Drużyń

Drużyń (pol. hist. Drożyń) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie grodziskim, w gminie Granowo.

Nazwa Wieś istnieje co najmniej od pierwszej połowy XIII wieku i ma średniowieczną metrykę. Pierwszy zachowany zapis pierwotnej nazwy wsi pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1388 kiedy to odnotowano ją pod staropolską nazwą „Drosin”, 1238 „Drozin, Droszyn”, 1394 „Droszina”, 1401 „Drosino”, 1409 „Droszino”, 1413 „Drossin”, 1420 błędnie „Scroszin”, 1424 „Drozyno”, 1425 „Dozyno”, 1451 „Drozno”, 1453 „Droschin”, 1493 „Druzyn.

Historia W środku wsi Drużyn, kilometr na wschód od rzeki Mogilnica znajduje się grodzisko stożkowate o nieokreślonej chronologii. W okresie średniowiecza był on siedzibą kasztelanii. Wzmiankowano go w latach 1286–1448, a później obok niego powstała osada o miejskim charakterze. W 1326 odnotowano gród oraz kasztelanię drożyńską „districtus Drosinensis”. Do dystryktu drożyńskiego należała wówczas dziedzina Adamowice wraz ze swymi przynależnościami Czartkowice, Kubaczyn i Pętczyce. W 1401 po łacinie wspomniano kasztelanię drożyńską „castellania Drosiensis”.

Źródła historyczne odnotowały kasztelanów drożyńskich: w latach 1286–1291 był to Sędziwój, a w 1335 Stefan. W latach 1352–1360 kasztelanem był Wojsław odnotowany w 1352 jako uczestnik konfederacji szlachty wielkopolskiej zwanej Konfederacją Maćka Borkowica. W 1366 kasztelanem był Przybysław, w latach 1389–1413 Mikołaj z Przetoczna, zwany Tuczęp, a w 1448 Janusz z Woźnik.

Miejscowość historycznie związana jest z Wielkopolską, istnieje co najmniej od pierwszej połowy XIII wieku i ma średniowieczną metrykę. Początkowo była własnością książęcą należącą do władców wielkopolskich, a później w wyniku nadania kościelną należącą do zakonu joannitów z klasztoru świętego Jana pod Poznaniem. Później stała się wsią szlachecką należącą do lokalnego, wielkopolskiego rodu Drożyńskich, którzy od nazwy wsi przyjęli odmiejscowe nazwisko. Od 1320 wieś leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1487 odnotowano ją w powiecie kościańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. Od 1298 miejscowość była siedzibą własnej parafii. W 1510 odnotowana jako wieś parafialna należąca do dekanatu Stęszew.

Pierwszy zapis o wsi pochodzi z dokumentu wydanego w 1225 przez kancelarię księcia wielkopolskiego Władysława III Laskonogiego] syna Mieszka III Starego, który zatwierdził nadanie swojego ojca dla domu szpitalników (czyli zakonu joannitów) w poznańskich, w którym znajdował się m.in. Drużyń wraz z targiem i karczmą (łac. „cum foro et thaberna”). Książę nadał miejscowości również immunitet ekonomiczny i sądowy. W 1238 w interpolowanym dokumencie wydanym około 1250 książę wielkopolski Władysław Odonic zatwierdził nadanie swojego dziada Mieszka Starego oraz stryja Władysława Laskonogiego dla domu szpitalników ze świętego Jana pod Poznaniem, a w tym m.in. Drużyń wraz z targiem i karczmą oraz nadał mu immunitet ekonomiczny oraz sądowy.

W XV wieku wieś w drodze wymiany stała się także wsią szlachecką. W latach 1418–1420 odnotowano proces Bogusza z Górki koło Obornik, który toczył proces z Mikołajem Gądkowskim, który poręczył za komandora joannitów ze świętego Jana pod Poznaniem, że dokonają zamiany Drużynia należącego do joannitów za Górkę własność Bogusza oraz, że Bogusz otrzyma na to list joannitów, Bogusz zażądał od Mikołaja Gądkowskiego 50 grzywien z tytułu poręczenia w tej sprawie. W dokumencie nazwę osady Drużyń błędnie zapisano jako „Scroszin”.

