Gyunduz Ajdynowycz Mamedow (; ur. 26 października 1974 w Gandży, Azerbejdżańska SRR) – ukraiński prawnik, zastępca Prokuratora Generalnego Ukrainy (2019–2022), twórca systemowego podejścia do ścigania zbrodni międzynarodowych na Ukrainie.
Wykształcenie 1996 – ukończył studia na Uniwersytecie Odeskim im. Ilji Miecznikowa na kierunku prawo. 2013 – ukończył studia na Odeskim Narodowym Uniwersytecie Ekonomicznym.
Kariera Swoją drogę zawodową rozpoczął w 1996 roku w organach prokuratury Ukrainy. Pracował jako asystent prokuratora i aplikant w prokuraturze rejonu prymorskiego Odessy, a następnie został pierwszym zastępcą prokuratora tego rejonu.
W latach 2012–2013 pracował w prokuraturze obwodu kijowskiego. W 2013 roku był głównym pracownikiem naukowym w wydziale badań nad problemami walki z przestępczością w Instytucie Badawczym Narodowej Akademii Prokuratury Ukrainy.
Od grudnia 2013 do lipca 2014 pełnił funkcję naczelnika wydziału śledczego Prokuratury Ekologicznej w Dnieprze.
W lipcu 2014 został ponownie mianowany prokuratorem Odessy.
Od grudnia 2015 – zastępca prokuratora obwodu odeskiego. Podczas pracy w Odessie zajmował się głośnymi sprawami, m.in. zwalczaniem rozprzestrzeniania się narkotyków wśród funkcjonariuszy organów ścigania, ujawnianiem schematów korupcyjnych i nielegalnego hazardu oraz zatrzymaniem grupy przestępczej, która przez dwa lata dokonywała napadów rabunkowych, wymuszeń i innych przestępstw.
W latach 2016–2019 kierował Prokuraturą Autonomicznej Republiki Krymu, gdzie zainicjował pierwsze postępowania karne dotyczące zbrodni wojennych i zbrodni agresji Rosji.
31 marca 2017 – w czasie okupacji Krymu przez Rosję, z udziałem Jurija Łucenki, otwarto w Kijowie biuro prokuratury Republiki Autonomicznej Krymu.
Podczas pracy na stanowisku prokuratora ARK określono kierunki działalności organów ścigania autonomii na terytorium Ukrainy kontynentalnej, zorganizowano współpracę z Międzynarodowym Trybunałem Karnym, nawiązano kontakty z organizacjami pozarządowymi oraz opracowano metodologię prowadzenia postępowań karnych w sprawach dotyczących bezpieczeństwa narodowego i zbrodni wojennych w związku z brakiem wcześniejszej praktyki w tym zakresie do 2014 roku. Zostało to odzwierciedlone w Strategii rozwoju działalności prokuratury ARK w warunkach tymczasowej okupacji na lata 2019–2021.
18 października 2019 – objął stanowisko zastępcy Prokuratora Generalnego Ukrainy.
Podczas pracy w Prokuraturze Generalnej był inicjatorem stworzenia i uruchomienia Departamentu ds. nadzoru nad postępowaniami karnymi dotyczącymi zbrodni popełnionych w warunkach konfliktu zbrojnego. Departament ten prowadził nadzór procesowy nad najcięższymi i najbardziej rezonansowymi postępowaniami, dotyczącymi m.in. przestępstw związanych z terroryzmem, zamachami na integralność terytorialną Ukrainy, prowadzeniem wojny agresywnej, poważnymi naruszeniami norm międzynarodowego prawa humanitarnego oraz rażącymi naruszeniami praw człowieka. Dzięki pracy Departamentu zapewniono systemowe podejście do śledztw tej kategorii. Odpowiednie jednostki utworzono również w prokuraturach obwodów donieckiego i ługańskiego.
thumb|250px|Początek rozprawy w sprawie zestrzelenia MH17 w Schipholu, Holandia Był kierownikiem Wspólnego Zespołu Śledczego z ramienia Ukrainy ds. badania zestrzelenia samolotu MH17 17 lipca 2014 roku. 17 listopada 2022 roku sąd w Holandii wydał wyrok w sprawie MH17: trzech oskarżonych – dwóch obywateli Rosji, Igora Girkina i Siergieja Dubinskiego, oraz obywatela Ukrainy Leonida Charczenkę – skazano zaocznie na karę dożywotniego więzienia, natomiast Rosjanina Olega Pułatowa uniewinniono z powodu braku dowodów. 8 lutego 2023 roku przedstawiciele JIT na konferencji prasowej w Hadze oświadczyli, że prezydent Federacji Rosyjskiej był zaangażowany w katastrofę, ponieważ osobiście zatwierdził dostarczenie systemów obrony przeciwlotniczej na terytorium Ukrainy.
