstwa obrotu zwierzętami hodowlanymi. Ocena kupowanych zwierząt odbywała się komisyjnie, na podstawie pokroju i cech użytkowych. Zakup dokonywany był na spędach oraz na wystawach, pokazach i aukcjach hodowlanych. Jednostka trudniąca obrotem mogła ubezpieczać dostarczane zwierzęta na odpowiedni okres pobytu u odbiorcy na ryzyko strat losowych wskutek choroby, padnięć i uboju z koniecznościEncyklopedia Ekonomiczno-Rolnicza, PWRiL, Warszawa 1984..

Przedsiębiorstwo obrotu zwierzętami hodowlanymi Na podstawie zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1950 r. w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Centrala Obrotu Zwierzętami Hodowlanymi powołano nową jednostkę organizacyjnąZarządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 6 lutego 1950 r. w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą: "Centrala Obrotu Zwierzętami Hodowlanymi". Dz. U. 1950 nr 18 poz. 193. Jednocześnie nadano jej statutZarządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 7 lutego 1950 r. w sprawie nadania statutu przedsiębiorstwu państwowemu pod nazwą: "Centrala Obrotu Zwierzętami Hodowlanymi - przedsiębiorstwo państwowe wyodrębnione".Dz. U. 1950 nr 18 poz. 194. Przedmiotem działalności przedsiębiorstwa było organizowanie obrotu zwierzętami hodowlanymi poprzez urządzanie aukcji i przetargów na spędach i pokazach, poprzez kontraktację, a także pośrednictwo przy transakcjach indywidualnych. Przedsiębiorstwo tworzyło oddziały terenowe. Nadzór państwowy nad przedsiębiorstwem sprawował Minister Rolnictwa i Reform Rolnych. Przy przedsiębiorstwie powołano Radę Nadzoru Społecznego, której zakres działania, tryb powoływania i odwoływania członków, organizację oraz sposób wykonywania powierzonych zadań określało rozporządzenie Rady Ministrów.

W 1955 r. utworzono przedsiębiorstwa obrotu zwierzętami hodowlanymi działające we wszystkich województwachZarządzenie nr 232 Ministra Rolnictwa z dnia 30 czerwca 1955 r. w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa obrotu zwierzętami hodowlanymi.. Utworzenie przedsiębiorstwa pozostawało w ścisłym związku z dekretem z 1955 r. o organizacji hodowli zwierząt zarodowychDekret z dnia 2 lutego 1955 r. o organizacji hodowli zwierząt zarodowych. Dz. U 1955 nr 6 poz. 34. Głównym zadaniem tych jednostek było organizowanie i prowadzenie obrotu zwierzętami hodowlanymi. Nadzór nad nimi sprawował Centralny Zarząd Obrotu Zwierzętami Hodowlanymi. W 1957 r. przedsiębiorstwa podporządkowano Centrali Rolniczych Spółdzielni „Samopomoc Chłopska”. Następnie, na mocy zarządzenia Ministra Rolnictwa z 1964 r., ponownie podporządkowano je Ministrowi Rolnictwa, ściślej wiążąc ich działalność z programem rozwoju produkcji zwierzęcej w PGR, RSP oraz w gospodarstwach indywidualnychZarządzeniem nr 238 Ministra Rolnictwa dnia 31 grudnia 1964 r. w sprawie utworzone przedsiębiorstwo obrotu zwierzętami hodowlanymi..

W wyniku reformy administracyjnej z 1975 r., wprowadzającej podział kraju na 49 województw, utworzono okręgowe przedsiębiorstwa obrotu zwierzętami hodowlanymi, obejmujące swym zasięgiem po kilka województwUstawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. Dz. U. 1975 nr 16 poz. 91.

Przypisy

__INDEKSUJ__ __LINKNOWEJSEKCJI__

Kategoria:Zwierzęta hodowlane