Kazimierz Sylweriusz Szelągowski (ur. 20 czerwca 1885 w Szczutowie, zm. 6 stycznia 1976 w Warszawie) – polski polityk, nauczyciel, biolog, urzędnik państwowy i dyplomata, kierownik Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego (1939), dyrektor Departamentu Oświaty Delegatury Rządu na Kraj, konsul RP w Antwerpii (ok. 1946) i Düsseldorfie (ok. 1951).
Życiorys Syn Józefa, pochodził z rodziny nauczycielskiej, pedagogami zostali zarówno Kazimierz, jak i czwórka jego rodzeństwa. Od 1902 uczęszczał do seminarium nauczycielskiego w Wymyślinie, z którego w 1905 wydalono go z wilczym biletem ze względu na udział w strajku szkolnym w maju/czerwcu 1905. Ostatecznie w 1907 ukończył Wyższe Kursy Przygotowawcze u Ludwika Krzywickiego, w 1908 zdał egzamin uprawniający do pracy nauczyciela. Pracował początkowo jako nauczyciel prywatny, od 1907 w szkołach powszechnych w Kamionie i Żbikowie, szkole prywatnej na Pradze. Od 1910 aktywny w Polskiej Partii Socjalistycznej. W latach 1912–1915 dzięki stypendium za wyniki w nauce studiował nauki przyrodnicze na Uniwersytecie w Montpellierze, uzyskując licencjat.
W 1916 powrócił do Polski, wkrótce wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej oraz Zrzeszenia Nauczycielstwa Polskich Szkół Początkowych. Został zatrudniony w Gimnazjum im. Władysława IV w Warszawie oraz pracowni zoologiczno-fizjologicznej Jana Sosnowskiego na Uniwersytecie Warszawskim. Po umożliwieniu Polakom zajmowania stanowisk w administracji szkolnej w 1917 został inspektorem szkolnym okręgu wieluńskiego, popadając kilkukrotnie w konflikty z władzami niemieckimi. W lipcu 1919 przeszedł na analogiczne stanowisko w Płocku (już w polskiej administracji).
Od listopada 1919 do lutego 1921 zajmował się organizacją szkolnictwa na terenach przyfrontowych, w międzyczasie od sierpnia do września 1920 służył w wojsku. Od lutego 1921 nauczał w seminarium nauczycielskim w Ursynowie, a od sierpnia 1921 był wizytatorem szkół okręgu warszawskiego. Następnie był kuratorem okręgów szkolnych wołyńskiego (1926–1930) i wileńskiego (1930–1936; dla województw wileńskiego, nowogródzkiego i części białostockiego). W okresie wileńskim działał w Związku Peowiaków, odmawiając wstąpienia do Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem. Popadał w konflikty z obozem rządzącym, stanowisko utracił ostatecznie po objęciu stanowiska ministra przez Wojciecha Świętosławskiego. W lutym 1937 został wizytatorem administracyjnym w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego (faktycznie odsunięty na boczny tor z przyczyn politycznych).
5/6 września 1939 minister Świętosławski powierzył mu kierowanie resortem, zachował stanowisko po wkroczeniu Niemców do Warszawy (wówczas przeniesiono jego siedzibę). Zajmując stanowisko starał się zachować możliwą niezależność i funkcjonowanie szkolnictwa, jednak został zwolniony przez okupanta 29 listopada lub 4 grudnia 1939 po złożeniu prośby o zwiększenie budżetu. Trafił wówczas do Aresztu Centralnego w Warszawie, następnie przenoszony do Pawiaka (marzec 1940), KL Sachsenhausen (maj 1940) i KL Dachau (wrzesień 1940). Uwolniony w październiku 1940, po powrocie do Warszawy nawiązał kontakty z podziemiem, m.in. Polską Partią Socjalistyczną – Wolność, Równość, Niepodległość. Udzielał pomocy działaczom podziemia, a także Żydom. W 1941 został kierownikiem mokotowskiego oddziału Stołecznego Komitetu Samopomocy Społecznej, kierował też oddziałem Rady Głównej Opiekuńczej. W połowie sierpnia 1944 przedostał się do Zalesia, a następnie do Konstancina, gdzie doczekał wyzwolenia.
Wstąpił do Polskiej Partii Socjalistycznej (lubelskiej), następnie do 1951 należał do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W maju 1945 został dyrektorem biura inspekcji administracyjnej w Ministerstwie Oświaty. W styczniu 1946 zatrudniony w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, objął stanowisko konsula RP w Antwerpii. Następnie był konsulem generalnym w ambasadzie w Brukseli (ok. 1948) oraz konsulem generalnym w Düsseldorfie. W 1951 zakończył pracę w dyplomacji i powrócił do nauczania, kolejno w liceum dla pracujących (1951–1957), w wydziale pedagogicznym zarządu Związku Nauczycielstwa Polskiego (1961–1976) oraz jako wicedyrektor w dyrekcji kursów języków obcych Spółdzielni „Wspólna Sprawa” (1961–1963). Od 1961 na rencie. Krótko przed śmiercią znalazł się w gronie sygnatariuszy Listu 59.
Odznaczenia Odznaczony Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości (1928), Krzyżem Niepodległości (1930) i Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1930).
W 1965 wyróżniony tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata za działalność w Radzie Głównej Opiekuńczej pomagającej.
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu w Montpellier Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Członkowie Polskiej Partii Socjalistycznej (1944–1948) Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Członkowie PPS-WRN Kategoria:Członkowie Rady Głównej Opiekuńczej 1939–1945 Kategoria:Członkowie Związku Nauczycielstwa Polskiego Kategoria:Członkowie Związku Peowiaków Kategoria:Dyrektorzy Departamentów Delegatury Rządu na Kraj Kategoria:Kierownicy ministerstw II Rzeczypospolitej Kategoria:Konsulowie Polski Ludowej Kategoria:Kuratorzy oświaty II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie związani z Antwerpią Kategoria:Ludzie związani z Brukselą Kategoria:Ludzie związani z Düsseldorfem Kategoria:Ludzie związani z Wilnem Kategoria:Ministrowie wyznań religijnych i oświecenia publicznego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Politycy Polskiej Partii Socjalistycznej (1909–1918) Kategoria:Polscy biolodzy Kategoria:Polscy działacze społeczni Kategoria:Polscy nauczyciele Kategoria:Polscy Sprawiedliwi wśród Narodów Świata Kategoria:Przedstawiciele dyplomatyczni Polski w Belgii Kategoria:Przedstawiciele dyplomatyczni Polski w Niemczech Kategoria:Sygnatariusze Listu 59 Kategoria:Uczestnicy strajków szkolnych w Królestwie Kongresowym (1905–1908) Kategoria:Wiceministrowie i urzędnicy PRL Kategoria:Więźniowie KL Dachau Kategoria:Więźniowie KL Mauthausen-Gusen Kategoria:Więźniowie Aresztu Centralnego przy ul. Daniłowiczowskiej w Warszawie (okupacja niemiecka) Kategoria:Więźniowie Pawiaka (okupacja niemiecka) Kategoria:Urzędnicy Ministerstwa Spraw Zagranicznych (III Rzeczpospolita) Kategoria:Urodzeni w 1885 Kategoria:Zmarli w 1976 Kategoria:Żołnierze II Rzeczypospolitej