Koordynował również śledztwo dotyczące katastrofy lotu PS752 „Teheran–Kijów”.
Zajmował się także rozwojem sprawiedliwości dla nieletnich. W 2020 roku w Prokuraturze Generalnej powołano Departament Ochrony Dzieci i Przeciwdziałania Przemocy, a także odpowiednie jednostki w regionach. W ramach tych struktur utworzono swoistą mini-modelę sprawiedliwości dla nieletnich. Wspólnie z ekspertami, przedstawicielstwem UNICEF na Ukrainie i Rzecznikiem praw dziecka uruchomiono projekt „Barnahus” mający na celu ochronę i wsparcie dzieci poszkodowanych w wyniku przestępstw lub będących ich świadkami. Pierwszy pilotażowy projekt rozpoczął działalność w Winnicy. Jej istotą jest zapewnienie dziecku najpierw pomocy terapeutycznej i rehabilitacji psychologicznej, a dopiero później – przesłuchania i badań medycznych na potrzeby sądowe.
Był także jednym z inicjatorów reformy systemu penitencjarnego. Z inicjatywy Prokuratury Generalnej w Ministerstwie Sprawiedliwości Ukrainy powołano międzyresortową grupę roboczą mającą przygotować projekt ustawy dotyczącej podwójnego systemu regularnych inspekcji penitencjarnych.
Dwukrotnie znalazł się na listach sankcyjnych Federacji Rosyjskiej: jako szef prokuratury AR Krym i Sewastopola w 2018 roku oraz jako zastępca Prokuratora Generalnego Ukrainy w 2021 roku.
27 lipca 2021 roku złożył rezygnację z pracy w prokuraturze, a 3 marca 2022 roku został oficjalnie odwołany ze stanowiska.
24 lutego 2022 roku został zmobilizowany do Sił Zbrojnych Ukrainy, gdzie zajmuje się wdrażaniem międzynarodowego prawa humanitarnego, w tym: mechanizmów zbierania danych z pola walki o naruszeniach norm prawa humanitarnego i praw człowieka, uczestnictwem żołnierzy w świadczeniu bezpłatnej pomocy prawnej oraz opracowaniem i wdrażaniem modelu angażowania SZU w ochronę i zachowanie dziedzictwa kulturowego podczas konfliktu zbrojnego.
Działalność naukowa i ekspercka Autor licznych artykułów naukowych i publikacji w czasopismach recenzowanych oraz mediach. Obronił rozprawę doktorską (kandydacką) pt. „Funkcje prokuratury w Ukrainie i Azerbejdżanie (analiza porównawczo-prawna)”.