W 1430 Rupert II książę lubiński wywodzący się z Piastów śląskich, mistrz zakonu joannitów na Polskę, Czechy i Morawy został pozwany w sądzie ziemskim z Drużynia i Widziszewa przez Piotra z rodu Korzbok z Trzebawia. Jakub komandor joannitów miał zeznać w tym procesie, że książę nie posiada żadnych dóbr w tej ziemi zaś król polski Władysław II Jagiełło miał rozstrzygnąć, czy książę powinien odpowiadać jako właściciel wspomnianych dóbr.

Drużyn zyskał lokację miejską przed 1442 rokiem, zdegradowany przed 1500 rokiemRobert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 28–29.. Według innych źródeł był jeszcze w 1510 r. miastem, a mieszczanie byli zobowiązani do płacenia podatku miejskiego zwanego szosemJędrzej Czechowski, Dariusz Matuszewski, Drużyń 1225–2025 Szkice do historii, Grodzisk Wielkopolski 2025, , s. 15.

Krótko przed 1447 rokiem Drużyn przeszedł w ręce rodziny Kubackich, a w później należał do dóbr granowskich. Odnotowano kościół parafialny pod wezwaniem św. Mikołaja, założony zapewne w pocz. XIII wieku, przyłączony w 1632 r. jako filialny do parafii granowskiej i ostatecznie zlikwidowany w 1812 r.

Drożyński Młyn Od nazwy miejscowości Drużyń (dawniej Drożyń) nazwę wziął nieistniejący obecnie Drożyński Młyn, który był młynem wodnym mielącym zboże na mąkę. Stał on na rzece Mogilnicy pomiędzy obecnym Drużyniem a Ptaszkowem około 8,5 km od Grodziska Wielkopolskiego. Młyn ten przynależny był do dziedziny Dokowo Mokre (obecnie Dakowy Mokre) ale swoją nazwę wziął od wsi Dużyń. Należał do zakonu joannitów oraz do lokalnej wielkopolskiej szlachty.

Odnotowany został w średniowiecznych źródłach historycznych po raz pierwszy w 1397 po łacinie z użyciem języka staropolskiego jako „molendinum in Droszino”. W 1398 wspomniany „molendinum dictum Droszinski”, 1400 „molendinum iuxta Drozino”, 1401 „molendinum in Drozino”, 1406 „Droszinski Mlin”, 1457 „molendinum... ante... Droszyn”, 1483 „molendinum Drosynsky”.

Zabory Polski thumb|190px|Wjazd od Daków Mokrych Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim. Leon Plater w XIX-wiecznej książce pod tytułem „Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Księstwa Poznańskiego” (wyd. 1846) zalicza Drużyń (wzmiankowany jako Drużyn) do wsi większych w ówczesnym powiecie bukowskim, który dzielił się na cztery okręgi (bukowski, grodziski, lutomyślski oraz lwowkowski). Ówczesny Drużyn należał do okręgu bukowskiego, majętności prywatnej granowskiej, której właścicielem była wówczas Klaudyna Potocka. Według spisu urzędowego z 1837 roku wieś liczyła 166 mieszkańców i 18 dymów (domostw).

Okres powojenny W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Obecnie Obecnie Drużyń jest niedużą wsią o zwartej zabudowie, rozplanowaną wokół centralnego placu i wybiegających zeń dróg, na pochyłości terenowej opadającej ku rzece Mogilnicy.

Przy domu nr 31 kapliczka-grota z 1929 r.

Zobacz też: Drużyny

Przypisy

Bibliografia

Paweł Anders: „Grodzisk Wielkopolski”, Wydawnictwo WBP, Poznań 1995, , Str. 51 Jędrzej Czechowski, Dariusz Matuszewski, Drużyń 1225–2025 Szkice do historii, Grodzisk Wielkopolski 2025, , Str. 15

Linki zewnętrzne

Kategoria:Granowo (gmina) Kategoria:Dawne miasta w województwie wielkopolskim Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XV wieku