Publikacje naukowe Wiadomości Narodowej Akademii Prokuratury Ukrainy: „Transformacja funkcji prokuratury Ukrainy we współczesnych warunkach”; Wiadomości Prokuratury Ukrainy: „Problematyka ochrony interesów obywateli w warunkach tymczasowej okupacji Półwyspu Krymskiego”; Prosecuting International Crimes in Crimea; Zakon i Żyzn’ (międzynarodowy periodyk naukowo-praktyczny): „Nadzór prokuratorski w systemie wykonania kar Ukrainy w świetle ustawodawstwa krajowego”; Materiały międzynarodowej konferencji naukowo-praktycznej „Priorytetowe problemy reformy systemu ustawodawstwa Ukrainy”: „Specyfika działalności organów prokuratury w latach 1923–1924” (Kijów, 2015); Prace naukowe Narodowego Uniwersytetu „Odeska Akademia Prawna”: „Uprawnienia organów prokuratury w latach 1922–1930” (Odessa, 2015); Naukowy Biuletyn Prawa Publicznego i Prywatnego: „Najlepsze europejskie praktyki w pracy prokuratury i ich znaczenie dla Ukrainy” (Kijów, 2016); Naukowy Biuletyn Akademii Prawa Komunalnego: „Historyczne typy prokuratorów w Cesarstwie Rzymskim we wczesnych wiekach” (nr 1, 2015, Kijów); Naukowy Biuletyn Uniwersytetu Narodowego w Użhorodzie: „Początki prokuratury w starożytnych Chinach i Grecji” (t. 3, cz. 1, 2013); Naukowy Biuletyn Państwowego Uniwersytetu w Chersoniu: „Wytyczne prawne działalności organów prokuratury w latach 1979–1991” (t. 4, cz. 3, 2015); Wiadomości Prokuratury Ukrainy: „W kierunku optymalnego modelu określenia funkcji prokuratury” (Kijów, 2007); Południowoukraiński Czasopismo, nr 2, 2006: „Wspólne i odmienne cechy w konstytucyjnym ujęciu funkcji prokuratury Ukrainy i Republiki Azerbejdżanu”; Materiały międzynarodowej konferencji naukowej „Teoretyczne i praktyczne problemy regulacji prawnej stosunków społecznych”: „Rozwój prokuratury we Francji w XVII–XX w.” (Charków, 2016); Wiadomości Wydziału Czernewieckiego Narodowego Uniwersytetu „Odeska Akademia Prawna”: „Uprawnienia organów prokuratury w latach 20.–30. XX wieku” (nr 2, 2016); Zbiór prac „Aktualne problemy polityki”: „Badanie porównawczo-prawne funkcji prokuratury Ukrainy i Republiki Azerbejdżanu: zarys problemu” (Odessa, 2016); Naukowy periodyk „Nauka i Organy Ścigania”: „Przesłanki powstania prokuratury w starożytnych społeczeństwach Wschodu” (nr 3, cz. 2, Odessa, 2014); Prawo i Polityka (periodyk naukowo-metodyczny): „Przyjmowanie europejnych praktyk prokuratorskich w Ukrainie”; Materiały konferencji „Aktualne problemy współczesnych nauk prawnych”: „Działalność prokuratury w okresie przedwojennym” (Kijów, 2015); Materiały konferencji „Priorytetowe problemy nauk prawnych: stan obecny i perspektywy”: „Przesłanki ukształtowania prokuratury w USRR” (Kijów, 2015); Naukowy periodyk „Nauka i Organy Ścigania”: „Specyfika działalności prokuratury w okresie przedwojennym” (nr 4(26), Odessa, 2014); Zarządzanie publiczne w sferze spraw wewnętrznych: „Działalność prokuratorska w okresie powojennym” (Kijów, 2015); Naukowy Biuletyn Uniwersytetu Narodowego w Użhorodzie: „Ogólna charakterystyka dowodów w międzynarodowych trybunałach karnych (ICTY, ICTR, SCSL)” (Użhorod, 2024); The Military Science Journal: „Międzynarodowoprawna regulacja immunitetu kombatanckiego i jej zastosowanie w kontekście konfliktu zbrojnego w Ukrainie” (Kijów, 2024); Biuletyn Prawa Uniwersytetu Narodowego w Użhorodzie: „Zasada domniemania niewinności przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym: zarys ogólny” (Użhorod, 2025).
Regularnie publikuje komentarze i artykuły publicystyczne w mediach międzynarodowych i ukraińskich, m.in. w Time, Ukraińska Prawda, Dzerkało Tyżnia, Radio Swoboda, a także w innych serwisach (m.in. NV, Censor.net). Jest zdecydowanym orędownikiem stworzenia mechanizmu sprawiedliwości rozliczającego skutki rosyjskiej agresji oraz popiera utworzenie hybrydowego mechanizmu odpowiedzialności.
Odznaczenia Zasłużony Pracownik Prokuratury Ukrainy Zasłużony Prawnik Ukrainy
Przypisy
Kategoria:Ludzie urodzeni w Gandży Kategoria:Ukraińscy prawnicy Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Odeskiego Kategoria:Urodzeni w 1974